વિશેષં કાંક્ષતાં શક્ર સામાન્યાદ્ભ્રંશનં ફલાત્। શ્રુત્વૈતદ્વચનં શક્રસ્તમુવાચામરૈર્યુતઃ
શક્ર, જે વિશેષતા ઇચ્છે છે, એ સામાન્ય ફળ ગુમાવે છે. આ વાત સાંભળીને, અમરોથી ઘેરાયેલા શક્રે તેને કહ્યું.
શક્ર ઉવાચ-। વયં પ્રમાણં તે તત્ર રતિકાંત ન સંશયઃ। સંદંશેન વિના શક્તિરયસ્કારસ્ય નેષ્યતે
શક્ર બોલ્યા: રતિના પ્રિય, ત્યાં અમે તારા આધાર છીએ, કોઈ શંકા નથી. દાંતથી કટ્યા વિના લોહારની શક્તિ બહાર આવતી નથી.
કસ્યચિચ્ચ ક્વચિદ્દૃષ્ટં સામર્થ્યં ન તુ સર્વતઃ। ઇત્યુક્તઃ પ્રયયૌ કામઃ સખાયં મધુમાશ્રિતઃ
કયાંક, કયાંક, કોઈની ક્ષમતા દેખાય છે, પણ સર્વત્ર નહીં. આવું સાંભળીને, કામ મધુને સાથી બનાવીને ચાલ્યો.
રતિયુક્તો જગામાશુ પ્રસ્થં તુહિનભૂભૃતઃ। સ તુ પ્રાપ્યાકરોચ્ચિંતાં કાર્યસ્યોપાયપૂર્વિકામ્
રતિ સાથે, તે જલદી હિમાલયના નિવાસમાં ગયો. ત્યાં પહોંચી, તેણે કાર્ય માટે પહેલેથી જ યોજના બનાવી.
મહાત્માનો હિ નિષ્કંપા મનસ્તેષાં સુદુર્જયમ્। તદાદાવેવ સંક્ષોભ્ય નેત્થં તસ્ય જયો ભવેત્
મહાન આત્માઓ અડગ હોય છે; તેમનું મન જીતવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. તેથી, પહેલા તેને હલાવીને જ વિજય શક્ય બને છે.
સંસિદ્ધિઃ પ્રાયશશ્ચૈવ પૂર્વં સંશોધ્ય માનસમ્। કથમેવંવિધૈર્ભાવૈર્દ્વેષાનુગમનં વિના
સફળતા સામાન્ય રીતે પહેલા મન શુદ્ધ કરીને મળે છે. આવા ઉપાયોથી, વિમુખતા વિના આગળ કેવી રીતે વધવું?
ક્રોધઃ ક્રૂરતરાત્સંગાદ્ભીષણેર્ષ્યા મહાસખી। ચાપલ્યાન્મૂર્ધ્નિ વિધ્વસ્ત ધૈર્યાધારમહાબલા
ક્રોધ, દુશ્મન સાથેના સંબંધ કરતાં વધુ ભયાનક, ઈર્ષ્યા જેવી ભયંકર સાથી, અને અવિચારી વર્તનથી ધૈર્યની મજબૂત આધારશિલા માથા પર તૂટી જાય છે.
તામસ્ય વિનિયોક્ષ્યામિ મનસો વિકૃતિં પુરઃ। પિધાય ધૈર્યદ્વારાણિ સંતોષમપકૃષ્ય ચ
હું મનની વિકારને અંધકાર તરફ વાળીશ, ધૈર્યના દરવાજા બંધ કરીશ અને સંતોષ દૂર કરીશ.
અવગંતું હિ માં તત્ર ન કશ્ચિદિહ પંડિતઃ। વિકલ્પમાત્રસંસ્થાનં વિરૂપાક્ષમનોભવમ્
અહીં કોઈ પણ વિદ્વાન મને ત્યાં ઓળખી શકતો નથી, કારણ કે હું કલ્પનામાં જ સ્થિત, વિક્રુતિયુક્ત આંખો ધરાવતો મનથી જન્મેલો છું.
પ્રવિશ્યાથ ક્રિયારંભી ગંભીરાવર્તદુસ્તરઃ। ભવિષ્યામિ હરસ્યાહં તપઃસ્થસ્ય સ્થિરાત્મનઃ
પછી, કર્મમાં પ્રવેશી, હું ઊંડો અને પાર ન પાડી શકાયો બનીશ, અને હરી માટે, સ્થિર મનવાળા તપસ્વી માટે, અઘરો બનીશ.
ઇંદ્રિયગ્રામમાવૃત્ય રમ્યસાધનસંવિધિઃ। ચિંતયિત્વેતિ મદનો ભૂતભર્તુસ્તદાશ્રમમ્
સુંદર સાધનો વડે ઇન્દ્રિયોની ટોળીને ઘેરી, આ રીતે વિચાર કરીને, મદન ભગવાનના આશ્રમ તરફ ગયો.
જગામ જગતીસારં સરલદ્રુમ વેદિકમ્। શાંતસત્વસમાકીર્ણમચલં પ્રાણિસંકુલમ્
તે પૃથ્વીના સાર, સીધા વૃક્ષોની વેદિકા, શાંતિથી ભરેલી, અચળ અને જીવોથી ભરેલી જગ્યા પર પહોંચ્યો.
નાનાપુષ્પલતાજાલં સાનુસંસ્થગણેશ્વરમ્। નિર્વ્યગ્રવૃષભોદ્ઘુષ્ટં નીલશાદ્વલસાનુકમ્
વિવિધ ફૂલો અને લતાના હારોથી સજ્જ, ઢાળ પર ગાયોના સ્વામી સાથે, વાછરડાંની બૂંબીથી અશાંત ન, અને નીલ ઘાસવાળી ઢાળ સાથે.
તત્રાપશ્યત્ત્રિનેત્રસ્ય રમ્યંકં ચિદ્દ્વિતીયકમ્। વીરકં વીરલોકેશમીશાનસદૃશદ્યુતિમ્
ત્યાં તેણે ત્રિનેત્રધારીનું સુંદર આસન જોયું, બીજું ચેતન, વીર, વીરલોકના સ્વામી, ઈશાન જેવી તેજસ્વી.
પક્વં કુંકુમકિંજલ્કપુંજપિંગજટાસટમ્। વેત્રપાણિતમવ્યગ્રમુગ્રં ચાભદ્રભૂષણમ્
પક્વ કુંકુમના રેશમ જેવી પીળા જટાઓ, હાથમાં દંડ, અશાંત ન, ભયાનક, અને અશુભ આભૂષણોથી સજ્જ.
તતો નિમીલિતોન્નિદ્ર પદ્મપત્રાંતલોચનમ્। પ્રેક્ષમાણમૃજુસ્થાનં નાસાવંશાગ્રગોચરમ્
પછી, કમળની પાંદડીઓની નીચે ઊંઘમાં બંધ આંખો, સીધા બેઠેલા, નાકની ટોચ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતો.
અતીવરમ્યસિંહેંદ્ર ચર્મલંબોત્તરીયકમ્। શ્રવણાહિફણોન્મુક્ત નિશ્વાસાનલપિંગલં
અતિ સુંદર સિંહચર્મનું ઉપરનું વસ્ત્ર લટકતું, કાન પર ઉઠેલી સાપની ફણથી શોભિત, અને સુવર્ણ શ્વાસ છોડતો.
પ્રેંખત્કપોલપર્યંત ચુંબિલંબિજટાચયમ્। કૃતવાસુકિપર્યંત નાભિમૂલનિવેશિતમ્
જટાઓ ગાલ સુધી લટકતી, ચુંબન અને ડોલતી, વાસુકી સાથે નાભી સુધી ગોઠવેલી.
બ્રહ્માંજલિસ્થનાસાગ્ર નિબદ્ધોરગભૂષણમ્। દદર્શ શંકરં કામઃ ક્રમપ્રાપ્તાંતિકઃ શનૈઃ
હાથ જોડીને નાકની ટોચ સુધી સાપના આભૂષણથી સજ્જ, કામદેવ ધીમે ધીમે નજીક આવી શંકર ભગવાનને જોયા.
તતો ભ્રમરઝંકારમાલંબ્ય દ્રુમસાનુગમ્। પ્રવિષ્ટઃ કર્ણરંધ્રેણ ભવસ્ય મદનો મનઃ
પછી, વૃક્ષોમાં મધમાખીઓના ગુંજનનો આધાર લઈને, મદન ભવના મનમાં કાન મારફતે પ્રવેશ્યો.
શંકરસ્તમથાકર્ણ્ય મધુરં મદનાશ્રયમ્। સસ્માર દક્ષતનયાં દયિતાં રંતુમાનસઃ
શંકરે એ મદનથી આવેલ મીઠી અવાજ સાંભળીને, દક્ષની પુત્રી, પોતાની પ્રિયને યાદ કરી, આનંદની ઈચ્છા કરી.
તતઃ શિવસ્ય શનકૈસ્તિરોધા યાતિ નિર્મલા। સમાધિભાવના તસ્થૌ લક્ષ્ય પ્રત્યક્ષરૂપિણી
પછી, શિવની શુદ્ધ ધ્યાનધારા ધીમે ધીમે ઓગળી ગઈ, અને લક્ષ્ય રૂપે, સ્પષ્ટ રૂપમાં રહી.
તતસ્તન્મયતાં યાતઃ પ્રત્યૂહ પિહિતાશયઃ। વિવેશ વિબુધાધીશો વિકૃતિં મદનાત્મિકામ્
પછી, એમાં તલિન થઈ, અવરોધો ઈચ્છાને ઢાંકી, દેવોના સ્વામી મદનના વિકારમાં પ્રવેશ્યા.
ઈષત્ક્રોધસમાવિષ્ટો ધૈર્યમાલંબ્ય ધૂર્જટિઃ। નિરસ્યમદનંસ્થિત્વાયોગમાયાસમાવૃતઃ
થોડો ક્રોધથી ભરાઈ, ધૈર્યનો આધાર લઈને, ધૂરજટી મદનને દૂર કરી, યોગના પ્રયત્નમાં લીન રહ્યો.
સ તયા માયયાવિષ્ટો જજ્વાલ મદનસ્તતઃ। ઇચ્છાશરીરો દુર્જ્ઞેયો દોષાવાસો મહાશયઃ
પછી, એ માયાના પ્રભાવે, કામદેવમાં આગ જેવી તેજસ્વિતા આવી; તેની ઈચ્છાથી બનેલી કાયામાં અનેક ખામીઓ વસતી હતી, અને તે સમજવામાં અઘરો, મહાન ઈરાદાવાળો હતો.
હૃદયાન્નિર્ગતઃ સોથ વાસનાવ્યસનાત્મકઃ। બહિસ્થલં સમાસાદ્ય ઉપતસ્થે ઝષધ્વજઃ
એ હૃદયમાંથી બહાર આવ્યો, અને વાસનાની લતથી ભરેલો હતો; બહારના મેદાનમાં પહોંચીને, મછલીના ધ્વજવાળા એ કામદેવ ઊભો રહ્યો.
અનુયાતો હિ સાહ્યેન મિત્રેણ મધુના સહ। સહકારતરોર્દૃષ્ટ્વા મંદમારુતનિર્ધુતં
તેને સાહ્ય નામના મિત્ર અને મધુ સાથે મળીને અનુસરણ કર્યું; અને જ્યારે તેણે સહકારા વૃક્ષના ફૂલોના ગુચ્છને હળવા પવનથી લહેરાતા જોયા—
સ્તબકં મદનો રમ્યં હરવક્ષસિ સત્વરં। મુમોચ મોહનં નામ માર્ગણં મકરધ્વજઃ
મકરધ્વજ કામદેવે તરત જ હરના છાતી પર, મોહન નામનું મોહક અને આકર્ષક ફૂલોનું ગુચ્છ, એક તીર તરીકે છોડ્યું.
સ તસ્ય હૃદયે શુદ્ધે નામશાલી મહાશરઃ। પપાત પરુષઃ પ્રાંશુઃ પુષ્પબાણો વિમોહનઃ
એ મહાન અને પ્રખ્યાત પુષ્પબાણ, જે વિમોહન નામથી ઓળખાતો, હરના શુદ્ધ હૃદયમાં, કઠોર અને ઊંચો પડી ગયો.
તતઃ કરણસંદોહે વિદ્ધે તુ હૃદયે ભવઃ। બભૂવ ભૂતપો કંપ્ય ધૈર્યોપિ મદનોન્મુખઃ
પછી, ઇન્દ્રિયોની સભામાં, હૃદયમાં ઘાયલ થતાં, ભૂતોના સ્વામી ભવ—evensteadfast—કામદેવ તરફ ઝુકી ગયો અને કાંપતો થયો.