વિરહેણ હરસ્તસ્યા મત્વા શૂન્યં જગત્ત્રયં। સ તસ્ય હિમશૈલસ્ય કંદરે સિદ્ધસેવિતે
'તેની વિયોગમાં હર ભગવાનને ત્રણેય લોક ખાલી લાગશે. તેઓ હિમાલયની ગુફામાં, સિદ્ધો દ્વારા સેવા પામતા, થોડો સમય નિવાસ કરશે.'
પ્રતીક્ષમાણસ્તજ્જન્મ કિંચિત્કાલં નિવત્સ્યતિ। તયોઃ સુતપ્તતપસોર્ભવિતા યો મહાન્સુતઃ
'તેના જન્મની રાહ જોઈને, હર ભગવાન ત્યાં થોડો સમય રહેશે. બંનેની કઠોર તપસ્યાથી એક મહાન પુત્ર જન્મશે.'
ભવિષ્યતિ સ દૈત્યસ્ય તારકસ્ય વિનાશકઃ। જાતમાત્રા ચ સા દેવી સ્વલ્પસંજ્ઞેવ ભામિની
'એ પુત્ર અસુર તારકનો વિનાશક બનશે. અને એ દેવી, જન્મતાની સાથે જ, બહુ જ કાંઈક અચેતન જેવી દેખાશે, હે તેજવાળી.'
વિરહોત્કંઠિતા ગાઢં હરસંગમલાલસા। તયોઃ સુતપ્તતપસોઃ સંયોગઃ સ્યાચ્છુભાવહઃ
'વિયોગમાં બેહદ તરસી અને હર સાથે મિલન માટે આતુર, એ બંનેની તપસ્યાથી શુદ્ધ થયેલી જોડણી શુભ ફળ લાવશે.'
તતસ્તાભ્યાં તુ જનિતઃ સ્વલ્પો વાક્કલહો ભવેત્। તતસ્તુ સંશયો ભૂયસ્તારકસ્ય ચ દૃશ્યતે
'પછી જો એમને પુત્ર થાય તો, થોડુંક પણ બોલાચાલી થઈ શકે છે; એ પછી તારક વિશે વધુ સંશય ઊભો થશે.'
તયોઃ સંયુક્તયોસ્તસ્માત્સુરતાસક્તિકારણે। વિઘ્નં ત્વયા વિધાતવ્યં યથા તાભ્યાં તથા શૃણુ
'એથી, જ્યારે એ બંને જોડાશે અને પરસ્પર સુખમાં લીન થશે, ત્યારે તારે અવરોધ ઊભો કરવો છે. એ કેવી રીતે કરવું, તે હવે સાંભળ.'
ગર્ભસ્થમેવતન્માતુઃ સ્વેન રૂપેણ સંજ્ઞયા। તતો વિહસ્ય શર્વસ્તાં વિષણ્ણો નર્મપૂર્વકં
'જ્યારે દેવી ગર્ભવતી હોય, ત્યારે તારે તારા સ્વરૂપે તેની અંદર પ્રવેશવું અને તેને અચેતન બનાવી દેવી. પછી શરવ, હસતાં-હસતાં, થોડી મજાકમાં પણ, ચિંતિત થઈને, તેને ચીડવશે.'
ભર્ત્સયિષ્યતિ તાં દેવીં તતઃ સા કુપિતા સતી। પ્રયાસ્યતિ તપશ્ચર્તું તતઃ સા તપસા યુતા
'એ પછી શરવ એ દેવીને ઠપકો આપશે. એટલે સતી ગુસ્સાથી તપ કરવા નીકળી જશે. એ રીતે, તપસ્યાથી યુક્ત બની,'
જનયિષ્યતિ તં શર્વાદમિતદ્યુતિમંડલં। સંભવિષ્યતિ હંતાસૌ સુરારીણામસંશયમ્
'એ શરવનો પુત્ર જન્માવશે, જે અપરંપાર તેજથી યુક્ત હશે. એ નિશ્ચયે દેવતાઓના દુશ્મનોનો વિનાશક બનશે.'
ત્વયાપિ દાનવા દેવિ હંતવ્યા લોકદુર્જયાઃ। યાવત્સુરેશ્વરી દેહસંક્રાંતગુણસંચયા
'હે દેવી, તારે પણ દુનિયામાં અપરાજિત એવા દાનવોનો સંહાર કરવો પડશે, જ્યાં સુધી સર્વગુણસંપન્ન દેવી દેવતાઓની સ્વામિની રૂપે અવતરે નહીં.'
તત્સંગમેન તાવત્ત્વં દૈત્યાન્હંતું ન શક્યસે। એવં કૃતે તપસ્તપ્ત્વા ત્વયા સર્વં કરિષ્યતિ
'એ મિલન થાય ત્યાં સુધી તું દાનવોને મારી શકીશ નહીં. જ્યારે આ બધું પૂર્ણ થશે અને તું તપસ્યા કરશે, ત્યારે બધું સાધી શકીશ.'
સમાપ્તનિયમા દેવિ યદા ચોમા ભવિષ્યતિ। તદા સ્વમેવ સા રૂપં શૈલજા પ્રતિપત્સ્યતે
'હે દેવી, જ્યારે તારા વ્રત પૂર્ણ થશે અને ઉમા અવતરી જશે, ત્યારે શૈલપુત્રી પોતાનું મૂળ સ્વરૂપ પ્રાપ્ત કરશે.'
તદા ત્વયાપિ સહિતા ભવાની સા ભવિષ્યતિ। રૂપાંશેન તુ સંયુક્તા ઉમાયાસ્ત્વં ભવિષ્યસિ
ત્યારે ભવાની પણ તારી સાથે જોડાશે; અને ઉમા ના રૂપના અંશથી તું પણ એ બની જશે.
એકાનંશેતિ લોકસ્ત્વાં વરદે પૂજયિષ્યતિ। ભેદૈર્બહુવિધાકારૈઃ સર્વગાં કામસાધિનીમ્
હે વરદાન આપનાર, જગત તને એકાંશા તરીકે અનેક રૂપ અને વિવિધ સ્વરૂપોથી પૂજે છે, અને તું સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરતી છે.
ૐકારવક્ત્રા ગાયત્રી ત્વમિતિ બ્રહ્મવાદિભિઃ। આક્રાંતૈરૂર્જિતાકારા રાજભિશ્ચ મહાભુજૈઃ
બ્રહ્મજ્ઞાનીઓ તને ગાયત્રી કહે છે, જેના મુખમાંથી ઓમકાર નીકળે છે; અને મહાન બળવાન રાજાઓ પણ તને માન આપે છે.
ત્વં ભૂરિતિ વિશાં માતા શૂદ્રૈશ્શૈવેતિ પૂજિતા। ક્ષાંતિર્મુનીનામક્ષોભ્યા દયા નિયમિનામપિ
તું ભૂમિ તરીકે લોકમાતા છે, અને શૂદ્રો તને શૈવી તરીકે પૂજે છે; મુનિઓ માટે તું ક્ષમા છે, અડગ છે, અને નિયમમાં રહેનારા માટે તું દયા છે.
ત્વં મહોપાયસંદેહો નીતિર્નયવિસર્પિણામ્। પરિચિત્તિસ્ત્વમર્થાનાં ત્વમીહા પ્રાણિહૃચ્છયા
તું મહાન ઉપાય અને ઉપાય શોધનારા માટે સંશય છે; યોગ્ય-અયોગ્ય સમજનારા માટે તું નીતિ છે; વસ્તુઓમાં તું વિવેક છે, અને જીવના હૃદયમાં તું ઈચ્છા અને પ્રયત્ન છે.
ત્વં મુક્તિસ્સર્વભૂતાનાં ત્વં ગતિઃ સર્વદેહિનામ્। રતિસ્ત્વં રતચિત્તાનાં પ્રીતિસ્ત્વં હૃદિ દેહિનામ્
તું સર્વ જીવ માટે મુક્તિ છે, સર્વ દેહધારીઓ માટે માર્ગ છે; જેનું મન આનંદમાં રમે છે, તેમના માટે તું રતિ છે, અને દેહધારીઓના હૃદયમાં તું પ્રેમ છે.
ત્વં કીર્તિઃ સત્યભૂતાનાં ત્વં શાંતિર્દુષ્ટકર્મણામ્। ત્વં ભ્રાંતિઃ સર્વભૂતાનાં ત્વં ગતિઃ ક્રતુયાજિનામ્
સત્યવંતો માટે તું કીર્તિ છે, દુષ્કર્મ કરનારા માટે તું શાંતિ છે; સર્વ જીવ માટે તું ભ્રાંતિ છે, અને યજ્ઞ કરનારા માટે તું ગતિ છે.
જલધીનાં મહાવેલા ત્વં ચ લીલાવિલાસિની। પ્રિયકંઠગ્રહાનંદદાયિની ત્વં વિભાવરી
તું સમુદ્રો માટે મહાન કિનારો છે, અને રમતમાં આનંદ લે છે; તું રાત્રિ છે, જે પ્રિયજનના ગળાની વળગણ આપે છે.
ઇત્યનેકવિધૈર્દેવી રૂપૈર્લોકે ત્વમર્ચિતા। યે ત્વાં સ્તોષ્યંતિ વરદે પૂજયિષ્યંતિ ચાપિ યે
હે દેવી, તું અનેક પ્રકારના રૂપોથી જગતમાં પૂજાય છે; અને જે તને સ્તુતિ કરશે, હે વરદાન આપનાર, અને જે તને પૂજશે—
તે સર્વકામાનાપ્સ્યંતિ નિયતા નાત્ર સંશયઃ। ઇત્યુક્તા તુ નિશા દેવી તથેત્યુક્ત્વા કૃતાઞ્જલિ
તેઓને સર્વ ઈચ્છિત વસ્તુઓ નિશ્ચિતપણે મળશે—આમાં કોઈ શંકા નથી. આમ કહેતાં રાત્રિદેવીએ હાથ જોડીને કહ્યું: 'તેમ જ થાઓ'.
જગામ ત્વરિતા તૂર્ણં ગૃહં હિમગિરેર્મહત્। તત્રાસીનાં મહાહર્મ્યે રત્નભિત્તિસમાશ્રયામ્
પછી તે ઝડપથી હિમાલયના મહાન ગૃહે પહોંચી; ત્યાં, રત્નોની દીવાલોથી શોભતા મહાલમાં, તેણે જોયું—
દદર્શ મેનામાપાણ્ડુચ્છવિવક્ત્રસરોરુહામ્। કિંચિત્ક્ષામાં મુખોદગ્રસ્તનભારાવનામિતામ્
તેણે મેનાને જોયી, જેના મુખ પર ફિક્કું કમળ જેવું તેજ હતું, થોડી દુર્બળ હતી અને મુખની આગળના મોટા સ્તનોના ભારથી વળી ગઈ હતી.
મહૌષધિગણાબદ્ધ મંત્રરાજનિષેવિતામ્। ઉદૂઢકનકોન્નદ્ધ જીવરક્ષા મનોરમામ્
મહાન ઔષધિઓથી ઘેરાયેલી, મંત્રોના રાજા દ્વારા સેવાયેલી, સોનાના તાબીઝોથી શોભાયમાન, જીવની રક્ષા માટે સજ્જ અને સુંદર દેખાતી.
મણિદીપગણજ્યોતિર્મહાલોકપ્રકાશિતે। પ્રકીર્ણબહુસિદ્ધાર્થમનોજ્ઞપરિચારકે
અનેક મણિદિપોની રોશનીથી પ્રકાશિત, મહાન તેજથી ચમકતી, અને અનેક કળાઓમાં નિપુણ મનમોહક દાસીઓથી ઘેરાયેલી.
શુદ્ધચીનાંશુકચ્છત્ર ભૂશય્યાસ્તરણોજ્જ્વલે। ધૂપામોદમનોરમ્યે સજ્જ સર્વોપયોગિકે
શુદ્ધ ચીનાં રેશમી છત્રોથી શોભાયમાન, તેજસ્વી શય્યા અને ગાદલોથી સજ્જ, સુગંધિત ધૂપથી સુગંધિત, અને સર્વ પ્રકારની જરૂરિયાત માટે તૈયાર.
તતઃ ક્રમેણ દિવસે ગતે દૂરં વિભાવરી। વિજૃંભિતસુખોદર્કે તતો મેના મહાગૃહે
પછી, જેમ જેમ દિવસ પસાર થયો અને રાત્રિ દૂર ગઈ, મેનાએ પોતાના મહાન ગૃહમાં આરામથી જાગી ઉઠી.
પ્રસુપ્તપ્રાયપુરુષે નિદ્રાભૂતોપચારકે। સ્ફુટાલોકે શશભૃતિ ભ્રાન્તરાત્રિવિહંગમે
જ્યારે મોટાભાગના લોકો ઊંઘમાં હતા, ઊંઘ જેવી સેવા કરતી દાસીઓ હતી, ચાંદનીની સ્પષ્ટ રોશનીમાં, અને રાત્રે વિહરતા પક્ષીઓ વચ્ચે.
રજનીચર સંચારભૂતૈરાવૃત ચત્વરે। ગાઢકંઠગ્રહાલગ્ને શુભગોષ્ટજને તતઃ
રાત્રે ફરતા જીવોથી ઘેરાયેલી ઓટલે, જ્યાં શુભ લોકો એકબીજાને ગળે લગાવીને બેઠા હતા.