તાં શાપાભિમુખીં દૃષ્ટ્વા શૈલઃ પુરુષવિગ્રહઃ। ઉવાચ તાં વરારોહાં વરાંગીં ભીતલોચનઃ
એને શાપ આપવા તૈયાર જોઈને પર્વતે માનવ રૂપ ધારણ કર્યો અને ભયથી ભરેલી આંખો સાથે એ સુંદર, ઊંચા કટિવાળી વરાંગી સાથે વાત કરી.
શૈલ ઉવાચ। નાહં મહાવ્રતે દુષ્ટઃ સેવ્યોહં સર્વદેહિનામ્। વિપ્રિયં તે કરોત્યેષ રુષિતઃ પાકશાસનઃ
પર્વત બોલ્યો: 'મહાન વ્રતવાળી, હું દોષી નથી; બધા જીવો મને પૂજતા છે. પાકશાસન ગુસ્સામાં તને દુઃખ આપે છે.'
એતસ્મિન્નંતરે જાતઃ કાલો વર્ષસહસ્રકઃ। તસ્મિન્જ્ઞાત્વા તુ ભગવાન્કાલે કમલસંભવઃ
આ દરમિયાન હજાર વર્ષ વીતી ગયા; એ જાણીને કમળમાંથી જન્મેલા ભગવાન એ સમયે આવ્યા.
તુષ્ટઃ પ્રોવાચ વજ્રાંગં તદાગત્ય જલાશયમ્। બ્રહ્મોવાચ। દદામિ સર્વકામં ત ઉત્તિષ્ઠ દિતિનંદન
સંતોષ પામીને બ્રહ્માએ વજ્રાંગ પાસે પાણીના કિનારે આવીને કહ્યું: 'હું તને બધા ઈચ્છાઓ આપું છું; ઊઠ, દિતિના પુત્ર.'
એવમુક્તસ્તદોત્થાય સ દૈત્યેંદ્રસ્તપોનિધિઃ। ઉવાચ પ્રાંજલિર્વાક્યં સર્વલોકપિતામહમ્
આ રીતે કહેતાં, દૈત્યોના રાજા, તપનો ખજાનો, ઊભો થયો અને હાથ જોડીને સર્વલોકના પિતામહ સાથે વાત કરી.
વજ્રાંગ ઉવાચ। આસુરો માસ્તુ મે ભાવઃ સંતુ લોકા મમાક્ષયાઃ। તપસ્યભિરતિર્મેઽસ્તુ શરીરસ્યાસ્ય વર્તનમ્
વજ્રાંગ બોલ્યો: 'મારી અંદર અસુર સ્વભાવ ન રહે; મારા લોક અવિનાશી રહે; તપમાં આનંદ અને આ શરીરનું ચાલવું રહે.'
એવમસ્ત્વિતિ તં દેવો જગામ સ્વકમાલયમ્। વજ્રાંગોપિ સમાપ્તે તુ તપસિ સ્થિરસંયમઃ
'એવું જ રહે,' એમ દેવએ કહ્યું અને પોતાના ઘર ગયા; વજ્રાંગે તપ પૂર્ણ કર્યું અને એની દૃઢ સંયમ રાખ્યો.
સંગંતુમિચ્છન્સ્વાં ભાર્યાં ન દદર્શાશ્રમે સ્વકે। ક્ષુધાવિષ્ટઃ સ શૈલસ્ય ગહનં પ્રવિવેશ હ
પત્નીને મળવાની ઈચ્છા રાખી, એ પોતાના આશ્રમમાં એને જોઈ શક્યો નહીં; ભૂખથી પીડાયેલી, એ પર્વતના જંગલમાં પ્રવેશ્યો.
આદાતું ફલમૂલાનિ સ ચ તસ્મિન્વ્યલોકયત્। રુદન્તીં સ્વાં પ્રિયાં દીનાં તરુપ્રચ્છાદિતાનનામ્
ફળ અને મૂળ લેવા જતા, તેણે પોતાના પ્રિયને, દુઃખી અને રડતી, વૃક્ષોની છાયામાં મોઢું છુપાવેલું જોઈ.
તાં વિલોક્ય તતો દૈત્યઃ પ્રોવાચ પરિસાંત્વયન્। વજ્રાંગ ઉવાચ। કેન તેઽપકૃતં ભદ્રે યમલોકં યિયાસુના
તેને જોઈ, દૈત્યએ તેને શાંત પાડવા માટે કહ્યું: વજ્રાંગે પૂછ્યું, 'કોણે તને દુઃખ આપ્યું છે, હે ભદ્રા, યમલોકમાં જવાની ઇચ્છા રાખે છે?'
કં વા કામં પ્રયચ્છામિ શીઘ્રં પ્રબ્રૂહિ માનિનિ। વરાંગ્યુવાચ। ત્રાસિતાસ્મ્યપવિદ્ધાસ્મિ તાડિતા પીડિતાસ્મિ ચ
‘કઈ ઈચ્છા છે, હું તને શું આપું? જલદી કહો, હે ગૌરવવતી.’ વરાંગી બોલી, ‘હું ડરી ગઈ છું, ત્યજી દીધી, માર મારી, અને પીડાઈ ગઈ છું.’
રૌદ્રેણ દેવરાજેન નષ્ટનાથેવ ભૂરિશઃ। દુઃખસ્યાંતમપશ્યંતી પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતા
‘દેવરાજના ક્રોધથી, ઘણા વખતથી પતિથી વિહોણી થઈ, દુઃખનો અંત દેખાતો નથી, તેથી જીવન છોડવાનો નિશ્ચય કર્યો છે.’
પુત્રં મે તારકં દેહિ તસ્માદ્દુઃખમહાર્ણવાત્। એવમુક્તસ્તુ દૈત્યેંદ્રઃ કોપવ્યાકુલલોચનઃ
‘મને તારા નામનો પુત્ર આપો, જેથી હું આ દુઃખના વિશાળ સમુદ્રમાંથી બહાર આવી શકું.’ આવું સાંભળીને દૈત્યરાજના આંખોમાં ગુસ્સો છલકાયો.
શક્તોપિ દેવરાજસ્ય પ્રતિકર્તું મહાસુરઃ। તપ એવ પુનશ્ચર્તું વ્યવસ્યત મહાબલઃ
દેવરાજનો સામનો કરવાની શક્તિ હોવા છતાં, મહાબળ દૈત્યએ ફરી તપ કરવાનું નક્કી કર્યું.
જ્ઞાત્વા તસ્ય તુ સંકલ્પં બ્રહ્મા ક્રૂરતરં પુનઃ। આજગામ ત્વરાયુક્તો યત્રાસૌ દિતિનંદનઃ
તેના સંકલ્પ જાણીને, બ્રહ્મા, અગાઉ કરતાં વધુ કઠોર, ઝડપથી દિતિના પુત્ર જ્યાં હતો ત્યાં પહોંચ્યા.
બ્રહ્મોવાચ। કિમર્થં પુત્ર ભૂયસ્ત્વં કર્તું નિયમમુદ્યતઃ। તદહં તે પુનર્દદ્મિ કાંક્ષિતં પુત્રમોજસા
બ્રહ્માએ કહ્યું, 'પુત્ર, તું ફરી તપ કરવા માટે કેમ તૈયાર થયો છે? હું ફરી તને મનગમતો પુત્ર આપું છું.'
વજ્રાંગ ઉવાચ। ઉત્થિતેન મયા દૃષ્ટા સમાધાનાત્ત્વદાજ્ઞયા। ત્રાસિતેંદ્રેણ મામાહ સા વરાંગી સુતાર્થિની
વજ્રાંગે કહ્યું, 'તમારી આજ્ઞાથી ધ્યાનમાંથી ઊઠીને, મેં તેને ઈન્દ્રથી ડરી ગયેલી જોઈ, અને તેણે મને પુત્ર માટે વિનંતી કરી.'
પુત્રં મે તારકં દેહિ તુષ્ટો મે ત્વં પિતામહ। બ્રહ્મોવાચ। અલં તે તપસા વીર મા ક્લેશે દુસ્તરે વિશ
‘મને તારા નામનો પુત્ર આપો, હે પિતામહ, તું pleased થો.’ બ્રહ્માએ કહ્યું, 'હવે તપ પૂરતું છે, હે વીર, આ કઠિન કષ્ટમાં ન પડો.'
પુત્રસ્તુ તારકો નામ ભવિષ્યતિ મહાબલઃ। દેવસીમંતિનીનાં તુ ધમ્મિલ્લક વિમોક્ષકઃ
‘તારો પુત્ર તારા નામે, મહાબળવાન થશે; તે દેવીઓમાં મુક્તિ આપનાર બનશે.’
ઇત્યુક્તો દૈત્યનાથસ્તુ પ્રણમ્ય પ્રપિતામહમ્। ગત્વા તાં નંદયામાસ મહિષીં કર્શિતાંતરામ્
આ રીતે કહ્યું, દૈત્યનાથે પિતામહને વંદન કરી, પોતાની દુઃખી રાણી પાસે જઈને તેને આનંદિત કરી.
તૌ દંપતી કૃતાર્થૌ તુ જગ્મતુઃ સ્વાશ્રમં તદા। આહિતં તુ તદા ગર્ભં વરાંગી વરવર્ણિની1.42.
દંપતિએ ઈચ્છિત ફળ મેળવ્યા પછી, પોતાનો આશ્રમ તરફ પાછા ગયા; સુંદર વરાંગી એ સમયે ગર્ભવતી થઈ.
પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં તુ દધારોદર એવ હિ। તતો વર્ષસહસ્રાંતે વરાંગી સા પ્રસૂયત
પુરા હજારો વર્ષ સુધી તેણે ગર્ભમાં બાળક રાખ્યું; પછી હજારો વર્ષના અંતે, વરાંગી પ્રસૂતા થઈ.
જાયમાને તુ દૈત્યે તુ તસ્મિન્લોકભયંકરે। ચચાલ સર્વા પૃથિવી પ્રોદ્ભૂતાશ્ચ મહાર્ણવાઃ
દૈત્ય, જે લોકોએ ડરતા હતા, જન્મ લેતા, આખી પૃથ્વી કંપી ઉઠી અને મહા સમુદ્રો ઉછળી પડ્યા.
ચેલુર્ધરાધરાશ્ચાપિ વવુર્વાતાશ્ચ ભીષણાઃ। જેપુર્જપ્યં મુનિવરા નેદુર્વ્યાલમૃગા અપિ
પર્વતો હલ્યા, ભયાનક પવન ફૂંકો, મહાન મુનિઓએ જપ કર્યું, અને જંગલી પ્રાણીઓ ગર્જના કરી.
જહૌ કાંતિશ્ચંદ્રસૂર્યૌ નીહારચ્છાદિતા દિશઃ। જાતે મહાસુરે તસ્મિન્સર્વે ચાપિ મહાસુરાઃ
ચાંદ અને સૂર્યે તેજ ગુમાવ્યું, દિશાઓ ધુમ્મસથી ઢંકાઈ ગઈ; મહાસુર જન્મતા, બધા મહાસુરોએ
આજગ્મુર્હર્ષિતાસ્તત્ર તથા ચાસુરયોષિતઃ। જગુર્હર્ષસમાવિષ્ટા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
ત્યાં આનંદથી આવ્યા, દૈત્ય સ્ત્રીઓ પણ આવી; આનંદથી ભરેલા, તેઓએ ગીત ગાયા અને અપ્સરાઓએ નૃત્ય કર્યું.
તતો મહોત્સવે જાતે દાનવાનાં મહાદ્યુતે। વિષણ્ણમનસો દેવાઃ સહેંદ્રા અભવંસ્તદા
પછી, દાનવોની મહાસપર્ધામાં મહોત્સવ શરૂ થયો ત્યારે, ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવો દુઃખી મનથી બેઠા.
વરાંગી તુ સુતં દૃષ્ટ્વા હર્ષેણાપૂરિતા તદા। બહુમેને ચ દૈત્યેંદ્રો વિજાતં તં તદા તયા
વરાાંગી એ પોતાના પુત્રને જોઈને ખૂબ ખુશ થઈ; અને દૈત્યરાજ એ એ નવજાત બાળકને બહુ મહત્વપૂર્ણ માન્યો.
જાતમાત્રસ્તુ દૈત્યેંદ્રસ્તારકશ્ચોગ્રવિક્રમઃ। અભિષિક્તો સુરૈર્મુખ્યૈઃ કુજંભમહિષાદિભિઃ
જન્મતાની સાથે જ, દૈત્યરાજ તારક, જે અત્યંત શક્તિશાળી હતો, કુજંબ, મહિષ અને અન્ય મુખ્ય દેવો દ્વારા અભિષિક્ત થયો.
સર્વાસુરમહારાજ્યે પૃથિવીતુલનક્ષમે। સ તુ પ્રાપ્તમહારાજ્યસ્તારકો નૃપસત્તમ
પૃથ્વી જેટલી વિશાળ દૈત્યોના મહારાજ્યમાં, તારક એ સર્વોચ્ચ રાજય પ્રાપ્ત કર્યું, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.