સ તાડ્યમાનોઽતિબલૈર્દૈત્યૈઃ સર્વાયુધોદ્યતૈઃ। ન ચચાલ તતો યુદ્ધે કંપ્યમાન ઇવાચલઃ
મહાન શક્તિશાળી દૈત્યોએ બધાં શસ્ત્રો સાથે હુમલો કર્યો, છતાંયે એ યોદ્ધા લડાઈમાં એક પગથી પણ ન હલ્યો, જાણે પર્વત ઝંઝાવાતમાં પણ અડગ રહે છે.
સંયુક્તશ્ચ સુપર્ણેન કાલનેમિર્મહાસુરઃ। સર્વપ્રાણેન મહતીં ગદામુદ્યમ્ય બાહુભિઃ
કાળનેમિ મહાસુર સુપર્ણ સાથે જોડાઈ, બધી તાકાતથી પોતાના હાથમાં મોટી ગદા ઊંચી કરી.
ઘોરાં જ્વલંતીં મુમુચે સંરબ્ધો ગરુડોપરિ। કર્મણા તેન દૈત્યસ્ય વિષ્ણુર્વિસ્મયમાગમત્
ક્રોધથી ભરાઈ, એ જ્વલંત ભયાનક ગદા ગરુડ પર ફેંકી; એ દૈત્યના કામથી વિષ્ણુને આશ્ચર્ય થયું.
તદા તેન સુપર્ણસ્ય પાતિતા મૂર્ધ્નિ સા ગદા। સુપર્ણં વ્યથિતં દૃષ્ટ્વા ક્ષતં ચ વપુરાત્મનઃ
પછી એ ગદા સુપર્ણ દ્વારા ફેંકાઈ અને તેના માથા પર વાગી; સુપર્ણને પીડાયેલો જોઈ અને પોતાનું શરીર પણ ઘાયલ થયું હતું—
ક્રોધસંરક્તનયનો વૈકુંઠશ્ચક્રમાદદે। વ્યવર્દ્ધત ચ વેગેન સુપર્ણેન સમં વિભુઃ
કૃોધથી આંખો લાલ થયેલા વૈકુંઠે ચક્ર ઉઠાવ્યું; સુપર્ણ સાથે વિભુ ઝડપથી આગળ વધ્યો.
ભુજાશ્ચાસ્ય વ્યવર્ધંત વ્યાપ્તવંતો દિશો દશ। વિદિશશ્ચૈવ ખં ચાપિ ગાં ચૈવ પ્રતિપૂરયન્
એના હાથો વધતા ગયા, દસ દિશાઓમાં ફેલાઈ ગયા, અને વચ્ચેની દિશાઓ, આકાશ અને ધરતી બધું ભરાઈ ગયું.
વવૃધે સ પુનર્લોકાન્ક્રાંતુકામ ઇવૌજસા। તં જયાય સુરેંદ્રાણાં વર્દ્ધમાનં નભસ્તલે
એ ફરી શક્તિમાં વધ્યો, જાણે આખા લોકમાં પગલાં મૂકવા ઇચ્છે છે; દેવોના વિજય માટે એ આકાશમાં વધતો ગયો.
ૠષયઃ સહ ગંધર્વાસ્તુષ્ટુવુર્મધુસૂદનમ્। સદ્યાં કિરીટેન લિખન્શિરસા ભાસ્વરેણ ચ
ઋષિઓ અને ગંધર્વોએ મળીને મધુસૂદનનું સ્તુતિ કરી, કારણ કે એના તેજસ્વી મુગટ અને માથાથી આકાશ પણ ઝીલાઈ ગયું.
પદ્ભ્યામાક્રમ્યવસુધાં દિશઃ પ્રચ્છાદ્ય બાહુભિઃ। સહસ્રકરતુલ્યાભં સહસ્રારમરિક્ષયમ્
પગથી ધરતી દબાવી, હાથોથી દિશાઓ ઢાંકી, એ શત્રુઓમાં અવિનાશી, હજાર હાથ અને હજાર આંખવાળો જણાય રહ્યો.
દીપ્તાગ્નિસદૃશં ઘોરંદર્શનેન સુદર્શનમ્। સુવર્ણરેણુપર્યંતં વજ્રનાભં ભયાવહં
સુદર્શન ચક્ર અગ્નિ જેવું તેજસ્વી, ભયાનક દેખાવાળું, સોનાની ધૂળથી ઢંકાયેલું, વજ્ર જેવું મજબૂત અને ભય પેદા કરનાર હતું.
મેદોસ્થિમજ્જરુધિરૈઃ સિક્તં દાનવસંભવૈઃ। અદ્વિતીયં પ્રહરણં ક્ષુરપર્યંતમંડલમ્
એ ચક્ર દૈત્યોથી નીકળેલા મજ્જા, હાડકાં, ચરબી અને લોહીથી ભીંજાયેલું, અનન્ય અને ધારદાર ગોળ આકારનું હતું.
સ્રગ્દામમાલાનિચિતં કામગં કામરૂપિણં। સ્વયં સ્વયંભુવા સૃષ્ટં ભયદં સર્વવિદ્વિષામ્
માળાઓ અને વણાવેલી વણમાળાથી શોભિત, મનગમતી રૂપ ધારણ કરનારાઓ માટે ઇચ્છનીય, સ્વયંભૂએ પોતે બનાવેલું, બધા દુશ્મનોમાં ભય પેદા કરનાર હતું.
દધાર રોષેણાવિષ્ટં નિત્યમાહવદર્પિતં। ક્ષેપણાદ્યસ્ય મુહ્યંતિ લોકાઃ સસ્થાણુજંગમાઃ
એ ચક્ર ક્રોધથી ભરાઈ, હંમેશા યુદ્ધ માટે તૈયાર રાખ્યું; જ્યારે એ ફેંકાય છે ત્યારે સ્થાવર-જંગમ બધા જીવ અચંબામાં પડી જાય છે.
ક્રવ્યાદાનિ ચ ભૂતાનિ તૃપ્તિં યાંતિ મહામૃધે। તમપ્રતિમકર્માણં સમાનં સૂર્યવર્ચસા
મહાયુદ્ધમાં માંસખોર પ્રાણીઓ પણ સંતોષ પામે છે; જેની કૃતીઓ અનન્ય છે, એ સૂર્ય સમાન તેજવાળો છે.
ચક્રમુદ્યમ્ય સમરે કોપદીપ્તો ગદાધરઃ। પ્રણષ્ટં દાનવં તેજઃ કુર્વાણં સ્વેન તેજસા
યુદ્ધમાં ચક્ર ઊંચકીને, ક્રોધથી જ્વલંત, ગદાધારી એ દૈત્યના તેજને પોતાના તેજથી ઓછું કરી દીધું.
ચિચ્છેદ બાહૂંસ્તેનૈવ સમરે કાલનેમિનઃ। તચ્ચ વક્ત્રશતં ઘોરં સાગ્નિચૂર્ણાટ્ટહાસિ વૈ
એ જ ચક્રથી યુદ્ધમાં કાળનેમિના હાથ કપાઈ ગયા; અને એ ભયાનક, અગ્નિ જેવું ચુરણ થયેલું, સો મોઢાવાળું માથું—
તસ્ય દૈત્યસ્ય ચક્રેણ પ્રમમાથ બલાદ્ધરિઃ। સચ્છિન્નબાહુર્વિશિરાનપ્રાકંપત દાનવઃ
હરિએ પોતાના ચક્રથી એ દૈત્યને જોરથી માર્યો; તેની બાહ કાપી, માથું અલગ કરી, એ દાનવ કાંપતો રહ્યો.
કબંધાવસ્થિતઃ સંખ્યે વિશાખઇવ પાદપઃ। તંવિતત્ય મહાપક્ષૌ વાયોઃ કૃત્વા સમં જવમ્
યુદ્ધમાં એ દૈત્ય માથું વિહોણો થાંભલા જેવો ઉભો રહ્યો; ગરુડએ પોતાના વિશાળ પાંખો ફેલાવી, પવનની ઝડપ સાથે દોડ્યો.
ઉરસા તાડયામાસ ગરુડઃ કાલનેમિનં। સ તસ્ય દેહોભિમુખો વિબાહુઃ ખાત્પરિભ્રમન્
ગરુડએ કાલનેમિને છાતી પર માર્યો; એ દૈત્ય, હાથ ફફડાવતા, પોતાના શરીર તરફ મોઢું રાખીને આકાશમાં ઘૂમતો રહ્યો.
નિપપાત દિવં ત્યક્ત્વા ક્ષોભયન્ધરણીતલમ્। તસ્મિન્નિપતિતે દૈત્યે દેવાઃ સર્ષિગણાસ્તથા
એ દૈત્યે આકાશ છોડીને જમીન પર પડ્યો, ધરા ધ્રૂજાવી; એ દૈત્યના પડતા જ, દેવો અને ઋષિગણ પણ—
સાધુસાધ્વિતિ વૈકુંઠં સમેતાઃ પ્રત્યપૂજયન્। અપરે યે તુ દૈત્યા વૈ યુદ્ધે દૃષ્ટપરાક્રમાઃ
સૌ વાઈકુંઠ પાસે ભેગા થઈ 'સારા! સારું!' કહી પૂજન કરવા લાગ્યા; પણ બીજા દૈત્યોએ, જેમણે યુદ્ધમાં પરાક્રમ જોયો હતો—
તે સર્વે બાહુભિર્વ્યાપ્તા ન શેકુશ્ચલિતું રણે। કાંશ્ચિત્કેશેષુ જગ્રાહ કાંશ્ચિત્કંઠેષ્વપીડયત્
તેમના હાથ એકબીજામાં ફસાઈ ગયા, યુદ્ધભૂમિમાં હલનચલન કરી શક્યા નહીં; કેટલાકે બીજા દૈત્યના વાળ પકડી લીધા, તો કેટલાકે ગળા દબાવી દીધા.
ચકર્ત કસ્યચિદ્વક્ત્રં મધ્યે ગૃહ્ણાત્તથાપરમ્। તે ગદાચક્રનિર્દગ્ધા ગતસત્વા ગતાસવઃ
કેટલાકનો મોઢું કાપી નાખ્યું, બીજાને વચ્ચે પકડી લીધા; ગદા અને ચક્રના પ્રહારોથી બળ અને પ્રાણ ગુમાવી બેઠા.
ગગનાદ્ભ્રષ્ટસર્વાંગા નિપેતુર્ધરણીતલે। તેષુ સર્વેષુ દૈત્યેષુ હતેષુ પુરુષોત્તમઃ
આકાશમાંથી તેમના શરીર જમીન પર પડ્યા; બધા દૈત્યો માર્યા ગયા ત્યારે, પુરુષોત્તમ—
શક્રપ્રિયં તતઃ કૃત્વા કૃતકર્મગદાધરઃ। તસ્મિન્વિમર્દે સંવૃત્તે સંગ્રામે તારકામયે
ઈન્દ્રનું પ્રિય કાર્ય પૂર્ણ કરીને, ગદા ધારણ કરીને, તારકાસુરના યુદ્ધમાં એ ભયંકર સંઘર્ષમાં—
તં ચ દેશં જગામાશુ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ। સર્વૈર્બ્રહ્મર્ષિભિઃ સાર્દ્ધં ગંધર્વાપ્સરસાંગણૈઃ
પછી બ્રહ્મા, લોકપિતામહ, બધા બ્રહ્મર્ષિ, ગંધર્વ અને અપ્સરાઓ સાથે એ સ્થળે ઝડપથી આવ્યા.
દેવદેવં હરિં દેવઃ પૂજયન્વાક્યમબ્રવીત્। કૃતં દેવ મહત્કર્મ સુરાણાં શલ્યમુદ્ધૃતમ્
બ્રહ્માએ દેવોના દેવ હરિનું પૂજન કરીને કહ્યું: 'દેવ, મહાન કાર્ય થયું છે; દેવોનું કાંટું દૂર થયું છે.'
નિધનેન ચ દૈત્યાનાં વયં ચ પરિતોષિતાઃ। યોઽયં ત્વયા હતો વિષ્ણો કાલનેમિર્મહાસુરઃ
'દૈત્યોના વિનાશથી અમે બધા સંતોષ પામ્યા છીએ; એ કાલનેમિ, મહાસુર, જેને તમે વિષ્ણુ તરીકે માર્યા—'
ત્વામેતસ્ય ૠતે હ્યસ્મિન્શાસ્તા કશ્ચિન્ન વિદ્યતે। એષ દેવાન્પરિભવન્લોકાંશ્ચ સચરાચરાન્
'તમારા સિવાય, આ જગતમાં તેને કોઈ હરાવી શક્યો નહીં; એ દેવો અને તમામ જગત, ચર અને અચર, ને અપમાન આપતો હતો.'
ૠષીણાં કદનં કૃત્વા મામપિ પ્રતિગર્જતિ। તદનેન ત્વદીયેન પરિતુષ્ટોસ્મિ કર્મણા
'ઋષિઓને માર્યા પછી, એ મને પણ પડકારતો હતો; તેથી, તમારા કાર્યથી હું ખૂબ પ્રસન્ન છું.'