ઇતિ પૃષ્ટસ્તદા પ્રાહ નારદો મુનિસત્તમઃ । પ્રાપ્યતે સત્યભામેઽયં તુલાપુરુષ દાનતઃ
ત્યારે એ પ્રશ્ન સાંભળીને શ્રેષ્ઠ મુનિ નારદજી બોલ્યા: 'હે સત્યભામા, તુલાપુરુષ દાનથી આ પ્રાપ્ત થાય છે.'
સત્યભામા તદા કૃષ્ણં કલ્પવૃક્ષસમન્વિતમ્ । નારદાયૈવ સા પ્રાદાત્તોલયિત્વા વિધાનતઃ । સર્વોપસ્કરમાકૃષ્ય નારદસ્ત્રિદિવં યયૌ
પછી સત્યભામાએ કૃષ્ણ અને કલ્પવૃક્ષને વિધિ પ્રમાણે તોલીને નારદજીને આપી દીધા. બધું એકત્ર કરીને નારદજી સ્વર્ગે ગયા.
સૂત ઉવાચ- શ્રિયઃપતિમથામંત્ર્ય ગતે દેવર્ષિસત્તમે । હર્ષોત્ફુલ્લાનના સત્યા વાસુદેવમથાબ્રવીત્
સૂતે કહ્યું: શ્રીના પતિને વિદાય આપી અને મહાન ઋષિ જતા રહ્યા પછી, આનંદથી ખિલેલા ચહેરે સત્યાએ વાસુદેવને કહ્યું.
સત્યભામોવાચ- ધન્યાસ્મિ કૃતકૃત્યાસ્મિ સફલં જીવિતં ચ મે । મજ્જન્મનિ નિદાને ચ ધન્યૌ તૌ પિતરૌ મમ
સત્યભામાએ કહ્યું: 'હું ધન્ય છું, મારો જીવન સફળ થયો છે, અને મારા માતા-પિતા પણ મારા જન્મ સમયે અને કારણરૂપે ધન્ય થયા છે.'
યૌ માં ત્રૈલોકસુભગાં જનયામાસતુર્ધ્રુવમ્ । ષોડશસ્ત્રીસહસ્રાણાં વલ્લભાહં યતસ્તવ
'કારણ કે, તેમણે મને ત્રણેય લોકમાં સૌંદર્યવતી તરીકે જન્મ આપ્યો; અને હું તમારી સોળ હજાર પત્નીઓમાં સૌથી પ્રિય છું.'
યસ્માન્મયાદિપુરુષઃ કલ્પવૃક્ષસમન્વિતઃ । યથોક્તવિધિના સમ્યઙ્નારદાય સમર્પિતઃ
'હે આદિપુરુષ, મેં વિધિ પ્રમાણે તમને અને કલ્પવૃક્ષને નારદજીને અર્પણ કર્યા છે.'
યદ્વાર્તામપિ જાનંતિ ભૂમિસંસ્થાન જંતવઃ । સોઽયં કલ્પદ્રુમો ગેહે મમ તિષ્ઠતિ સાંપ્રતમ્
'જે ભૂમિ પર રહેતા જીવ પણ આ વાત સાંભળશે, તેઓ જાણશે કે આ કલ્પવૃક્ષ હવે મારા ઘરમાં છે.'
ત્રૈલોક્યાધિપતેશ્ચાહં શ્રીપતેરતિવલ્લભા । અતોઽહં પ્રષ્ટુમિચ્છામિ કિંચિત્ત્વાં મધુસૂદન
'હું ત્રણેય લોકના સ્વામી શ્રીપતિની અત્યંત પ્રિય છું; તેથી, હે મધુસૂદન, હું તમને કંઈક પૂછવા માંગું છું.'
યદિ ત્વં મત્પ્રિયકરઃ કથયસ્વાત્ર વિસ્તરાત્ । શ્રુત્વા તચ્ચ પુનશ્ચાહં કરોમિ હિતમાત્મનઃ
'જો તમે મને પ્રસન્ન કરવું હોય તો કૃપા કરીને આ વાત વિગતે કહો; એ સાંભળીને હું ફરીથી મારા માટે કલ્યાણરૂપ કાર્ય કરીશ.'
યથાકલ્પં ત્વયા દેવ વિયુક્તા સ્યાં ન કર્હિચિત્ । સૂત ઉવાચ- ઇતિ પ્રિયાવચઃ શ્રુત્વા સ્મેરાસ્યોઽયં ગદાગ્રજઃ
'હે દેવ, તમારી ઇચ્છા પ્રમાણે હું ક્યારેય તમારીથી વિયોગી ન થાઉં.' સૂતે કહ્યું: આ પ્રેમભર્યા શબ્દો સાંભળીને ગદાનો મોટો ભાઈ સ્મિતથી ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો.
સત્યા કરે કરં કૃત્વાગમત્કલ્પતરોસ્તલમ્ । નિષિદ્ધ્યાનુચરં લોકં સવિલાસં પ્રિયાન્વિતઃ
સત્યાનો હાથ પકડીને કૃષ્ણ કલ્પવૃક્ષની જગ્યાએ ગયા; પોતાના સેવકો અને લોકને દૂર મોકલીને, પ્રિય સાથે આનંદપૂર્વક ત્યાં રહ્યા.
પ્રહસ્ય સત્યામામંત્ર્ય પ્રોવાચ જગતાંપતિઃ । તત્પ્રીતિ પરિતોષાર્થં લસત્પુલકિતાંગજઃ
કૃષ્ણે હસીને સત્યાને સંબોધી કહ્યું; જગતના સ્વામીએ તેના આનંદ અને સંતોષ માટે તેજસ્વી અને આનંદિત શરીરે વાત કરી.
કૃષ્ણ ઉવાચ-। ન મે ત્વત્તઃ પ્રિયતમા કાચિદન્યા નિતંબિની । ષોડશસ્ત્રીસહસ્રાણાં પ્રિયે પ્રાણસમા હ્યસિ
કૃષ્ણએ કહ્યું: હે સુંદરિ, તારી કરતાં મને બીજું કોઈ પણ વધુ પ્રિય નથી; આ સોળ હજાર સ્ત્રીઓમાં તું મને મારા જીવ જેટલી જ પ્રિય છે.
ત્વદર્થં દેવરાજેન વિરોધો દૈવતૈઃ સહ । ત્વયા યત્પ્રાર્થિતં કાંતે શૃણુ યચ્ચ મહદ્ભવેત્
હું તારા માટે દેવરાજ અને બીજા દેવતાઓ સાથે પણ વિરુદ્ધ થયો હતો; હે પ્રિયે, તું જે ઈચ્છે છે એ સાંભળ, હવે હું તને એ મહાન વાત કહું છું.
અદેયમથવાકાર્યમકથ્યમપિ યત્પુનઃ । ત્વત્કૃતં તુ કથં પ્રશ્નં કથયામિ ન તુ પ્રિયે । પૃચ્છસ્વ સર્વં કથયે યત્તે મનસિ વર્તતે
કોઈ પણ અશક્ય વસ્તુ હોય, કે કોઈ કામ હોય, કે કંઈક કહ્યે ન શકાય એવું હોય, તું જે પૂછે એ હું જરૂર કહું છું, હે પ્રિયે; તારે મનમાં જે હોય એ બધું પૂછ, હું બધું ખુલ્લે કહું છું.
સત્યોવાચ- દાનં વ્રતં તપો વાપિ કિં તુ પૂર્વં મયાકૃતમ્ । યેનાહં મર્ત્યજા મર્ત્યે ભવાનીવાઽભવં કિલ
સત્યભામાએ કહ્યું: શું મેં અગાઉ કોઈ દાન, વ્રત કે તપ કર્યું હતું, જેના કારણે હું માનવમાં જન્મી ને પણ આ જીવનમાં તારી પત્ની બની?
તવાંગાર્દ્ધહરા નિત્યં ગરુડોપરિગામિની । ઇંદ્રાદિદેવતાવાસમગમં ચ ત્વયા સહ
હંમેશા તારા શરીરનો અર્ધાંગ રહીને, ગરુડ પર બેસીને, હું તારી સાથે ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓના ઘર સુધી પહોંચી હતી.
અતસ્ત્વાં પ્રષ્ટુમિચ્છામિ કિં કૃતં તુ મયા શુભમ્ । જન્માંતરે ચ કિં શીલા કા ચાહં કસ્ય કન્યકા
એથી હું તને પૂછવા માંગું છું: મેં કયું સારા કર્મ કર્યું હતું? ગયા જન્મમાં મારું સ્વભાવ કેવું હતું, હું કોણ હતી અને કોની દીકરી હતી?
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ- શૃણુષ્વૈકમનાઃ કાંતે યત્ત્વં વૈ પૂર્વજન્મનિ । પુણ્યં વ્રતં કૃતવતી તત્સર્વં કથયામિ તે
શ્રીકૃષ્ણએ કહ્યું: હે પ્રિયે, એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળ, તું ગયા જન્મમાં જે પુણ્યવંત વ્રત કર્યું હતું એ બધું હું તને કહું છું.
આસીત્કૃતયુગસ્યાંતે માયાપુર્યાં દ્વિજોત્તમઃ । આત્રેયો દેવશર્મેતિ વેદવેદાંગપારગઃ
કૃતયુગના અંતે, માયાપુરીમાં, અત્રિગોત્રના દેવશર્મા નામના એક શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ રહેતા હતા, જે વેદ અને તેમના અંગોમાં પારંગત હતા.
આતિથેયોઽગ્નિશુશ્રૂષુઃ સૌરવ્રત પરાયણઃ । સૂર્યમારાધયન્નિત્યં સાક્ષાત્સૂર્ય્ય ઇવાપરઃ
તે મહેમાનનુ સંમાન કરતા, અગ્નિની સેવા કરતા, સૌરવ્રતને સમર્પિત અને રોજ સૂર્યની પૂજા કરતા, જાણે સ્વયં સૂર્ય જેવા જ હતા.
તસ્યાતિવયસશ્ચાસીન્નામ્ના ગુણવતી સુતા । અપુત્રઃ સ સ્વશિષ્યાય ચંદ્ર નામ્ને દદૌ સુતામ્
તેમને ગુણવતી નામની એક ગુણવાન અને ઉંમરમાં મોટી દીકરી હતી; સંતાન ન હોવાથી તેમણે પોતાની દીકરીને પોતાના શિષ્ય ચંદ્રને આપી દીધી.
તમેવ પુત્રવન્મેને સ ચ તં પિતૃવદ્વશી । તૌ કદાચિદ્વનં યાતૌ કુશેધ્મહરણાર્થિનૌ
તેમણે તેને પુત્ર સમાન માન્યો અને શિષ્યે પણ તેમને પિતા સમાન માન્યા; એક વખત બંને કુશ અને લાકડું લેવા વનમાં ગયા.
હિમાદ્રિપાદજવને ચેરતુસ્તૌ યતસ્તતઃ । તૌ તતો રાક્ષસં ઘોરમાયાંતં સમપશ્યતામ્
હિમાલયના પાદરમાં બંને જ્યાં ત્યાં ફરતા હતા; ત્યાં તેમણે એક ભયાનક રાક્ષસને પોતાની તરફ આવતા જોયો.
ભયવિહ્વલસર્વાંગાવસમર્થૌ પલાયિતુમ્ । નિહતૌ રક્ષસા તેન કૃતાંતસમરૂપિણા
ભયથી કંપતા અને ભાગી ન શકતા, બંનેને એ રાક્ષસે, જાણે મૃત્યુ સ્વરૂપે, મારી નાખ્યા.
તૌ તુ ક્ષેત્રપ્રભાવેણ ધર્મશીલતયા પુનઃ । વૈકુંઠભવનં નીતૌ મદ્ગણૈર્મત્સમીપગૈઃ
પણ, પવિત્ર ભૂમિ અને ધર્મના પ્રભાવથી, મારા નજીક રહેતા મારા સેવકોએ તેમને વૈકુંઠધામે લઈ ગયા.
યાવજ્જીવંતુ યત્તાભ્યાં સૂર્યપૂજાદિકં કૃતમ્ । તેન વૈ કર્મણા તાભ્યાં સુપ્રીતોઽહં કિલાભવમ્
જીવંત રહેતાં સુધી તેમણે સૂર્યપૂજા અને બીજા સંસ્કાર કર્યા; એ સારા કર્મોથી હું તેમના પર ખૂબ પ્રસન્ન થયો.
શૈવાઃ સૌરાશ્ચ ગાણેશા વૈષ્ણવાઃ શક્તિપૂજકાઃ । મામેવ પ્રાપ્નુવંતીહ વર્ષાંભઃ સાગરં યથા
શૈવ, સૌર, ગણપતિભક્ત, વૈષ્ણવ કે શક્તિપૂજક — બધા અહીં મને જ પ્રાપ્ત કરે છે, જેમ નદીઓ આખરે સાગરમાં મળે છે.
એકોઽહં પંચધા જાતઃ ક્રીડયન્નામભિઃ કિલ । દેવદત્તો યથા કશ્ચિત્પુત્રાદ્યાહ્વાનનામભિઃ
હું એક જ છું, પણ પાંચ રૂપે જન્મું છું, અને વિવિધ નામે રમું છું; જેમ દેવદત્તને પિતા, પુત્ર વગેરે અલગ નામે બોલાવે છે.
તતશ્ચ તૌ મદ્ભવનાધિવાસિનૌ વિમાનયાનૌ રવિવર્ચસાવુભૌ । મત્તુલ્યરૂપૌ મમ સન્નિધાનગૌ દિવ્યાંગના ચંદનભોગભોગિનૌ
પછી એ બંને મારા ધામમાં રહેતા, દિવ્ય વિમાનમાં બેસતા, સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવતા, મારા જેવા રૂપવંત, મારી પાસે રહેતા અને દિવ્ય સ્ત્રીઓ તથા ચંદનના સુખ ભોગવતા.