એવમસ્ત્વિતિ તં સોગ્નિઃ સંવૃતજ્વાલમંડલઃ। પ્રવિવેશાર્ણવમુખં નત્વોર્વં પિતરં પ્રભુમ્
જેમ કહ્યું તેમ, એ અગ્નિ, જેની જ્વાળાઓ છુપાયેલી હતી, સમુદ્રના મુખમાં પ્રવેશી ગયો અને પોતાના પિતા, પ્રભુને વંદન કર્યું.
પ્રતિયાતસ્તતો બ્રહ્મા તે ચ સર્વે મહર્ષયઃ। ઔર્વસ્યાગ્નેઃ પ્રભાવજ્ઞાઃ સ્વાંસ્વાં ગતિમુપાગતાઃ
પછી બ્રહ્મા અને બધા મહર્ષિઓ, ઓર્વના અગ્નિના પ્રભાવને જાણીને, પોતપોતાના માર્ગે ચાલ્યા ગયા.
હિરણ્યકશિપુર્દૃષ્ટ્વા તદા તન્મહદદ્ભુતમ્। ઉર્વં પ્રણતસર્વાંગો વાક્યમેતદુવાચ હ
હિરણ્યકશિપુએ એ મહાન અને આશ્ચર્યજનક ઘટના જોઈ, આખું શરીર ઓર્વને નમાવીને આ શબ્દો કહ્યા.
ભગવન્નદ્ભુતમિદં સંવૃત્તં લોકસાક્ષિકમ્। તપસા તે મુનિશ્રેષ્ઠ પરિતુષ્ટઃ પિતામહઃ
હે ભગવન, આ અદ્ભુત ઘટના સમગ્ર જગત સામે બની છે. તારી તપસ્યાથી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, પિતામહ પ્રસન્ન થયા છે.
અહં તુ તવ પુત્રસ્ય તવ ચૈવ મહાવ્રત। ભૃત્ય ઇત્યવગંતવ્યઃ શ્લાઘ્યસ્ત્વમિહ કર્મણા
હું તારા પુત્ર અને તારો દાસ ગણાવું છું, હે મહાવ્રતી; તું અહીં તારા કર્મથી પ્રશંસનીય છે.
તન્માં પશ્ય સમાપન્નં તવૈવારાધને રતમ્। યદિ સીદેન્મુનિશ્રેષ્ઠ તવૈ વસ્યાત્પરાજયઃ
મને તારા આરાધનમાં તલ્લીન અને સમર્પિત જોઈ; જો હું કયાંય ડગું, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તો તારો પરાજય માન.
ઉર્વ ઉવાચ। ધન્યોસ્મ્યનુગૃહીતોસ્મિ યસ્ય તેઽહં ગુરુર્મતઃ। નાસ્તિ તે તપસાનેન ભયં ચૈવેહ સુવ્રત
ઓર્વએ કહ્યું: હું ધન્ય છું અને કૃપાપાત્ર છું, કારણ કે તું મને ગુરુ માને છે. તને આ તપસ્યાથી અહીં કોઈ ભય નથી, હે સુવ્રતી.
તામેવ માયાં ગૃહ્ણીષ્વ મમ પુત્રેણ નિર્મિતામ્। નિરિંધિનામગ્નિમયીં દુઃસ્પર્શાં પાવકૈરપિ
મારા પુત્ર દ્વારા રચાયેલી આsame માયા તું ગ્રહણ કર; એ અગ્નિમય અને પાવક માટે પણ અસ્પર્શ્ય છે, વિનાશક છે.
એષા તે સ્વસ્ય વંશસ્ય વશગારિ વિનિગ્રહે। રક્ષિષ્યત્યાત્મપક્ષં ચ વિપક્ષં ચ પ્રધક્ષ્યતિ
આ તારા વંશના વશમાં રહેશે, નિયંત્રણ માટે; એ તારા પક્ષનું રક્ષણ કરશે અને દુશ્મન પક્ષને નાશ કરશે.
વરુણ ઉવાચ। એષા દુર્વિષહા માયા દેવૈરપિ દુરાસદા। ઔર્વેણ નિર્મિતા પૂર્વં પાવકેનોર્વસૂનુના
વરુણે કહ્યું: આ માયા સહન કરવી અઘરી છે, દેવતાઓ માટે પણ નજીક જવું મુશ્કેલ છે; ઓર્વના પુત્ર ઓર્વે પૂર્વે અગ્નિ સાથે આ રચી હતી.
તસ્મિંસ્તુ વ્યથિતે દૈત્યે નિર્વીર્યૈષા ન સંશયઃ। શાપો હ્યસ્યાઃ પુરા દત્તઃ સૃષ્ટા યેનૈવ તેજસા
જ્યારે એ દૈત્ય પીડાય છે, ત્યારે આ માયા નિર્વીર્ય બની જશે, એમાં શંકા નથી; એ જ તેજથી પૂર્વે શાપ આપવામાં આવ્યો હતો.
યદ્યેષા પ્રતિહંતવ્યા કર્તવ્યો ભગવાન્સુખી। દીયતાં મે સખો શક્ર તોયયોનિર્નિશાકરઃ
જો આનો પ્રતિકાર કરવો હોય, તો ભગવાન સુખી થાય; હે મિત્ર, મને ઇન્દ્ર, પાણીનું મૂળ અને ચંદ્ર આપ.
તેનાહં સહસં ગમ્ય યાદોભિશ્ચ સમાવૃતઃ। માયામેતાં હનિષ્યામિ ત્વત્પ્રસાદાન્ન સંશયઃ
એથી, હું યાદવો સાથે ઝડપથી જઈશ; તારી કૃપાથી આ માયાને નિશ્ચયે નાશ કરીશ.
એવમસ્ત્વિતિસંહૃષ્ટઃ શક્રસ્ત્રિદશવર્ધનઃ। સંદિદેશાગ્રતઃ સોમં યુદ્ધાય શિશિરાયુધમ્
જેમ કહ્યું તેમ, આનંદિત ઇન્દ્ર, દેવતાઓના વૃદ્ધિકારક, સોમને, શીતલ શસ્ત્રધારીને, યુદ્ધ માટે આગળ મોકલ્યા.
ગચ્છ સોમ સહાયન્ત્વં કુરુ પાશધરસ્ય વૈ। અસુરાણાં વિનાશાય જયાર્થં ત્રિદિવૌકસામ્
હવે Soma, તું પાશધારીના સાથી બનીને જા; અસુરોના વિનાશ માટે અને સ્વર્ગવાસીઓની વિજય માટે.
ત્વં મતઃ પ્રતિવીર્યશ્ચ જ્યોતિષામપિ ચેશ્વરઃ। ત્વન્મયાન્સર્વલોકેષુ રસાન્વેદવિદો વિદુઃ
તું શક્તિમાં સમાન માનવામાં આવે છે અને તું જ પ્રકાશોના પણ સ્વામી છે; વેદ જાણનારા કહે છે કે બધાં લોકોમાં રહેલા રસ તારા દ્વારા વ્યાપ્ત છે.
ત્વયા સમો ન લોકેસ્મિન્વિદ્યતે શિશિરાયુધઃ। ક્ષયવૃદ્ધીતવાવ્યક્તેસાગરેચૈવચાંબરે
શીતકિરણધારી, આ જગતમાં તારા જેવો બીજો કોઈ નથી; અવ્યક્તના વધઘટમાં, સમુદ્રમાં અને આકાશમાં પણ તું અનન્ય છે.
પ્રવર્તયસ્યહોરાત્રાત્કાલં સંમોહયન્જગત્। લોકચ્છાયામયં લક્ષ્મ તવાંકઃ શશવિગ્રહઃ
તું દિવસ-રાત દ્વારા સમયને ચલાવે છે અને જગતને મોહમાં મૂકે છે; તારા શરીરે ચાંદ્રમાની જે છાપ છે, એ લોકની છાયા છે.
ન વિદુઃ સોમ તે માયાં યે ચ નક્ષત્રયોનયઃ। ત્વમાદિત્યપથાદૂર્ધ્વં જ્યોતિષાં ચોપરિસ્થિતઃ
સોમ, તારું માયા તો તારાઓના સર્જકો પણ જાણતા નથી; તું સૂર્યમાર્ગથી પણ ઊંચે અને પ્રકાશોથી પણ ઉપર સ્થિત છે.
તમઃ પ્રોત્સાર્ય સહસા ભાસયસ્યખિલં જગત્। શીતભાનુર્હિમતનુર્જ્યોતિષામધિપઃ શશી
તું અંધકારને તરત દૂર કરી આખું જગત પ્રકાશિત કરે છે; તું શીતકિરણવાળો, બરફ જેવું શરીર ધરાવતો અને પ્રકાશનો સ્વામી ચંદ્ર છે.
અપિ તત્કાલયોગાત્મા ઇજ્યો યજ્ઞરથોઽવ્યયઃ। ઓષધીશઃ ક્રિયાયોનિરપાં યોનિરનુષ્ણગુઃ
તું સમયના સંયોગનો આત્મા છે, અવિનાશી અને પૂજનીય છે, યજ્ઞનું રથ છે, વનસ્પતિઓનો સ્વામી છે, ક્રિયાઓનો મૂળ છે, જળનો આધાર છે અને તારે તાપ નથી.
શીતાંશુરમૃતાધારશ્ચપલઃ શ્વેતવાહનઃ। ત્વં કાંતિઃ કાંતવપુષાં ત્વં સોમઃ સોમપાયિનામ્
તું શીતકિરણવાળો, અમૃતનો આધાર, ઝડપી અને સફેદ વાહન ધરાવતો છે; તું તેજસ્વીઓમાં તેજ છે, અને સોમપાન કરનારા માટે તું સોમ છે.
સૌમ્યસ્ત્વં સર્વભૂતાનાં તિમિરઘ્નસ્ત્વમૃક્ષરાટ્। તદ્ગચ્છ ત્વં મહાસેન વરુણેન વરૂથિના
તું સર્વ જીવોમાં સૌમ્ય છે, અંધકારનો નાશક છે, તારાઓનો રાજા છે; તેથી મહાસેન અને વરુણ તથા તેમની સેના સાથે તું જા.
શમયસ્વાસુરીં માયાં યયા દહ્યામહે રણે। સોમ ઉવાચ। યન્માં વદસિ યુદ્ધાર્થં દેવરાજવરપ્રદ
યુદ્ધમાં જે અસુરમાયાથી આપણે દાઝાઈએ છીએ, એ માયાને શાંત કર.
એષ વર્ષામિ શિશિરં દૈત્યમાયાપકર્ષણં। એતાન્મે શીતનિર્દગ્ધાન્પશ્યસ્વ હિમવેષ્ટિતાન્
સોમે કહ્યું: દેવરાજ, તું જે યુદ્ધ માટે મને કહે છે, એ હું કરું છું.
તથા હિમકરોત્સૃષ્ટાઃ સપાશા હિમવૃષ્ટયઃ। વેષ્ટયંતિ ચ તાન્દૈત્યાન્વાયુર્મેઘગણાનિવ
હવે હું ઠંડકવર્ષા વરસાવું છું, જે દૈત્યમાયાને દૂર કરે છે; આ દૈત્યોને જો, જે ઠંડકથી દાઝાઈ અને હિમમાં લપેટાઈ ગયા છે.
તૌ પાશશીતાંશુધરૌ વરુણેંદૂ મહાબલૌ। જઘ્નતુર્હિમપાતૈશ્ચ પાશપાતૈશ્ચ દાનવાન્
જેમ પવન મેઘસમૂહને ઘેરી લે છે, તેમ ચંદ્ર દ્વારા છૂટેલી પાશવાળી હિમવર્ષા દૈત્યોને ઘેરી રહી છે.
દ્વાવંબુનાથૌ સમરે તૌ પાશહિમયોધિનૌ। મૃધે ચેરતુરંભોભિઃ ક્ષુબ્ધાવિવ મહાર્ણવૌ
તે બંને મહાબળવાન, વરુણ અને ચંદ્ર, પાશ અને શીતકિરણ ધારણ કરીને, દૈત્યોને હિમવર્ષા અને પાશથી માર્યા.
તાભ્યામાપૂરિતં સર્વં તદ્દાનવબલં મહત્। જગત્સંવર્ત્તકાંભોદૈઃ પ્રવર્ષૈરિવ સંવૃતં
તે બંને જળના સ્વામી, હિમપાશથી સજ્જ થઈ, યુદ્ધમાં મહા તરંગો સાથે ફર્યા, જાણે બે ઉગ્ર સમુદ્ર ઉછળી રહ્યા હોય.
તાવુદ્યતાવંબુનાથૌ શશાંકવરુણાવુભૌ। શમયામાસતુસ્તાં તુ માયાં દૈત્યેન્દ્રનિર્મિતાં
તે બંને દ્વારા આખું દૈત્યસેનાનું મહાબળ ઘેરી લેવામાં આવ્યું, જાણે જગતના વિનાશક વાદળોની વરસાદથી ઢંકાઈ ગયું હોય.