શ્રિયા જાજ્વલ્યમાનેન દીપ્યમાનૈશ્ચ રશ્મિભિઃ। ઉદયાસ્તમયૌ ચક્રે મેરુપર્યન્તગામિના
તેજ અને ઝગમગતા કિરણોથી પ્રગટ, સૂર્યદેવ ઉગમથી અસ્ત સુધી, મેરુ પર્વતની સીમા સુધી ફરતા હતા.
ત્રિદિવ દ્વારચક્રેણ તપસા લોકમવ્યયમ્। સહસ્રરશ્મિયુક્તેન ભ્રાજમાનેન તેજસા
ત્રિદિવના દ્વાર જેવા ચક્રથી, તપસ્યાના બળે, સૂર્યદેવ અજર-અમર લોકમાં વ્યાપી ગયા, હજારો કિરણોથી યુક્ત અને તેજથી પ્રકાશિત.
ચચાર મધ્યે દેવાનાં દ્વાદશાત્મા દિવાકરઃ। સોમઃ શ્વેતહયો ભાતિ સ્યંદને શીતરશ્મિમાન્
દેવતાઓના વચ્ચે, બાર રૂપ ધરાવનારા દિવાકર સૂર્ય ફરતા હતા; ચાંદ્રદેવ સફેદ ઘોડાઓ સાથે, શીતળ કિરણોવાળા રથમાં ઝગમગતા હતા.
હિમતોયપ્રપૂર્ણાભિર્ભાભિરાહ્લાદયઞ્જગત્। તમૃક્ષયોગાનુગતં શિશિરાંશું દ્વિજેશ્વરમ્
હિમ અને પાણીથી ભરેલા કિરણોથી, ચાંદ્રદેવ જગતને આનંદિત કરતા; શીતળ કિરણો ધરાવતા, દ્વિજોના સ્વામી, તારાઓની ચાલ પ્રમાણે ચાલતા.
શશચ્છાયાંકિતતનું નૈશસ્ય તમસઃ ક્ષયમ્। જ્યોતિષામીશ્વરં વ્યોમ્નિ રસદં પ્રભુમવ્યયમ્
જેણે શરીરે શશિની છાયા ધારણ કરી છે, એ રાત્રિના અંધકારને દૂર કરે છે; આકાશમાં પ્રકાશના સ્વામી અને અમર રસ આપનાર છે.
ઓષધીનાં પવિત્રાણાં નિધાનમમૃતસ્ય ચ। જગતઃ પરમં ભાગં સૌમ્યં સર્વમયં રસમ્
શુદ્ધ ઔષધિઓ અને અમૃતના ભંડાર, જગતનો સર્વોચ્ચ ભાગ, સૌમ્ય અને સર્વત્ર વ્યાપેલા રસરૂપ છે.
દદૃશુર્દાનવાઃ સોમં હિમપ્રહરણં સ્થિતમ્। યઃ પ્રાણઃ સર્વભૂતાનાં પંચધા ભિદ્યતે નૃષુ
દાનવો ચાંદ્રદેવને, હિમશસ્ત્ર ધારણ કરીને ઊભેલા જોયા; જે સર્વ જીવોના પ્રાણ છે અને મનુષ્યોમાં પાંચ ભાગે વહેંચાય છે.
સપ્તસ્કંધગતો લોકાંસ્ત્રીન્દધાર ચકાર ચ। યમાહુરગ્નિકર્ત્તારં સર્વપ્રભવમીશ્વરમ્
સાત શાખાવાળા એ દેવ લોકોએ આધાર આપ્યો અને સર્જન કર્યું; જેને અગ્નિનો સર્જક અને સર્વનું મૂળ સ્વામી કહે છે.
સપ્તસ્વરગતા યસ્ય યોનિર્ગીર્ભિરુદીર્યતે। યં વદંતિ ચલં ભૂતં યં વદંત્યશરીરિણમ્
જેનુ મૂળ સાત સ્વરોમાં વસે છે, જેને ચલતું જીવ અને નિરાકાર કહે છે.
યમાહુરાકાશગમં શીઘ્રગં શબ્દયોનિજમ્। સ વાયુઃ સર્વભૂતાયુરુદ્ધતઃ સ્વેન તેજસા
જેનને આકાશમાં દોડતો, ઝડપી અને ધ્વનિમાંથી જન્મેલો કહે છે; એ વાયુ છે, સર્વ જીવોનું આયુષ્ય, પોતાના તેજથી મહાન.
વવૌ પ્રવ્યથયન્દૈત્યાન્પ્રતિલોમં સતોયદઃ। મારુતો દેવગંધર્વૈર્વિદ્યાધરગણૈઃ સહ
તેણે દૈત્યોને હલાવી દીધા, પછડાવા પવન સાથે વરસાદી વાદળો લાવ્યો; મારુત દેવતાઓ, ગંધર્વો અને વિદ્યાધરોએ સાથે રમ્યા.
ચિક્રીડ રશ્મિભિશ્શુભ્રૈર્નિર્મુક્તૈરિવ પન્નગૈઃ। સૃજંતઃ સર્પપતયસ્તીવ્રં રોષમયં વિષમ્
તેણે તેજસ્વી કિરણો સાથે રમ્યા, જાણે સાપો છૂટી ગયા હોય; સાપોના રાજાઓએ ભયાનક અને ક્રોધથી ભરેલું ઝેર છોડ્યું.
શરભૂતા વિલગ્નાશ્ચ ચેરુર્વ્યાત્તાનના દિવિ। પર્વતાશ્ચ શિલાશૃંગૈઃ શતશાખૈશ્ચ પાદપૈઃ
બાણરૂપ જીવ આકાશમાં મોઢા ખોલીને ભેગા થયા; પર્વતો શિલાશિખરો સાથે અને વૃક્ષો સો શાખાવાળા હતા.
ઉપતસ્થુઃ સુરગણાન્પ્રહર્તું દાનવં બલમ્। યઃ સ દેવો હૃષીકેશઃ પદ્મનાભસ્ત્રિવિક્રમઃ
દેવતાઓના સમૂહ દાનવોની સેના પર આક્રમણ કરવા એકઠા થયા; એ દેવ હૃષીકેશ, પદ્મનાભ અને ત્રિવિક્રમ છે.
યુગાંતે કૃષ્ણવર્ત્મા ચ વિશ્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ। સર્વયોનિઃ સમધુહા હવ્યભુક્ક્રતુસંસ્થિતઃ
યુગના અંતે, જગતના સ્વામી, સર્વ જીવોના મૂળ, કૃષ્ણમાર્ગી, જે યજ્ઞમાં હવન ગ્રહણ કરે છે અને યજ્ઞમાં સ્થિત રહે છે, તે પ્રભુ પ્રગટ થયા.
ભૂમ્યમ્બુવ્યોમભૂતાત્મા શ્યામઃ શાંતિકરોરિહા। અવિઘ્નમમરાદીનાં ચક્રે ચક્રગદાધરઃ
પૃથ્વી, પાણી, આકાશ અને તત્વો જેનાં સ્વરૂપ છે, શ્યામવર્ણી, અહીં શાંતિ આપનાર, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર ભગવાને દેવો અને અમર લોકો માટે બધાં અવરોધો દૂર કરી દીધાં.
સવ્યેનાલભ્ય મહતીં સર્વાયુધવિનાશિનીં। કરેણ કાલીં વપુષા શત્રુકાલપ્રદાં ગદાં
તેમણે ડાબા હાથમાં મહાન ગદા પકડી, જે દુર્લભ છે, સર્વ શસ્ત્રોનો નાશ કરતી, કાળી સ્વરૂપે, દુશ્મનોના અંત લાવનાર.
શેષૈર્ભુજૈઃ પ્રદીપ્તાભૈર્ભુજગારિધ્વજઃ પ્રભુઃ। દધારાયુધજાલાનિ શાર્ઙ્ગાદીનિ મહાબલઃ
અન્ય તેજસ્વી ભુજાઓથી, ભુજગધ્વજધારી મહાબલી પ્રભુએ શારંગ વગેરે અનેક શસ્ત્રો ધારણ કર્યા.
સ કશ્યપસ્યાત્મભવં દ્વિજં ભુજગભોજનમ્। ભુજગેંદ્રેણ વદને નિવિષ્ટેન વિરાજિતમ્
તેમણે કશ્યપના પુત્ર, દ્વિજ, જે ભુજગોના ભોજનરૂપ destined હતો, અને ભુજગરાજના મોઢામાં સ્થિત હતો, તેને તેજસ્વી રીતે ધારણ કર્યો.
અમૃતારંભસંયુક્તં મંદરાદ્રિમિવોચ્છિતમ્। દેવાસુરવિમર્દેષુ બહુશો દૃષ્ટવિક્રમમ્
અમૃતના જળ સાથે જોડાયેલો, મન્દરપર્વત જેવો ઊંચો, દેવ-અસુરોના યુદ્ધોમાં અનેકવાર જેનું પરાક્રમ દેખાયું છે.
મહેંદ્રેણામૃતસ્યાર્થે વજ્રેણ કૃતલક્ષણમ્। વિચિત્રપત્રવસનં ધાતુમંતમિવાચલમ્
મહેન્દ્રે અમૃત માટે વજ્રથી નિશાન કરેલું, સુંદર પાંખવાળા વસ્ત્રોથી શોભાયમાન, ધાતુઓથી ભરેલા પર્વત જેવો.
સ્ફીતક્રોધાવલંબેન શીતાંશુસમતેજસા। ભોગિભોગાવસક્તેન મણિરત્નેન ભાસ્વતા
વધતા ક્રોધને આધાર બનાવેલો, ચંદ્ર જેટલું તેજ ધરાવતો, ભુજગના વળાંકોમાં મણિ રત્નથી શોભતો.
પક્ષાભ્યાં ચારુપત્રાભ્યામાવૃતં દિવિ લીલયા। યુગાંતે સેંદ્રચાપાભ્યાં તોયદાભ્યામિવાંબરમ્
સુંદર પાંખોથી આકાશમાં રમતા રમતા ઢંકાયેલો, યુગના અંતે ઇન્દ્રધનુષ્ય અને વાદળોથી આકાશ જેવું.
નીલલોહિતપીતાભિઃ પતાકાભિરલંકૃતમ્। અરુણાવરજં શ્રીમાનારુહ્ય સમરે પ્રભુઃ
નીલાં, લાલ અને પીળાં ધ્વજોથી સજ્જ, શ્રીમંત પ્રભુએ અરુણના નાના ભાઈ ઉપર યુદ્ધમાં આરોહણ કર્યું.
સુવર્ણવર્ણવપુષં સુપર્ણં ખેચરોત્તમમ્। તમન્વયુઃ સુરગણા મુનયશ્ચ સમાહિતાઃ
સુવર્ણવર્ણના દેહવાળા, સર્વ શ્રેષ્ઠ ગરુડને દેવો અને એકાગ્ર મનવાળા ઋષિઓ અનુસરી રહ્યા હતા.
ગીર્ભિઃ પરમમંત્રાભિસ્તુષ્ટુવુશ્ચ ગદાધરમ્। તદ્વૈશ્રવણસંશ્લિષ્ટં વૈવસ્વતપુરઃસરમ્
શ્રેષ્ઠ મંત્રો દ્વારા તેમણે ગદાધારી ભગવાનની સ્તુતિ કરી, જે વૈશ્વરવણ સાથે જોડાયેલા અને વૈવસ્વત દ્વારા આગેવાની ધરાવતા હતા.
વારિરાજપરિક્ષિપ્તં દેવરાજવિરાજિતમ્। પવનાબદ્ધનિર્ઘોષં સંપ્રદીપ્ત હુતાશનમ્
જળના રાજા દ્વારા ઘેરાયેલો, દેવોના રાજા સાથે તેજસ્વી, પવનથી ગુંજતો અને યજ્ઞ અગ્નિ જેવો પ્રજ્વલિત.
વિષ્ણોર્જિષ્ણોઃ સહિષ્ણોશ્ચ ભ્રાજિષ્ણોસ્તેજસાવૃતમ્। બલં બલવદુદ્રિક્તે યુદ્ધાય સમવર્તત
વિષ્ણુ, જિષ્ણુ, સહિષ્ણુ અને ભ્રાજિષ્ણુના તેજથી ભરપૂર, મહાબલવાન સેનાએ યુદ્ધ માટે એકઠી થઈ.
સ્વસ્ત્યસ્તુ દેવેભ્ય ઇતિ બૃહસ્પતિરભાષત। સ્વસ્ત્યસ્તુ દૈત્યેભ્ય ઇતિ ઉશના વાક્યમાદદે
બૃહસ્પતિએ કહ્યું: 'દેવતાઓને કલ્યાણ મળે,' અને ઉશનાએ જવાબ આપ્યો: 'દૈત્યોને પણ કલ્યાણ મળે.'
તાભ્યાં બલાભ્યાં સંજજ્ઞે તુમુલો વિગ્રહસ્તથા। સુરાણામસુરાણાં ચ પરસ્પરજયૈષિણામ્
આ બન્ને શક્તિઓથી ભયંકર યુદ્ધ ઊભું થયું, જ્યાં દેવો અને અસુરો એકબીજાને જીતવા માટે તત્પર હતા.