યમસ્તુ દંડમુદ્યમ્ય કાલયુક્તં ચ મુદ્ગરં। તસ્થૌ સુરગણાનીકે દૈત્યાનાં ચૈવ દર્શયન્
યમરાજે પોતાનો દંડ અને સમય માટે યોગ્ય ગદા ઉંચી કરી, દેવસેનાની વચ્ચે ઊભા રહી, દૈત્યોને એ દર્શાવ્યા.
ચતુર્ભિઃ સાગરૈર્યુક્તો લેલિહાનૈશ્ચ પન્નગૈઃ। શંખમુક્તાંગદધરો બિભ્રત્તોયમયં વપુઃ
તે ચાર સમુદ્રો સાથે જોડાયેલો હતો, ચાટતા સાપો સાથે, શંખ અને કંગણ પહેરેલા, પાણીથી બનેલા રૂપ ધારણ કરતો હતો.
કાલપાશાન્સમાવિધ્ય હયૈઃ શશિકરોપમૈઃ। વાય્વીરિતજલાકારૈઃ કુર્વન્લીલાઃ સહસ્રશઃ
કાળપાશો લહેરાવતા, ચંદ્રકિરણ જેવા ઘોડાઓ સાથે, પવન, અગ્નિ અને પાણીના રૂપમાં હજારો રમતો કરતો હતો.
પાંડુરોદ્ધૂતવસનઃ પ્રવાલરુચિરાંગદઃ। મણિશ્યામોત્તમવપુર્હારકેણાર્ચિતોદરઃ
પાંદડાં જેવી સફેદ વસ્ત્રો પહેરી, પ્રવાળ જેવી ચમકતી કંગણ પહેરેલી, ઉત્તમ નીલમણિ જેવી કાળી કાયાં, અને રત્નોથી સજ્જ કમરપટ્ટા ધરાવતો હતો.
વરુણઃ પાશધૃઙ્મધ્યે દેવાનીકસ્ય તસ્થિવાન્। યુદ્ધવેલામભિલષન્ભિન્નવેલ ઇવાર્ણવઃ
વરુણ, પાશ પકડી, દેવસેનાની વચ્ચે ઊભો રહ્યો, યુદ્ધની ઘડીની ઈચ્છા કરતો, જાણે સમુદ્ર પોતાની કિનારાને તોડવા માંગતો હોય.
યક્ષરાક્ષસસૈન્યેન ગુહ્યકાનાં ગણૈરપિ। યુક્તશ્ચ શંખપદ્માભ્યાં નિધીનામધિપઃ પ્રભુઃ
યક્ષ અને રાક્ષસોની સેના, ગુહ્યકોની ટોળીઓ સાથે જોડાયેલો, શંખ અને કમળથી સજ્જ, ખજાનાના સ્વામી, શક્તિશાળી, હાજર હતો.
રાજરાજેશ્વરઃશ્રીમાન્ગદાપાણિરદૃશ્યત। વિમાનયોધી ધનદો વિમાને પુષ્પકે સ્થિતઃ
રાજાઓના રાજા, ગદાધારી શ્રીમંત ધનદેવ, પુષ્પક વિમાનમાં બેઠેલા, યુદ્ધના મેદાનમાં વીર યોદ્ધાઓ વચ્ચે દેખાયા.
સ રાજરાજઃ શુશુભે યક્ષેશો નરવાહનઃ। પૂર્વપક્ષે સહસ્રાક્ષઃ પિતૃરાજશ્ચ દક્ષિણે
એ રાજાઓના રાજા, યક્ષોના સ્વામી, મનુષ્ય વાહન પર સવાર થઈને તેજથી ઝગમગતા હતા; પૂર્વ તરફ હજારો આંખો ધરાવનાર દેવ અને દક્ષિણ તરફ પિતૃઓના રાજા ઊભા હતા.
વરુણઃ પશ્ચિમે પક્ષ ઉત્તરે નરવાહનઃ। ચતુઃપક્ષાશ્ચ ચત્ત્વારો લોકપાલા મહાબલાઃ
પશ્ચિમ તરફ વરુણ અને ઉત્તર તરફ મનુષ્ય વાહન પર સવાર દેવ હતા; ચારેય દિશામાં વિશ્વના મહાશક્તિશાળી રક્ષક દેવતાઓ ઊભા હતા.
આત્મદિક્ષુચરંતશ્ચતસ્યદેવબલસ્યતે। સૂર્યઃ સપ્તાશ્વયુક્તેન રથેનાનિલગામિના
સૂર્યદેવ પોતાના દિશાઓમાં ફરતા, દેવસેનાની સાથે, સાત ઘોડાઓ જોડાયેલા અને પવનની જેમ દોડતા રથમાં સવાર હતા.
શ્રિયા જાજ્વલ્યમાનેન દીપ્યમાનૈશ્ચ રશ્મિભિઃ। ઉદયાસ્તમયૌ ચક્રે મેરુપર્યન્તગામિના
તેજ અને ઝગમગતા કિરણોથી પ્રગટ, સૂર્યદેવ ઉગમથી અસ્ત સુધી, મેરુ પર્વતની સીમા સુધી ફરતા હતા.
ત્રિદિવ દ્વારચક્રેણ તપસા લોકમવ્યયમ્। સહસ્રરશ્મિયુક્તેન ભ્રાજમાનેન તેજસા
ત્રિદિવના દ્વાર જેવા ચક્રથી, તપસ્યાના બળે, સૂર્યદેવ અજર-અમર લોકમાં વ્યાપી ગયા, હજારો કિરણોથી યુક્ત અને તેજથી પ્રકાશિત.
ચચાર મધ્યે દેવાનાં દ્વાદશાત્મા દિવાકરઃ। સોમઃ શ્વેતહયો ભાતિ સ્યંદને શીતરશ્મિમાન્
દેવતાઓના વચ્ચે, બાર રૂપ ધરાવનારા દિવાકર સૂર્ય ફરતા હતા; ચાંદ્રદેવ સફેદ ઘોડાઓ સાથે, શીતળ કિરણોવાળા રથમાં ઝગમગતા હતા.
હિમતોયપ્રપૂર્ણાભિર્ભાભિરાહ્લાદયઞ્જગત્। તમૃક્ષયોગાનુગતં શિશિરાંશું દ્વિજેશ્વરમ્
હિમ અને પાણીથી ભરેલા કિરણોથી, ચાંદ્રદેવ જગતને આનંદિત કરતા; શીતળ કિરણો ધરાવતા, દ્વિજોના સ્વામી, તારાઓની ચાલ પ્રમાણે ચાલતા.
શશચ્છાયાંકિતતનું નૈશસ્ય તમસઃ ક્ષયમ્। જ્યોતિષામીશ્વરં વ્યોમ્નિ રસદં પ્રભુમવ્યયમ્
જેણે શરીરે શશિની છાયા ધારણ કરી છે, એ રાત્રિના અંધકારને દૂર કરે છે; આકાશમાં પ્રકાશના સ્વામી અને અમર રસ આપનાર છે.
ઓષધીનાં પવિત્રાણાં નિધાનમમૃતસ્ય ચ। જગતઃ પરમં ભાગં સૌમ્યં સર્વમયં રસમ્
શુદ્ધ ઔષધિઓ અને અમૃતના ભંડાર, જગતનો સર્વોચ્ચ ભાગ, સૌમ્ય અને સર્વત્ર વ્યાપેલા રસરૂપ છે.
દદૃશુર્દાનવાઃ સોમં હિમપ્રહરણં સ્થિતમ્। યઃ પ્રાણઃ સર્વભૂતાનાં પંચધા ભિદ્યતે નૃષુ
દાનવો ચાંદ્રદેવને, હિમશસ્ત્ર ધારણ કરીને ઊભેલા જોયા; જે સર્વ જીવોના પ્રાણ છે અને મનુષ્યોમાં પાંચ ભાગે વહેંચાય છે.
સપ્તસ્કંધગતો લોકાંસ્ત્રીન્દધાર ચકાર ચ। યમાહુરગ્નિકર્ત્તારં સર્વપ્રભવમીશ્વરમ્
સાત શાખાવાળા એ દેવ લોકોએ આધાર આપ્યો અને સર્જન કર્યું; જેને અગ્નિનો સર્જક અને સર્વનું મૂળ સ્વામી કહે છે.
સપ્તસ્વરગતા યસ્ય યોનિર્ગીર્ભિરુદીર્યતે। યં વદંતિ ચલં ભૂતં યં વદંત્યશરીરિણમ્
જેનુ મૂળ સાત સ્વરોમાં વસે છે, જેને ચલતું જીવ અને નિરાકાર કહે છે.
યમાહુરાકાશગમં શીઘ્રગં શબ્દયોનિજમ્। સ વાયુઃ સર્વભૂતાયુરુદ્ધતઃ સ્વેન તેજસા
જેનને આકાશમાં દોડતો, ઝડપી અને ધ્વનિમાંથી જન્મેલો કહે છે; એ વાયુ છે, સર્વ જીવોનું આયુષ્ય, પોતાના તેજથી મહાન.
વવૌ પ્રવ્યથયન્દૈત્યાન્પ્રતિલોમં સતોયદઃ। મારુતો દેવગંધર્વૈર્વિદ્યાધરગણૈઃ સહ
તેણે દૈત્યોને હલાવી દીધા, પછડાવા પવન સાથે વરસાદી વાદળો લાવ્યો; મારુત દેવતાઓ, ગંધર્વો અને વિદ્યાધરોએ સાથે રમ્યા.
ચિક્રીડ રશ્મિભિશ્શુભ્રૈર્નિર્મુક્તૈરિવ પન્નગૈઃ। સૃજંતઃ સર્પપતયસ્તીવ્રં રોષમયં વિષમ્
તેણે તેજસ્વી કિરણો સાથે રમ્યા, જાણે સાપો છૂટી ગયા હોય; સાપોના રાજાઓએ ભયાનક અને ક્રોધથી ભરેલું ઝેર છોડ્યું.
શરભૂતા વિલગ્નાશ્ચ ચેરુર્વ્યાત્તાનના દિવિ। પર્વતાશ્ચ શિલાશૃંગૈઃ શતશાખૈશ્ચ પાદપૈઃ
બાણરૂપ જીવ આકાશમાં મોઢા ખોલીને ભેગા થયા; પર્વતો શિલાશિખરો સાથે અને વૃક્ષો સો શાખાવાળા હતા.
ઉપતસ્થુઃ સુરગણાન્પ્રહર્તું દાનવં બલમ્। યઃ સ દેવો હૃષીકેશઃ પદ્મનાભસ્ત્રિવિક્રમઃ
દેવતાઓના સમૂહ દાનવોની સેના પર આક્રમણ કરવા એકઠા થયા; એ દેવ હૃષીકેશ, પદ્મનાભ અને ત્રિવિક્રમ છે.
યુગાંતે કૃષ્ણવર્ત્મા ચ વિશ્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ। સર્વયોનિઃ સમધુહા હવ્યભુક્ક્રતુસંસ્થિતઃ
યુગના અંતે, જગતના સ્વામી, સર્વ જીવોના મૂળ, કૃષ્ણમાર્ગી, જે યજ્ઞમાં હવન ગ્રહણ કરે છે અને યજ્ઞમાં સ્થિત રહે છે, તે પ્રભુ પ્રગટ થયા.
ભૂમ્યમ્બુવ્યોમભૂતાત્મા શ્યામઃ શાંતિકરોરિહા। અવિઘ્નમમરાદીનાં ચક્રે ચક્રગદાધરઃ
પૃથ્વી, પાણી, આકાશ અને તત્વો જેનાં સ્વરૂપ છે, શ્યામવર્ણી, અહીં શાંતિ આપનાર, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર ભગવાને દેવો અને અમર લોકો માટે બધાં અવરોધો દૂર કરી દીધાં.
સવ્યેનાલભ્ય મહતીં સર્વાયુધવિનાશિનીં। કરેણ કાલીં વપુષા શત્રુકાલપ્રદાં ગદાં
તેમણે ડાબા હાથમાં મહાન ગદા પકડી, જે દુર્લભ છે, સર્વ શસ્ત્રોનો નાશ કરતી, કાળી સ્વરૂપે, દુશ્મનોના અંત લાવનાર.
શેષૈર્ભુજૈઃ પ્રદીપ્તાભૈર્ભુજગારિધ્વજઃ પ્રભુઃ। દધારાયુધજાલાનિ શાર્ઙ્ગાદીનિ મહાબલઃ
અન્ય તેજસ્વી ભુજાઓથી, ભુજગધ્વજધારી મહાબલી પ્રભુએ શારંગ વગેરે અનેક શસ્ત્રો ધારણ કર્યા.
સ કશ્યપસ્યાત્મભવં દ્વિજં ભુજગભોજનમ્। ભુજગેંદ્રેણ વદને નિવિષ્ટેન વિરાજિતમ્
તેમણે કશ્યપના પુત્ર, દ્વિજ, જે ભુજગોના ભોજનરૂપ destined હતો, અને ભુજગરાજના મોઢામાં સ્થિત હતો, તેને તેજસ્વી રીતે ધારણ કર્યો.
અમૃતારંભસંયુક્તં મંદરાદ્રિમિવોચ્છિતમ્। દેવાસુરવિમર્દેષુ બહુશો દૃષ્ટવિક્રમમ્
અમૃતના જળ સાથે જોડાયેલો, મન્દરપર્વત જેવો ઊંચો, દેવ-અસુરોના યુદ્ધોમાં અનેકવાર જેનું પરાક્રમ દેખાયું છે.