ચંડવિદ્યુદ્ગણોપેતા ઘોરનિર્હ્રાદકારિણઃ। અન્યોન્યવેગાભિહતાઃ પ્રવવુઃ સપ્તમારુતાઃ॥૧.૪૦.
ભયાનક વીજળી સાથે, ગર્જન કરતા અને એકબીજાને ટકરાતા સાત પવનોએ જોરથી ફૂંક્યા.
દીપ્તતોયાઃ સનિર્ઘાતૈઃ સહ વજ્રાનલાનિલૈઃ। રવૈસ્સુઘોરૈરુત્પાતૈર્દહ્યમાનમિવામ્બરમ્॥૧.૪૦.
પાણી અને ગર્જન સાથે, વીજળી, અગ્નિ અને પવનના ભયાનક અવાજ અને અશુભ સંકેતોથી આકાશ જાણે દહાય રહ્યું હતું.
પેતુરુલ્કાસહસ્રાણિ નિપેતુઃ ખચરાણ્યપિ। દૈવાનિ ચ વિમાનાનિ પ્રપતંત્યુત્પતંતિ ચ॥૧.૪૦.
હજારો ઉલ્કાઓ પડ્યા, અને આકાશમાં રહેલા દૈવી પ્રાણીઓ પણ નીચે પડ્યા; દૈવી વિમાનો પણ અચાનક ઊંચા-નીચા થયા.
ચતુર્યુગાંતસમયે લોકાનાં યદ્ભયં ભવેત્। અરૂપવતિ રૂપાણિ તસ્મિન્નુત્પાતલક્ષણે॥૧.૪૦.
એ સમયે, ચાર યુગના અંતે જે ભય થાય છે, તેવા નિરૂપ રૂપો અને અશુભ સંકેતો દેખાયા, જે લોકોએ ભય પેદા કરે છે.
તસ્માદ્દુષ્પ્રથિતં સર્વં ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન। તિમિરૌઘપરિક્ષિપ્તા ન રેજુશ્ચ દિશો દશ॥૧.૪૦.
એટલા અંધકારમાં બધું સ્પષ્ટ દેખાતું નહોતું; બધું જ ઘેરા અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું હતું, અને દશ દિશાઓ પણ પ્રકાશિત નહોતી.
વિવેશ રૂપિણી કાલી કાલમેઘાવગુંઠિતા। દ્યૌર્નભાત્યભિભૂતાર્કા ઘોરેણ તમસા વૃતા॥૧.૪૦.
પછી કાળી રૂપ ધારણ કરી, સમયના વાદળોથી ઢંકાઈ, આકાશમાં પ્રવેશી; સૂર્ય છુપાઈ ગયો અને આકાશ ભયાનક અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું.
તાં ઘનૌઘાં સતિમિરાં દોર્ભ્યામાછિદ્ય સ પ્રભુઃ। વપુઃ સ્વં દર્શયામાસ દિવ્યં કૃષ્ણવપુર્હરિઃ॥૧.૪૦.
તે પ્રભુએ, બંને હાથથી ઘેરા અંધકાર વાદળોને ફાડી, પોતાનું દિવ્ય રૂપ દર્શાવ્યું—હરી, વરસાદના વાદળ જેવો કાળો.
બલાહકાંજનનિભં બલાહકતનૂરુહમ્। તેજસા વપુષા ચૈવ કૃષ્ણં કૃષ્ણમિવાચલમ્॥૧.૪૦.
તેમનું શરીર અને વાળ વાદળ જેવા હતા, તેજ અને રૂપમાં કાળા અને અડગ પર્વત જેવા લાગતા.
દીપ્તપીતાંબરધરં તપ્તકાંચનભૂષણમ્। ધૂમ્રાંધકારવપુષં યુગાંતાગ્નિમિવોત્થિતમ્॥૧.૪૦.
તેમણે તેજસ્વી પીળા વસ્ત્ર પહેર્યા, તપેલા સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ, ધૂમ્ર અને અંધકાર જેવા રૂપમાં, યુગના અંતની અગ્નિ જેવું પ્રગટ થયા.
વૃત્તદ્વિગુણપીનાં સંકિરીટાચ્છન્નમૂર્ધજમ્। બભૌ ચામીકરપ્રખ્યૈરાયુધૈરુપશોભિતમ્॥૧.૪૦.
તેમના હાથ ગોળ અને મજબૂત હતા, માથું સુંદર મુકુટથી ઢંકાયેલું હતું, અને સોનાની જેમ ઝળહળતા શસ્ત્રોથી તેજસ્વી લાગતા.
ચંદ્રાર્કકિરણોદ્યોતં ગિરિકૂટમિવોચ્છ્રિતમ્। નંદકાનંદિતકરં કૌસ્તુભોદ્ભાસિતોરસમ્॥૧.૪૦.
તેમના શરીરથી ચંદ્ર અને સૂર્યની કિરણો પ્રકાશિત થતી, પર્વતની ટોચ જેવું ઊંચું, નંદને આનંદ આપતા હાથ અને કૌસ્તુભ રત્નથી ઉજવાયેલું છાતી.
શક્તિચિત્રફલોદગ્રં શંખચક્રગદાધરમ્। વિષ્ણુશૈલં ક્ષમાશીલં શ્રીવત્સં શાર્ઙ્ગપાણિનમ્॥૧.૪૦.
તેમણે શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરી, ઢાલ પર અદભુત ડિઝાઇન હતી; તેઓ વિશ્વનુ, પર્વત જેવો અડગ, શ્રીવત્સ ચિહ્ન અને શારંગ ધનુષ ધરાવતા.
ત્રિદશોદારફલદં સ્વર્ગસ્ત્રીચારુવલ્લભમ્। સર્વલોકમનઃકાંતં સર્વસત્વમનોહરમ્॥૧.૪૦.
તેમણે દેવોને વરદાન આપ્યા, સ્વર્ગની સુંદર સ્ત્રીઓના પ્રિય, બધા લોકના મનને આકર્ષતા અને સર્વ જીવોને મોહી લેનારા.
માયાવિશાલવિટપં તોયદૌઘસમપ્રભમ્। વિદ્યાહંકારમાનાઢ્ય મહાભૂતપ્રરોહણમ્॥૧.૪૦.
તેમનું રૂપ માયાનો વિશાળ વૃક્ષ જેવું, વાદળના સમૂહ જેવું તેજસ્વી, જ્ઞાન, અહંકાર અને માનથી ભરપૂર, મહાભૂતોના મૂળ.
વિશેષપત્રૈર્નિચિતં ગ્રહનક્ષત્રપુષ્પિતમ્। દૈત્યલોકમહાસ્કંધં મર્ત્યલોકપ્રકાશિતમ્॥૧.૪૦.
વિશેષ પાંદડાંથી શોભિત, ગ્રહ અને તારાઓથી ફૂલેલું, એ દૈત્યલોકનું મહાન થડ છે, જે મરત્યોના લોકમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.
સાગરાકારનિર્હ્રાદં રસાતલગલાશ્રયમ્। નાગેંદ્રપાશૈર્વિતતં પક્ષિજંતુસમન્વિતમ્॥૧.૪૦.
સમુદ્ર જેવી ગુંજ સાથે, તેની મૂળ રસાતલના ઊંડાણમાં છે, નાગરાજના બંધથી વિસ્તૃત, અને પંખીઓના ઝુંડથી ભરેલું છે.
શીલાનાહાર્યગંધાઢ્યં સર્વલોકમહાદ્રુમમ્। અવ્યક્તાનંદસલિલં વ્યક્તાહંકારફેનિલમ્॥૧.૪૦.
સ્થિરતા ની સુગંધથી ભરપૂર, સર્વ લોકનો મહાન વૃક્ષ, તેની જળ અપ્રગટ આનંદ છે, અને તેની ફેન પ્રગટ અહંકાર છે.
મહાભૂતકરૌઘૌઘં ગ્રહનક્ષત્રબુદ્બુદમ્। વિમાનવાહનૈર્વ્યાપ્તં તોયદાડમ્બરાકુલમ્॥૧.૪૦.
મહાભૂતોના પ્રવાહોથી બનેલું, ગ્રહ અને તારાઓ એ બબલ તરીકે, દેવોના વિમાનોથી ભરેલું, વાદળોના ઘેરા ગૂંજીલથી ભયંકર છે.
જંતુમત્સ્યગણાકીર્ણં શૈલશંખકુલૈર્યુતમ્। ત્રૈગુણ્યવિષયાવર્તં સર્વલોકતિમિંગિલમ્॥૧.૪૦.
જીવો અને માછલીઓના જૂથોથી ભરેલું, પર્વતો અને શંખોના સમૂહ સાથે જોડાયેલું, ત્રણ ગુણોના વાવાઝોડું, સર્વ લોકને ગળી જાય છે.
વીરવૃક્ષલતાગુલ્મં ભુજગોત્સૃષ્ટશૈવલમ્। દ્વાદશાર્કમહાદ્વીપં રુદ્રૈકાદશપત્તનમ્॥૧.૪૦.
વીર વૃક્ષો, લતાઓ અને ઝાડીઓથી શોભિત, સર્પો દ્વારા ફેંકાયેલ શૈવલથી ભરેલું, બાર સૂર્યના મહાદ્વીપ અને રુદ્રના અગિયાર શહેરો સાથે.
વસ્વષ્ટપર્વતોપેતં ત્રૈલોક્યાંભો મહોદધિમ્। સંધ્યાસંધ્યોર્મિસલિલમાપૂર્ણાનિલશોભિતમ્॥૧.૪૦.
વસુઓના આઠ પર્વતોથી શોભિત, ત્રણ લોકના જળનો મહાસાગર, સાંજ અને પ્રભાતના જળ સાથે મિશ્રિત, પવનની પૂર્ણતાથી તેજસ્વી.
દૈત્યયક્ષગણગ્રામં રક્ષોગણઝષાકુલમ્। પિતામહમહાવીર્યં સ્વર્ગસ્ત્રીરત્નસંકુલમ્॥૧.૪૦.
દૈત્ય અને યક્ષોના ગામથી ભરેલું, રાક્ષસોના માછલીઓથી ગૂંજીલ, પિતામહની મહાવીર્યથી સજ્જ, સ્વર્ગની રત્ન જેવી સ્ત્રીઓથી ભરપૂર.
શ્રી કીર્તિ કાંતિલક્ષ્મીભિર્નદીભિશ્ચ સમાકુલમ્। કાલયોગમહાવર્ષપ્રલયોત્પત્તિવેગિતમ્॥૧.૪૦.
શ્રી, કીર્તિ, કાંતિ અને લક્ષ્મીથી, તથા નદીઓથી ભરેલું, સમય, યોગ, સર્જન અને પ્રલયના મહા વરસાદથી પ્રેરિત.
સત્સંયોગમહાપારં નારાયણમહાર્ણવમ્। દેવાતિદેવં વરદં ભક્તાનાં ભક્તવત્સલમ્॥૧.૪૦.
સત્સંગનો મહાપાર, નારાયણનો મહાસાગર, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, વરદાન આપનાર, ભક્તોનો પ્રિય.
અનુગ્રહકરં દેવં પ્રશાંતિકરણં શુભમ્। હર્યશ્વરથસંયુક્ત સુપર્ણધ્વજશોભિતે॥૧.૪૦.
કૃપા આપનાર, શાંતિ અને શુભતા લાવનાર દેવ, હર્યશ્વના રથ અને સુપર્ણ ધ્વજથી શોભિત.
ચંદ્રાર્કચક્રરચિત ઉદારાક્ષવૃતાંતરે। અનંતરશ્મિસંયુક્તે દુર્દર્શે મેરુકૂબરે॥૧.૪૦.
ચાંદ અને સૂર્યના ચક્રથી રચાયેલ, ઉદાર દૃષ્ટિ ધરાવનારોથી ઘેરાયેલ, અનંત કિરણોથી જોડાયેલ, જોવામાં અઘરું, મેરુના શિખર પર.
તારકાચિત્રકુસુમે ગ્રહનક્ષત્રબંધુરે। ભયેષ્વભયદે વ્યોમ્નિ દેવદૈત્યાપરાજિતે॥૧.૪૦.
તારાઓથી રંગીન ફૂલો, ગ્રહ અને તારાઓથી તેજસ્વી, ભયમાં નિર્ભયતા આપનાર, આકાશમાં દેવ અને દૈત્યથી અજેય.
હર્યશ્વરથસંયુક્તમુક્તાશોભાસમન્વિતમ્। દદૃશુસ્તે સ્થિતં દેવં દિવ્યલોકમયે રથે॥૧.૪૦.
તેઓએ એ દેવને જોયો, જે દિવ્ય લોકોથી ભરેલા રથ પર ઊભો છે, હર્યશ્વના રથ સાથે અને મુક્તાની તેજથી શોભિત.
તે કૃતાંજલયઃ સર્વે દેવા ઇંદ્રપુરોગમાઃ। જયશબ્દં પુરસ્કૃત્ય શરણ્યં શરણં ગતાઃ॥૧.૪૦.
બધા દેવો, ઇન્દ્રની આગેવાનીમાં, હાથ જોડીને, જયના શબદ સાથે, આશ્રયને આશ્રય લેવા ગયા.
એતેષાં ચ ગિરઃ શ્રુત્વા સ વિષ્ણુર્દેવદૈવતઃ। મનશ્ચક્રે વિનાશાય દાનવાનાં મહામૃધે॥૧.૪૦.
તેમના વચન સાંભળીને, દેવોના દેવ વિષ્ણુએ, મહાસંગ્રામમાં દાનવોનો વિનાશ કરવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.