તાન્ગૃહીત્વા સુતાંસ્તસ્ય તૌ ગતાવૂર્જિતાં ગતિં। નારાયણશ્ચ ભગવાન્કપિલશ્ચ યતીશ્વરઃ॥૧.૪૦.
એ પુત્રોને લઈને, નારાયણ ભગવાન અને યતિઓના ઈશ્વર કપિલ, શ્રેષ્ઠ સ્થિતિમાં પહોંચ્યા.
યં કાલં તે ગતા બ્રહ્મ બ્રહ્મા તં કાલમેવ ચ। તપોઘોરતરં ભૂયઃ સંશ્રિતઃ પરમં પદં॥૧.૪૦.
જે સમય એણે પ્રાપ્ત કર્યો, એ જ સમય બ્રહ્માએ પણ મેળવ્યો; અને વધુ ઘોર તપ કરીને, એણે શ્રેષ્ઠ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.
ન ચ શક્તસ્તતો બ્રહ્મા પ્રભુરેકસ્તપશ્ચરન્। શરીરાર્ધાત્તતો ભાર્યામુત્પાદયતિ તચ્છુભામ્॥૧.૪૦.
અને બ્રહ્મા, એકમાત્ર સ્વામી, તપસ્યા કરીને પણ શક્તિશાળી ન રહ્યો; તેથી પોતાના શરીરના અર્ધ ભાગમાંથી તેણે એક શુભ સ્વભાવવાળી પત્ની ઉત્પન્ન કરી.
આત્મનઃ સદૃશાન્પુત્રાનસૃજદ્વૈ પિતામહઃ। વિશ્વે પ્રજાનાં પતયો યેભ્યો લોકા વિનિઃસૃતાઃ॥૧.૪૦.
પિતામહે પછી પોતાને સમાન પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જે સર્વ પ્રજાઓના સ્વામી છે, અને જેમના પરથી બધા લોકોએ જન્મ લીધો છે.
વિશ્વેશં પ્રથમં તાવન્મહાત્મા તપસાત્મજમ્। સર્વત્રસંહતં પુણ્યં નામ્ના ધર્મં સ સૃષ્ટવાન્॥૧.૪૦.
પ્રથમ, મહાન આત્માવાળાએ તપસ્યાથી જન્મેલા, સર્વત્ર વ્યાપક અને પવિત્ર ધર્મને, સર્વનો સ્વામી, ઉત્પન્ન કર્યો.
દક્ષં મરીચિમત્રિં ચ પુલસ્ત્યં પુલહં કતુમ્। વસિષ્ઠં ગૌતમં ચૈવ ભૃગુમંગિરસં મુનિં॥૧.૪૦.
તેણે દક્ષ, મરીચિ, અત્રિ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, ક્રતુ, વસિષ્ઠ, ગૌતમ, ભૃગુ અને ઋષિ અંગિરસને ઉત્પન્ન કર્યા.
અત્યદ્ભુતાસ્સ્વકૃત્યેન જ્ઞેયાસ્તે તુ મહર્ષયઃ। ત્રયોદશગુણારંભા યે વંશાસ્તુ મહર્ષિણાં॥૧.૪૦.
આ મહર્ષિઓ પોતાના કાર્યમાં અતિ અદ્ભુત છે; અને મહર્ષિઓના વંશોમાં ત્રયોદશ ગુણોથી શરૂઆત થઈ.
અદિતિર્દિતિર્દનુઃ કાલા અનાયુઃ સિંહિકા ખસા। પ્રાચી ક્રોધા ચ સુરસા વિનતા કદ્રુરેવ ચ॥૧.૪૦.
અદિતિ, દિતિ, દનુ, કાળ, અનાયુ, સિંહિકા, ખસા, પ્રાચી, ક્રોધા, સુરસા, વિનતા અને કદ્રૂ પણ.
દક્ષસ્યાપત્યમેતદ્વૈ કન્યા દ્વાદશ પાર્થિવ। નક્ષત્રાણિ ચ ચંદ્રસ્ય વિંશતિસ્સપ્ત ચોર્જિતાઃ॥૧.૪૦.
હે રાજા, આ બાર કન્યાઓ દક્ષના સંતાન છે; અને ચંદ્રના સાતાવીસ નક્ષત્રો પણ તેની સાથે જોડાયેલા છે.
મરીચેઃ કશ્યપઃ પુત્રસ્તપસા નિર્મિતઃ કિલ। તસ્મૈ દ્વાદશકન્યાશ્ચ દક્ષસ્તાશ્ચાન્વમન્યત॥૧.૪૦.
મરીચિમાંથી તપસ્યાથી કશ્યપ જન્મ્યા; દક્ષે તેને એ બાર કન્યાઓ આપી, અને કશ્યપે તેમને સ્વીકારી.
નક્ષત્રાણિ ચ સોમાય તથૈવં દત્તવાનૃષિઃ। રોહિણ્યાદીનિ સર્વાણિ પુણ્યાનિ કુરુનંદન॥૧.૪૦.
ઋષિએ નક્ષત્રો પણ સોમને આપ્યા, રોહિણીથી શરૂ કરીને બધા પવિત્ર નક્ષત્રો, હે કુરુનંદન.
લક્ષ્મીસ્સરસ્વતી સંધ્યા વિશ્વેશા ચ મહાયશાઃ। દેવી સરસ્વતી ચૈવ બ્રહ્મણા નિર્મિતાઃ પુરા॥૧.૪૦.
લક્ષ્મી, સરસ્વતી, સંધ્યા, વિશ્વેશા જે મહાન યશવંત છે, અને દેવી સરસ્વતી પણ, બ્રહ્માએ પૂર્વે ઉત્પન્ન કરી હતી.
એતાઃ પઞ્ચ વરિષ્ઠા વૈ સુરશ્રેષ્ઠાય પાર્થિવ। દત્તા ધર્માય ભદ્રં તે બ્રહ્મણા દૃષ્ટકર્મણા॥૧.૪૦.
હે રાજા, આ પાંચે શ્રેષ્ઠ દેવીઓ, બ્રહ્માએ ધર્મને, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તારા કલ્યાણ માટે આપી.
યા રૂપાર્ધવતી પત્ની બ્રહ્મણઃ કામરૂપિણી। સુરભિઃ સહસા ભૂત્વા બ્રહ્માણં સમુપસ્થિતા॥૧.૪૦.
બ્રહ્માની પત્ની, જે અર્ધ રૂપ ધરાવે છે અને ઈચ્છા પ્રમાણે રૂપ ધારણ કરી શકે છે, અચાનક સુરભી બની અને બ્રહ્મા પાસે આવી.
તતસ્તામગમદ્બ્રહ્મા મૈથુને લોકપૂજિતઃ। લોકસર્જનહેતુજ્ઞો ગવામર્થાય સત્તમ॥૧.૪૦.
પછી બ્રહ્મા, જે લોકોથી પૂજિત છે, તેના સાથે મિલન કર્યો, કારણ કે તે લોક સર્જન અને ગાયોની خاطر હતો, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ.
જજ્ઞે ચૈકાદશસુતાન્વિપુલાન્ધર્મસંજ્ઞિતાન્। રક્તસંધ્યાભ્રસંકાશાન્મહતસ્તિગ્મતેજસઃ॥૧.૪૦.
તેમાંથી અગિયાર પુત્રો જન્મ્યા, વિશાળ અને ધર્મ નામે ઓળખાતા, રક્ત સંધ્યા જેવા, મહાન અને તીવ્ર તેજવાળા.
તે રુદંતો દ્રવંતશ્ચ ગતવંતઃ પિતામહમ્। રોદનાદ્દ્રવણાચ્ચૈવ રુદ્રા એવેતિ તે સ્મૃતાઃ॥૧.૪૦.
તે રડતા અને દોડતા પિતામહ પાસે ગયા; રડવાથી અને દોડવાથી તેઓ રુદ્ર તરીકે ઓળખાય છે.
નિર્હૃતિશ્ચૈવ સંધ્યશ્ચ તૃતીયશ્ચાપ્યયોનિજઃ। મૃગવ્યાધઃ કપર્દી ચ મહાવિશ્વેશ્વરશ્ચ યઃ॥૧.૪૦.
નિર્હૃતિ, સંધ્યા અને ત્રીજો, જે યોનિથી જન્મ્યો નથી, મૃગવ્યાધ, કપર્દી અને મહાન વિશ્વેશ્વર.
અહિર્બુધ્ન્યશ્ચ ભગવાન્કપાલી ચૈવ પિંગલઃ। સેનાનીશ્ચ મહાતેજા રુદ્રાશ્ચૈકાદશ સ્મૃતાઃ॥૧.૪૦.
અહિર્બુધ્ન્ય, ભગવાન, કપાલી, પિંગલ અને મહા તેજવંત સેનાની — આ અગિયાર રુદ્ર તરીકે ઓળખાય છે.
તસ્યામેવ સુરભ્યાં ચ ગાવો જાતાઃ સુરાશ્ચ યે। અજશ્ચૈવ તુ હંસશ્ચ તથૈવ નૃપસત્તમ॥૧.૪૦.
એ જ સુરભીમાંથી ગાયો, દેવો, અને અજા તથા હંસ પણ જન્મ્યા, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.
ઓષધ્યઃ પ્રવરાયાશ્ચ સુરભ્યાસ્તાસ્સમુત્થિતાઃ। ધર્માલ્લક્ષ્મીસ્તથાકામં સાધ્યાન્સાધ્યા વ્યજાયત॥૧.૪૦.
સુરભીમાંથી શ્રેષ્ઠ ઔષધિઓ ઉત્પન્ન થઈ, ધર્મમાંથી લક્ષ્મી અને કામ પણ જન્મ્યા, અને સાધ્યમાંથી સાધ્ય દેવો પ્રગટ્યા.
ભવં ચ પ્રભવં ચૈવ કૃશાશ્વં સુવહં તથા। અરુણં વરુણં ચૈવ વિશ્વામિત્ર ચલ ધ્રુવૌ॥૧.૪૦.
ભવ, પ્રભવ, કૃશાશ્વ, સુવહ, અરુણ, વરુણ, વિશ્વામિત્ર, ચલ અને ધ્રુવ જન્મ્યા.
હવિષ્મંતં તનૂજં ચ વિધાનાભિમતાવપિ। વત્સરં ચૈવ ભૂતિં ચ સર્વાસુરનિષૂદનમ્॥૧.૪૦.
હવિષ્મંત, તનૂજ, નિયમો દ્વારા માન્ય, વત્સર, ભૂતિ અને સર્વ અસુરોનો વિનાશક જન્મ્યો.
સુપર્વાણં બૃહત્કાંતિં સાધ્યા લોકનમસ્કૃતમ્। વાસવાનુગતા દેવી જનયામાસ વૈ સુરાન્॥૧.૪૦.
સુપર્વાણ, બૃહતકાંતિ, લોકોથી પૂજિત સાધ્ય, અને વાસવ સાથે રહેલી દેવીએ દેવતાઓને જન્મ આપ્યો.
ધરં વૈ પ્રથમં દેવં દ્વિતીયં ધ્રુવમવ્યયમ્। વિશ્વાવસું તૃતીયં ચ ચતુર્થં સોમમીશ્વરં॥૧.૪૦.
પ્રથમ દેવ ધરમ, બીજો અવિનાશી ધ્રુવ, ત્રીજો વિશ્વાવસુ અને ચોથો ભગવાન સોમ છે.
તતોનુરૂપમાયં ચ યમં તસ્માદનંતરમ્। સપ્તમં ચ તથા વાયુમષ્ટમં નિર્હૃતિં તથા॥૧.૪૦.
પછી અનુરૂપ, માયા અને યમ આવ્યા; સાતમો વાયુ અને આઠમો નિર્હૃતિ છે.
ધર્મસ્યાપત્યમેતદ્વૈ સુરભ્યાં તદજાયત। વિશ્વેદેવાશ્ચ વિશ્વાયાં ધર્માજ્જાતા ઇતિ સ્મૃતાઃ॥૧.૪૦.
ધર્મના આ સંતાન સુરભીમાંથી જન્મ્યા; અને વિશ્વદેવો વિશ્વમાંથી ધર્મ દ્વારા જન્મ્યા, એમ કહેવાય છે.
દક્ષશ્ચૈવ મહાબાહુઃ પુષ્કરસ્તમ એવ ચ। ચાક્ષુષશ્ચ તતોત્રિશ્ચ તથા ભદ્રમહોરગૌ॥૧.૪૦.
મહાબાહુ દક્ષ, પુષ્કર, ચક્ષુષ, અત્રી અને શુભ મહાનાગો જન્મ્યા.
વિશ્વાંતક વસુર્બાલો નિકુંભશ્ચ મહાયશાઃ। રુરુદશ્ચાતિસિદ્ધૌજા ભાસ્કર પ્રમિતદ્યુતિઃ॥૧.૪૦.
વિશ્વાંતક, વસુ, બાલ, મહાપ્રસિદ્ધ નિકુંભ, અતિશક્તિશાળી રુરુદ, અને મર્યાદિત તેજવાળો ભાસ્કર.
વિશ્વાન્દેવાન્દેવમાતા વિશ્વેષાં જનયત્સુતાન્। મરુત્વતી મરુત્વતો દેવાનજનયત્સુતાન્॥૧.૪૦.
વિશ્વદેવોની માતાએ બધા વિશ્વદેવોના પુત્રોને જન્મ આપ્યા; મરુત્વતીએ મરુતના પુત્રોને જન્મ આપ્યા.