ગમિષ્યે રાક્ષસં દેવ દ્રષ્ટું તત્ર વિભીષણમ્। સુગ્રીવેણૈવમુક્તે તુ ગચ્છસ્વેત્યાહ રાઘવઃ
'હે દેવ, હું ત્યાં રાક્ષસ વિભીષણને જોવા જઇશ,' એમ સુગ્રીવે કહ્યું; સુગ્રીવના એમ કહેતાં, રાઘવે કહ્યું, 'જાવ.'
સુગ્રીવો રાઘવૌ તૌ ચ પુષ્પકે તુ સ્થિતાસ્ત્રયઃ। તાવત્પ્રાપ્તં વિમાનં તુ સમુદ્રસ્યોત્તરં તટમ્
સુગ્રીવ અને બંને રાઘવ, ત્રણેય પુષ્પકમાં બેઠા; પછી એ વિમાન સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે આવી પહોંચ્યું.
અબ્રવીદ્ભરતં રામો હ્યત્ર મે રાક્ષસેશ્વરઃ। ચતુર્ભિઃ સચિવૈઃ સાર્ધં જીવિતાર્થે વિભીષણઃ
રામે ભરતને કહ્યું: અહીં રાક્ષસોના સ્વામી વિભીષણ ચાર મંત્રીઓ સાથે પોતાનું જીવન બચાવવા માટે મારા પાસે આવ્યો છે.
પ્રાપ્તસ્તતો લક્ષ્મણેન લંકારાજ્યેભિષેચિતઃ। અત્ર ચાહં સમુદ્રસ્ય પરેપારે સ્થિતસ્ત્ર્યહમ્
પછી, લક્ષ્મણ દ્વારા લંકાનું રાજ્ય મળ્યા પછી, તે અહીં આવ્યો; અને હું સમુદ્રના પાર, ત્રણ દિવસ સુધી અહીં રહ્યો હતો.
દર્શનં દાસ્યતે મેઽસૌ જ્ઞાતિકાર્યં ભવિષ્યતિ। તાવન્ન દર્શનં મહ્યં દત્તમેતેન શત્રુહન્
તે મને મળવાનું વચન આપશે; મારા સગાં માટેનું કામ પૂરૂં થશે; એ સુધી, શત્રુઓના વિનાશક, તેણે મને મળવાનું નથી આપ્યું.
તતઃ કોપઃ સુમદ્ભૂતશ્ચતુર્થેહનિ રાઘવ। ધનુરાયમ્ય વેગેન દિવ્યમસ્ત્રં કરે ધૃતમ્
પછી, ચોથા દિવસે, રાઘવ, મને ભારે ગુસ્સો આવ્યો; હું ઝડપથી ધનુષ તાણીને, હાથમાં દિવ્ય અસ્ત્ર લઈ લીધો.
દૃષ્ટ્વા માં શરણાન્વેષી ભીતો લક્ષ્મણમાશ્રિતઃ। સુગ્રીવેણાનુનીતોઽસ્મિ ક્ષમ્યતાં રાઘવ ત્વયા
મને આશ્રય માંગતો જોઈ, ભયથી તે લક્ષ્મણ પાસે ગયો; સુગ્રીવના સમજાવાથી હું શાંત થયો; રાઘવ, તું મને માફ કર.
તતો મયોત્ક્ષિપ્તશરો મરુદેશે હ્યપાકૃતઃ। તતસ્સમુદ્રરાજેન ભૃશં વિનયશાલિના
પછી, મેં છોડેલો તીર પવનના પ્રદેશમાં વળી ગયો; અને પછી, સમુદ્રના રાજાએ, ખૂબ નમ્રતાથી, મને સંબોધન કર્યું.
ઉક્તોહં સેતુબંધેન લંકાં ત્વં વ્રજ રાઘવ। લંઘયિત્વા નરવ્યાઘ્ર વારિપૂર્ણં મહોદધિમ્
તે મને કહ્યું: 'પુલ બાંધીને લંકા જા, રાઘવ; માનવ સિંહ, પાણીથી ભરેલા મહાસમુદ્રને પાર કરી જા.'
એષ સેતુર્મયા બદ્ધઃ સમુદ્રે વરુણાલયે। ત્રિભિર્દિનૈઃ સમાપ્તિં વૈ નીતો વાનરસત્તમૈઃ
'આ પુલ મેં સમુદ્ર, એટલે કે વરુણના નિવાસસ્થાન પર બાંધ્યો છે; ત્રણ દિવસમાં વાનર શ્રેષ્ઠોએ તેને પૂર્ણ કર્યો.'
પ્રથમે દિવસે બદ્ધો યોજનાનિ ચતુર્દશ। દ્વિતીયેહનિ ષટ્ત્રિંશત્તૃતીયેર્ધશતં તથા
પ્રથમ દિવસે ચૌદ યોજન, બીજા દિવસે છત્રીસ યોજન, અને ત્રીજા દિવસે પચાસ યોજન પુલ બાંધવામાં આવ્યો.
ઇયં સા દૃશ્યતે લંકા સ્વર્ણપ્રાકારતોરણા। અવરોધો મહાનત્ર કૃતો વાનરસત્તમૈઃ
અહીં લંકા દેખાય છે, સુવર્ણ કોટ અને દ્વાર સાથે; અહીં વાનર શ્રેષ્ઠોએ મોટો ઘેરાવ કર્યો હતો.
અત્ર યુદ્ધં મહદ્વૃત્તં ચૈત્રાશુક્લચતુર્દશિ। અષ્ટચત્વારિંશદ્દિનં યત્રાસૌ રાવણો હતઃ
અહીં ચૈત્ર માસની શુક્લ ચતુર્દશી પર મોટું યુદ્ધ થયું; અહીં, અડતાલીસ દિવસમાં રાવણનો વધ થયો.
અત્ર પ્રહસ્તો નીલેન હતો રાક્ષસપુંગવઃ। હનૂમતા ચ ધૂમ્રાક્ષો હ્યત્રૈવ વિનિપાતિતઃ
અહીં રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રહસ્તનો નિલ દ્વારા વધ થયો; અને અહીં ધૂમ્રાક્ષનો હનુમાન દ્વારા સંહાર થયો.
મહોદરાતિકાયૌ ચ સુગ્રીવેણ મહાત્મના। અત્રૈવ મે કુંભકર્ણો લક્ષ્મણેનેંદ્રજિત્તથા
મહોદર અને અતિકાયનો મહાત્મા સુગ્રીવ દ્વારા અહીં વધ થયો; અને અહીં કુંભકર્ણ અને ઇન્દ્રજિતનો લક્ષ્મણ દ્વારા સંહાર થયો.
મયા ચાત્ર દશગ્રીવો હતો રાક્ષસપુંગવઃ। અત્ર સંભાષિતું પ્રાપ્તો બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
અહીં દશગ્રિવનો, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, મારા હાથથી વધ થયો; અને અહીં બ્રહ્મા, જગતના પિતામહ, સંવાદ માટે આવ્યા.
પાર્વત્યા સહિતો દેવઃ શૂલપાણિર્વૃષધ્વજઃ। મહેંદ્રાદ્યાઃ સુરગણાઃ સગંધર્વાસ્સ કિંનરાઃ
અહીં શૂળધારી, વૃષધ્વજ દેવ, પાર્વતી સાથે આવ્યા; મહેન્દ્ર સહિત દેવો, ગંધર્વો અને કિનરોએ હાજરી આપી.
પિતા મે ચ સમાયાતો મહારાજસ્ત્રિવિષ્ટપાત્। વૃતશ્ચાપ્સરસાં સંઘૈર્વિદ્યાધરગણૈસ્તથા
મારા પિતા, મહારાજ ત્રિવિષ્ટપથી, અહીં આવ્યા; અને તેઓ અપ્સરાઓ અને વિદ્યાધર સમૂહોથી ઘેરાયેલા હતા.
તેષાં સમક્ષં સર્વેષાં જાનકી શુદ્ધિમિચ્છતા। ઉક્તા સીતા હવ્યવાહં પ્રવિષ્ટા શુદ્ધિમાગતા
બધા સામે, શુદ્ધિ ઇચ્છતી સીતાને કહેવામાં આવ્યું: 'હવ્યા અગ્નિમાં પ્રવેશ કરીને, સીતે, તું શુદ્ધિ પામી છે.'
લંકાધિપૈઃ સુરૈર્દૃષ્ટા ગૃહીતા પિતૃશાસનાત્। અથાપ્યુક્તોથ રાજ્ઞાહમયોધ્યાં ગચ્છ પુત્રકમ્
લંકાના રાજાઓ અને દેવોએ મને જોયો અને પિતાના આજ્ઞાથી લીધો; પછી રાજાએ મને કહ્યું: 'પુત્ર, અયોધ્યા જા.'
ન મે સ્વર્ગો બહુમતસ્ત્વયા હીનસ્ય રાઘવ। તારિતોહં ત્વયા પુત્ર પ્રાપ્તોઽસ્મીન્દ્રસલોકતામ્
રાઘવ, તારા વગર સ્વર્ગ મને કોઈ મૂલ્ય ધરાવતો નથી; તું મને બચાવ્યું છે, પુત્ર, અને તારી કૃપાથી હું ઈન્દ્રના લોકમાં પહોંચી ગયો છું.
લક્ષ્મણં ચાબ્રવીદ્રાજા પુત્ર પુણ્યં ત્વયાર્જિતમ્। ભ્રાત્રાસમમથો દિવ્યાંલ્લોકાન્પ્રાપ્સ્યસિ ચોત્તમાન્
પછી રાજાએ લક્ષ્મણને કહ્યું: 'પુત્ર, તું પુણ્ય કમાયું છે; તું તારા ભાઈ જેવું, શ્રેષ્ઠ દૈવી લોક પ્રાપ્ત કરશે.'
આહૂય જાનકીં રાજા વાક્યં ચેદમુવાચ હ। ન ચ મન્યુસ્ત્વયા કાર્યો ભર્તારં પ્રતિ સુવ્રતે
રાજાએ જાનકીને બોલાવીને કહ્યું: 'સુવ્રતા, તારે પતિ સામે ક્યારેય ગુસ્સો રાખવો નથી.'
ખ્યાતિર્ભવિષ્યત્યેવાગ્ર્યા ભર્તુસ્તે શુભલોચને। એવં વદતિ રામે તુ પુષ્પકે ચ વ્યવસ્થિતે
શુભદૃષ્ટિ ધરાવતી, તારા પતિની ખ્યાતિ નિશ્ચિતપણે સર્વોત્તમ રહેશે; આમ રામ પુષ્પકમાં બેઠો હતો અને બોલ્યો.
તત્ર યે રાક્ષસવરાસ્તે ગત્વાશુ વિભીષણં। પ્રાપ્તો રામઃ સસુગ્રીવશ્ચારા ઇત્થં તદાઽવદન્
ત્યાં રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો ઝડપથી વિભીષણ પાસે ગયા અને કહ્યું: 'રામ સુગ્રીવ સાથે આવી ગયા છે,' એમ જાણકારી આપી.
વિભીષણસ્તુ તચ્છ્રુત્વા રામાગમનમંતિકે। ચારાંસ્તાન્પૂજયામાસ સર્વકામધનાદિભિઃ
રામના આગમનની વાત સાંભળીને વિભીષણે એ ચારોને ઇચ્છિત ધન અને ખજાનાથી સન્માન આપ્યો.
અલંકૃત્ય પુરીં તાં તુ નિષ્ક્રાન્તઃ સચિવૈઃ સહ। દૃષ્ટ્વા રામં વિમાનસ્થં મેરાવિવ દિવાકરં
શહેરને શણગાર્યા પછી, તે પોતાના મંત્રીઓ સાથે બહાર આવ્યો; રામને વિમાનમાં બેઠેલા જોઈને, જાણે મેરુ પર્વત પર સૂર્ય.
અષ્ટાંગપ્રણિપાતેન નત્વા રાઘવમબ્રવીત્। અદ્ય મે સફલં જન્મ પ્રાપ્તાઃ સર્વે મનોરથાઃ
અષ્ટાંગ દંડવત કરીને તેણે રાઘવને નમન કર્યું અને કહ્યું: 'આજે મારું જન્મ સફળ થયું, મારા બધા મનના ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ.'
યદ્દૃષ્ટૌ દેવચરણૌ જગદ્વંદ્યાવનિંદિતૌ। કૃતઃ શ્લાઘ્યોસ્મ્યહં દેવ શક્રાદીનાં દિવૌકસાં
દેવના પગ, જે જગત દ્વારા પૂજાય છે અને નિર્દોષ છે, જોઈને, હું દેવ, ઈન્દ્ર અને અન્ય દેવોમાં પણ પ્રશંસા પાત્ર બન્યો છું.
આત્માનમધિકં મન્યે ત્રિદશેશાત્પુરંદરાત્। રાવણસ્ય ગૃહે દીપ્તે સર્વરત્નોપશોભિતે
હું પોતાને દેવોના રાજા પુરંદર કરતાં પણ વધુ માનું છું, કારણ કે હું રાવણના તેજસ્વી, સર્વ રત્નોથી શોભિત ઘરમાં રહું છું.