અન્યથા વિપુલં દુઃખં તવ ઘોરં ભવેદ્ધ્રુવમ્। ક્રુદ્ધો હિ મે પિતા સર્વં ત્રૈલોક્યમભિનિર્દહેત્
નહીંતર, તને મોટું અને ભયાનક દુઃખ ચોક્કસ મળશે; કારણ કે મારા પિતા જો ગુસ્સે થાય તો ત્રણેય લોકને ભસ્મ કરી શકે.
તતોઽશુભં મહાઘોરં શ્રુત્વા દંડઃ સુદારુણમ્। પ્રત્યુવાચ મદોન્મત્તઃ શિરસાભિનતઃ પુનઃ
પછી એ ભયાનક અને કઠોર દંડની વાત સાંભળી, કામમાં મસ્ત રાજાએ માથું ઝુકાવ્યું અને ફરી જવાબ આપ્યો.
પ્રસાદં કુરુ સુશ્રોણિ કામોન્મત્તસ્ય કામિનિ। ત્વયા રુદ્ધા મમ પ્રાણા વિશીર્યંતિ શુભાનને
હે સુંદર કટિવાળી, મને કૃપા કર, કેમ કે હું કામથી ઉન્મત્ત છું. હે શુભમુખી, તારા કારણે મારા પ્રાણ અટકી ગયા છે અને તૂટી રહ્યા છે.
ત્વાં પ્રાપ્ય વૈરં મેઽત્રાસ્તુ વધો વાપિ મહત્તરઃ। ભક્તં ભજસ્વ માં ભીરુ ત્વયિ ભક્તિર્હિ મે પરા
હું તને મેળવી લઉં તો દુશ્મનાવટ કે મૃત્યુ પણ ચાલે. હે ભયભીત, મને તારો ભક્ત સ્વીકાર, કેમ કે મારી ભક્તિ તારા પર સર્વોપરી છે.
એવમુક્ત્વા તુ તાં કન્યાં બલાત્સંગૃહ્ય બાહુના। અન્યેન રાજ્ઞા હસ્તેન વિવસ્ત્રા સા તથા કૃતા
આવી રીતે કન્યાને બોલ્યા પછી, રાજાએ બળજબરીથી એને હાથથી પકડી લીધી; બીજા હાથથી એની વસ્ત્ર ઉતારી નાંખી.
અંગમંગે સમાશ્લેષ્ય મુખે ચૈવ મુખં કૃતમ્। વિસ્ફુરંતીં યથાકામં મૈથુનાયોપચક્રમે
પછી એણે પોતાનું શરીર એની સાથે ભેળવી, મોઢું મોઢા પર મૂક્યું અને એના ઇચ્છા પ્રમાણે, એના વિરોધ છતાં, સંભોગ શરૂ કર્યો.
તમનર્થં મહાઘોરં દંડઃ કૃત્વા સુદારુણમ્। નગરં સ્વં જગામાશુ મદોન્મત્ત ઇવ દ્વિપઃ
એ ભયાનક અને દુષ્કર્મ કર્યા પછી, કામમાં ઉન્મત્ત થયેલો રાજા ઝડપથી પોતાના શહેર તરફ વળી ગયો.
ભાર્ગવી રુદતી દીના આશ્રમસ્યાવિદૂરતઃ। પ્રત્યપાલયદુદ્વિગ્ના પિતરં દેવસમ્મિતમ્
ભાર્ગવી રડતી અને દુઃખી થઈ, આશ્રમથી થોડું દૂર, ભયથી પોતાના દેવસમાન પિતાની રાહ જોઈ રહી હતી.
સ મુહૂર્તાદુપસ્પૃશ્ય દેવર્ષિરમિતદ્યુતિઃ। સ્વમાશ્રમં શિષ્યવૃતં ક્ષુધાર્તઃ સન્યવર્તત
થોડા સમય પછી, અનંત તેજવાળા દેવર્ષિ, સ્નાન કરીને, પોતાના શિષ્યો સાથે અને ભૂખ્યા, પોતાના આશ્રમમાં પાછા ફર્યા.
સોપશ્યદરજાં દીનાં રજસા સમભિપ્લુતામ્। ચંદ્રસ્ય ઘનસંયુક્તાં જ્યોત્સ્નામિવ પરાજિતામ્
એણે અરજાને દુઃખી અને ધૂળથી ઢંકાયેલી જોઈ, જાણે મેઘોથી ઢંકાયેલી ચાંદની મલિન થઈ ગઈ હોય.
તસ્ય રોષઃ સમભવત્ક્ષુધાર્તસ્ય મહાત્મનઃ। નિર્દહન્નિવ લોકાંસ્ત્રીંસ્તાન્શિષ્યાન્સમુવાચ હ
પછી એ મહાન આત્માને, ભૂખ્યા હોવાને કારણે, એવો ક્રોધ આવ્યો કે જાણે ત્રણેય લોક દહળી જાય. એણે પોતાના શિષ્યોને કહ્યું.
પશ્યધ્વં વિપરીતસ્ય દંડસ્યાદીર્ઘદર્શિનઃ। વિપત્તિં ઘોરસંકાશાં દીપ્તામગ્નિશિખામિવ
જુઓ, દુરદ્રષ્ટિ વગરના દંડથી કેવી ભયાનક વિપત્તિ આવે છે, જાણે પ્રજ્વલિત અગ્નિશિખા જેવી.
યન્નાશં દુર્ગતિં પ્રાપ્તસ્સાનુગશ્ચ ન સંશયઃ। યસ્તુ દીપ્તહુતાશસ્ય અર્ચિઃ સંસ્પૃષ્ટવાનિહ
જે વ્યક્તિએ વિનાશ કર્યો છે અને દુર્ગતિમાં પડ્યો છે, એના સાથીઓ સાથે, અને અહીં પ્રજ્વલિત અગ્નિની જ્વાળા સ્પર્શી છે— એમાં કોઈ શંકા નથી.
યસ્માત્સ કૃતવાન્પાપમીદૃશં ઘોરસંમિતમ્। તસ્માત્પ્રાપ્સ્યતિ દુર્મેધાઃ પાંસુવર્ષમનુત્તમમ્
કારણ કે એણે એવો ભયાનક અને ભયાવહ પાપ કર્યો છે, તેથી આ દુષ્ટ બુદ્ધિવાળો અદ્વિતીય માટીની વરસાદ પામશે.
કુરાજા દેશસંયુક્તઃ સભૃત્યબલવાહનઃ। પાપકર્મસમાચારો વધં પ્રાપ્સ્યતિ દુર્મતિઃ
જે રાજા દુષ્ટ છે, દેશ, સેવકો, સેના અને વાહનો ધરાવે છે અને પાપી કર્મ કરે છે, એ દુર્મતિને મૃત્યુ મળશે.
સમંતાદ્યોજનશતં વિષયં ચાસ્ય દુર્મતેઃ। ધુનોતુ પાંસુવર્ષેણ મહતા પાકશાસનઃ1.37.
પાપના દંડ આપનાર ભગવાને, આ દુષ્ટના પ્રદેશને ચારેય બાજુએ સો યોજન સુધી મહાન માટીની વરસાદથી ધ્રુજાવી નાખો.
સર્વસત્વાનિ યાનીહ જંગમસ્થાવરાણિ વૈ। સર્વેષાં પાંસુવર્ષેણ ક્ષયઃ ક્ષિપ્રં ભવિષ્યતિ
અહીં રહેલા બધા જીવ, ચાલતા અને અચળ, બધા માટીની વરસાદથી ઝડપથી નાશ પામશે.
દંડસ્ય વિષયો યાવત્તાવત્સવનમાશ્રમમ્। પાંસુવર્ષમિવાકસ્માત્સપ્તરાત્રં ભવિષ્યતિ
જ્યાં સુધી દંડનો વિસ્તાર છે, ત્યાં સુધી યજ્ઞસ્થળ અને આશ્રમ સુધી, અચાનક સાત રાત સુધી માટીની વરસાદ થશે.
ઇત્યુક્ત્વા ક્રોધસંતપ્તસ્તમાશ્રમનિવાસિનમ્। જનં જનપદસ્યાંતે સ્થીયતામિત્યુવાચ હ
આ રીતે કહીને, ક્રોધથી ભરેલા તેમણે આશ્રમમાં રહેતા વ્યક્તિને કહ્યું: 'તમે ગામના અંતે રહી જાવ.'
ઉક્તમાત્રે ઉશનસા આશ્રમાવસથો જનઃ। ક્ષિપ્રં તુ વિષયાત્તસ્માત્સ્થાનં ચક્રે ચ બાહ્યતઃ
ઉશનાએ એમ કહ્યું એ જ ક્ષણે, આશ્રમમાં રહેતા લોકો તરત જ એ પ્રદેશ છોડીને બહાર જઇ વસ્યા.
તં તથોક્ત્વા મુનિજનમરજામિદમબ્રવીત્। આશ્રમે ત્વં સુદુર્મેધે વસ ચેહ સમાહિતા
મુનિઓને આ રીતે કહીને, તેમણે અરજાને કહ્યું: 'હે અત્યંત દુષ્ટ બુદ્ધિ, તું અહીં આશ્રમમાં શાંતિથી રહે.'
ઇદં યોજનપર્યંતમાશ્રમં રુચિરપ્રભમ્। અરજે વિરજાસ્તિષ્ઠ કાલમત્ર સમાશ્શતમ્
હે પાપરહિત અરજા, આ સુંદર તેજવંત આશ્રમમાં, એક યોજન સુધી, તું અહીં સો વર્ષ સુધી રહે.
શ્રુત્વા નિયોગં વિપ્રર્ષેરરજા ભાર્ગવી તદા। તથેતિ પિતરં પ્રાહ ભાર્ગવં ભૃશદુઃખિતા
મુનિનો આદેશ સાંભળી, ભૃગુકન્યા અરજા ખૂબ દુઃખી થઈ પિતાશ્રી ભૃગુને કહ્યું: 'જેમ કહ્યો તેમ જ થશે.'
ઇત્યુક્ત્વા ભાર્ગવો વાસં તસ્માદન્યમુપાક્રમત્। સપ્તાહે ભસ્મસાદ્ભૂતં યથોક્તં બ્રહ્મવાદિના
આ રીતે કહીને, ભાર્ગવ બીજા નિવાસસ્થાને ગયા; અને બ્રહ્મજ્ઞાની જેવુ કહ્યું હતું, એ પ્રમાણે સાત દિવસમાં બધું ભસ્મ થઈ ગયું.
તસ્માદ્દંડસ્ય વિષયો વિંધ્યશૈલસ્ય માનુષ। શપ્તો હ્યુશનસા રામ તદાભૂદ્ધર્ષણે કૃતે
માટે, હે મનુષ્ય, દંડનું રાજ્ય વિંધ્ય પર્વત સુધી ઉશનાએ શાપ આપ્યું હતું, હે રામ, કારણ કે ત્યાં દુશ્મનાઈ થઈ હતી.
તતઃપ્રભૃતિ કાકુત્સ્થ દંડકારણ્યમુચ્યતે। એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યન્માં પૃચ્છસિ રાઘવ
ત્યાંથી, હે કાકુત્થ વંશી, એ પ્રદેશ દંડક અરણ્ય કહેવાય છે; હે રાઘવ, તું જે પૂછ્યું તે બધું મેં કહી દીધું.
સંધ્યામુપાસિતું વીર સમયો હ્યતિવર્તતે। એતે મહર્ષયો રામ પૂર્ણકુંભાઃ સમંતતઃ
હે વીર, સંધ્યા પૂજાનો સમય આવી ગયો છે; હે રામ, આ મહર્ષિઓ બધા તરફથી ભરેલા કળશો લઈને ઉભા છે.
કૃતોદકા નરવ્યાઘ્ર પૂજયંતિ દિવાકરમ્। સર્વૈરૄષિભિરભ્યસ્તૈઃ સ્તોત્રૈર્બ્રહ્માદિભિઃ કૃતૈઃ
હે મનુષ્યમાં શ્રેષ્ઠ, જળાર્પણ કરીને, બધા ઋષિઓએ અભ્યાસ કરેલા અને બ્રહ્મા વગેરે દ્વારા રચાયેલા સ્તોત્રો વડે તેઓ સૂર્યની પૂજા કરે છે.
રવિરસ્તંગતો રામ ગત્વોદકમુપસ્પૃશ। ૠષેર્વચનમાદાય રામઃ સંધ્યામુપાસિતુમ્
સૂર્ય અસ્ત ગયો ત્યારે, હે રામ, જળાર્પણ કરીને, રામે ઋષિના વચન મનમાં રાખીને સંધ્યા પૂજા શરૂ કરી.
ઉપચક્રામ તત્પુણ્યં સસરોરઘુનંદનઃ। અથ તસ્મિન્વનોદ્દેશે રમ્યે પાદપશોભિતે
પછી રઘુવંશી રામે એ પવિત્ર સંધ્યા પૂજા આરંભી; એ સુંદર વૃક્ષોથી શોભતા આનંદદાયક વનપ્રદેશમાં—