ઇતિ શ્રુત્વા હરેર્વાક્યં રાક્ષસઃ કુપિતોઽબ્રવીત્ । સમર્થસ્ત્વં યદિ તદા મોચયાદ્યૈવ મત્કરાત્
હરિના શબ્દો સાંભળી, રાક્ષસ ગુસ્સામાં બોલ્યો: 'જો તું સક્ષમ છે, તો આજે જ એને મારા હાથમાંથી મુક્ત કર.'
ઇત્યુક્તમાત્રે વચને માધવેન ક્રુધેક્ષિતઃ । પપાત ભસ્મસાદ્ભૂતસ્ત્યક્ત્વા વૃંદાં સુદૂરતઃ
માધવે એ શબ્દો બોલતાં જ, રાક્ષસના ક્રોધભર્યા દૃષ્ટિથી, એ બળીને રાખ થઈ ગયો અને વૃંદાને દૂર છોડી.
અથોવાચ પ્રમુગ્ધા સા માયયા જગદીશિતુઃ । કસ્ત્વં કારુણ્યજલધિર્યેનાહમિહ રક્ષિતા
પછી, જગતના સ્વામીની માયાથી અચંબિત થઈ, એ સ્ત્રીએ કહ્યું: 'તમે કોણ છો, દયાનો સાગર, જેણે મને અહીં રક્ષી?'
શારીરં માનસં દુઃખં સતાપં તપસાં નિધે । ત્વયા મધુરયા વાચા હૃતં રાક્ષસનાશનાત્
મારા શરીર અને મનના દુ:ખ, તપસ્વીઓના બળતરા, તારી મધુર વાણી અને રાક્ષસના નાશથી દૂર થઈ ગયા છે.
તવાશ્રમે તપઃ સૌમ્ય કરિષ્યામિ તપોધન
તારા આશ્રમમાં, સૌમ્ય, હું તપ કરીશ, તપનો ખજાનો.
તાપસ ઉવાચ- ભરદ્વાજાત્મજશ્ચાહં દેવશર્મેતિ વિશ્રુતઃ । વિહાય ભોગાનખિલાન્વનં ઘોરમુપાગતઃ
તપસ્વીએ કહ્યું: 'હું ભરદ્વાજનો પુત્ર, દેવશર્મન તરીકે પ્રસિદ્ધ છું; બધા ભોગો છોડીને આ ભયાનક વનમાં આવ્યો છું.'
અનેન બટુનાસાર્ધં મમ શિષ્યેણ કામગાઃ । બહુશઃ સંતિ ચાન્યેઽપિ મચ્છિષ્યાઃ કામરૂપિણઃ
'આ બટુનાસ સાથે, મારા શિષ્ય, પ્રેમીઓ અહીં છે; અને ઘણા બીજા પણ છે, મારા શિષ્યો, જે ઇચ્છા મુજબ રૂપ બદલી શકે છે.'
ત્વં ચેન્મમાશ્રમે સ્થિત્વા ચિકીર્ષસિ તપઃ શુભે । એહિ રાજ્ઞ્યપરં યામો વનં દૂરસ્થિતં યતઃ
'જો તું મારા આશ્રમમાં રહીને તપ કરવું ઈચ્છે છે, શુભે, તો આવ, આપણે બીજા વનમાં જઈએ, કારણ કે આ સ્થળ રાજાથી દૂર છે.'
ઇત્યુક્ત્વા રાજપત્નીં તાં યયૌ પ્રાચીં દિશં હરિઃ । વનં પ્રેતપિશાચાઢ્યં મંદગત્યા નરાધિપ
આ રીતે રાજપત્નીને કહીને હરિ પૂર્વ દિશામાં ચાલ્યા ગયા; રાજા ધીમે પગલે ભૂતો અને પ્રેતોથી ભરેલા જંગલમાં પ્રવેશ્યા.
વૃંદારિકાશ્રુપૂર્ણાક્ષી તસ્ય પૃષ્ઠાનુગા યયૌ । સ્મરદૂતી ચ તત્પૃષ્ઠે માં પ્રતીક્ષેતિ વાદિની
વૃંદાના આંખોમાંથી અશ્રુઓ વહેતા હતા, તે રાજાને પાછળથી અનુસરી રહી હતી; અને પ્રેમદૂત પણ પાછળથી ચાલતી હતી, કહેતી હતી: 'મારી રાહ જો.'
અત્રાંતરે દુરાચારઃ કોપિ પાપાકૃતિર્વને । જાલં પ્રસારયામાસ તદ્યદા જીવપૂરિતમ્
એ વચ્ચે જંગલમાં એક દુષ્ટ અને પાપી માણસે જાળ પાથર્યું, જે થોડા સમયમાં જીવોથી ભરાઈ ગયું.
તતઃ સંકોચયામાસ તજ્જાલં પાપનાયકઃ । જાલસ્થાંસ્તુ તદા જીવાનુપાહૃત્ય મુમોચ હ
પછી એ પાપી નેતા એ જાળ ખેંચી લાવ્યો અને તેમાં ફસાયેલા જીવોને બહાર કાઢીને મુક્ત કરી દીધા.
સ ચ વ્યાધઃ સ્ત્રિયૌ દૃષ્ટ્વા સ્મરદૂતી જગાદ તામ્ । દેવિ મામત્તુમાયાતિ કરે ગૃહ્ણાતુ માં સખી
એ શિકારી એ બે સ્ત્રીઓને જોઈને પ્રેમદૂતને કહ્યું: 'દેવી, તમારી સાથીને મારી પાસે મોકલો, મને હાથ પકડી લે.'
વૃંદા તયોક્તં શ્રુત્વૈનં વિકૃતાસ્યં વ્યલોકયત્ । વીક્ષ્યતં ભયવાતેન નિર્ધૂતા સિંધુજપ્રિયા
વૃંદાએ આ સાંભળીને એના વિકૃત ચહેરાવાળા માણસ તરફ જોયું; ભયના ઝોકથી સિંધુપ્રિય પણ તેને નિહાળી રહી હતી.
દુદ્રાવ વિકલં શુભ્રં સ્મરદૂત્યા સમં વને । વિદ્રવંતી સમં સખ્યા તાપસાશ્રમમાગતા
વૃંદા ગભરાઈને, તેજસ્વી બની, પ્રેમદૂત સાથે જંગલમાં ભાગી ગઈ; બંને સખીઓ સાથે દોડતી દોડતી તપસ્વીઓના આશ્રમમાં પહોંચી.
સા તાપસવને તસ્મિન્દદર્શાત્યંતમદ્ભુતમ્ । પક્ષિણઃ કાંચનીયાંગાન્નાનાશબ્દસમાકુલાન્
એ તપોવનમાં તેણે એક અતિ અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું: સુવર્ણ શરીરવાળા પક્ષીઓ વિવિધ અવાજો સાથે ગુંજતા હતા.
સાપશ્યદ્ધેમપદ્માઢ્યાં વાપીં તુ સ્વર્ણભૂમિકામ્ । ક્ષીરં વહંતિ સરિતઃ સ્રવંતિ મધુ ભૂરુહઃ
તેણે ત્યાં સુવર્ણ કમળોથી ભરેલી, સુવર્ણ જમીનવાળી વાપી જોઈ; નદીઓમાંથી દૂધ વહેતું હતું અને વૃક્ષોમાંથી મધ ટપકતું હતું.
શર્કરારાશયસ્તત્ર મોદકાનાં ચ સંચયાઃ । ભક્ષ્યાણિ સ્વાદુસર્વાણિ બહૂન્યાભરણાનિ ચ
ત્યાં ખાંડના ઢગલા અને મીઠાઈઓના ઢેર હતા; દરેક પ્રકારના સ્વાદિષ્ટ ભોજન અને અનેક આભૂષણો હતા.
બહુશસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ નભસઃ સંપતંતિ ચ । ક્રીડંતિ હરયસ્તૃપ્તા ઉત્પતંતિ પતંતિ ચ
ઘણા દિવ્ય શસ્ત્રો આકાશમાં ઉડી રહ્યા હતા; સંતોષી વાનરો રમતા, ઉછળી ઉછળીને મસ્તી કરતા હતા.
મઠેતિ સુંદરં વૃંદા તં દદર્શ તપસ્વિનમ્ । વ્યાઘ્રચર્માસનગતં ભાસયંતં જગત્ત્રયમ્
વૃંદાએ સુંદર મઠમાં એક તપસ્વીને જોયા, જે વ્યાઘ્રચર્મ પર બેઠા હતા અને ત્રણેય લોકને પ્રકાશિત કરતા હતા.
તમુવાચ વિભો પાહિ પાહિ પાપર્દ્ધિકાદથ । તપસા કિં ચ ધર્મેણ મૌનેન ચ જપેન ચ
તેણે તેમને કહ્યું: 'પ્રભુ, મને પાપી દુશ્મનથી બચાવો, બચાવો; તપ, ધર્મ, મૌન કે જપથી પણ, મને રક્ષા કરો.'
ભીતત્રાણાત્પરં નાન્યત્પુણ્યમસ્તિ તપોધન । એવમુક્તવતી ભીતા સાલસાંગી તપસ્વિનમ્
ભયમાં મુકાયેલા વ્યક્તિને બચાવવું એ સૌથી મોટું પુણ્ય છે, હે તપસ્વી; આમ કહીને તે ડરીને તપસ્વીને ચુંટી રહી.
તાવત્પ્રાપ્તઃ સદુષ્ટાત્મા સર્વજીવપ્રબંધકઃ । વૃંદાદેવી ભયત્રસ્તા હરિકંઠે સમાશ્લિષત્
એજ સમયે બધા જીવોને પકડનાર દુષ્ટ આત્મા ત્યાં આવી પહોંચ્યો; ભયથી કંપતી વૃંદાદેવી હરિના ગળે લિપટી ગઈ.
સુખસ્પર્શં ભુજાભ્યાં સા શોકવલ્લીવ લિંગિતા । તવાલિંગનભાવેન પુનરેવ ભવિષ્યતિ
તેણે પોતાના હાથોથી તેને ભેટી લીધા, એના સુખદ સ્પર્શનો અનુભવ કર્યો; દુઃખની વેલી જેમ લપટાય છે, તેમ તે લિપટી ગઈ; તમારા આલિંગનથી તે ફરીથી પુનઃપ્રાપ્ત થશે.
શિરઃ સર્વાંગસંપન્નં ત્વદ્ભર્તુરધિકં ગુણૈઃ । અથ ત્વં પ્રમદે ગચ્છ પત્યર્થે ચિત્રશાલિકામ્
શિર, જે સર્વ અંગોથી યુક્ત છે, તે તમારા પતિ કરતાં પણ ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ છે; હવે, હે સ્ત્રી, પતિના હિત માટે ચિત્રશાળામાં જાવ.
સા ચિત્રશાલામિત્યુક્તા વિવેશ મુનિના તદા । દિવ્યપર્યંકમારૂઢા ગૃહ્ય કાંતસ્ય તચ્છિરઃ
મુનિએ એમ કહીને, તે ચિત્રશાળામાં પ્રવેશી; દિવ્ય શય્યાએ બેસીને તેણે પોતાના પ્રિયનું શિર ધારણ કર્યું.
ચકારાધરપાનં સા મીલિતાક્ષ્યતિલોલુપા । યાવત્તાવદભૂદ્રાજન્રૂપં જાલંધરાકૃતિ
તેના હોઠમાંથી પીતી, આંખો બંધ કરીને પ્રેમથી લલચાઈ, એ ક્ષણે રાજાએ જાળંધરનું રૂપ ધારણ કર્યું.
તત્કાંતસદૃશાકારસ્તદ્વક્ષસ્તદ્વદુન્નતિઃ । તદ્વાક્યસ્તન્મનોભાવસ્તદાસીજ્જગદીશ્વરઃ
તેનું રૂપ તેના પ્રિયતમ જેવું હતું, છાતી અને કાયાં પણ એ જ, બોલ અને મન પણ સમાન; એ રીતે તે જગતનો સ્વામી બની ગયો.
અથ સંપૂર્ણકાયં તં પ્રિયં વીક્ષ્ય જગાદ સા । તવ કુર્વે પ્રિયં સ્વામિન્બ્રૂહિ ત્વં સ્વરણં ચ મે
પછી, પોતાના પ્રિયને સંપૂર્ણ શરીર સાથે જોઈ, તેણીએ કહ્યું: 'હું તને ખુશ કરવા જેવું બધું કરું, સ્વામી; તું શું ઈચ્છે છે તે મને કહો.'
વૃંદાવચનમાકર્ણ્ય પ્રાહ માયાસમુદ્રજઃ । શૃણુ દેવિ યથા યુદ્ધં વૃત્તં શંભોર્મયા સહ
વૃંદાના શબ્દો સાંભળીને માયાના સમુદ્રમાંથી જન્મેલો બોલ્યો: 'દેવી, સાંભળ, શંભુ અને મારા વચ્ચે જે રીતે યુદ્ધ થયું તે કહું.'