નારદઉવાચ- એવં દ્વંદ્વેષુ યુદ્ધેષુ સંપ્રવૃત્તેષ્વનેકશઃ । જઘાનાથ હરિઃ ક્રુદ્ધો ગદયા કાલનેમિનમ્
નારદએ કહ્યું: યુદ્ધમાં અનેક દ્વંદ્વો શરૂ થયા ત્યારે, ભગવાન હરિ ગુસ્સામાં ગદાથી કાલનેમીને માર્યા.
વિહાય મૂર્ચ્છાં સંચિત્ય વિષ્ણું બાણૈર્જઘાન સઃ । તતઃ ક્રુદ્ધેન હરિણા સ ક્ષિતૌ પાતિતો વ્યસુઃ
મૂર્છા છોડી ફરી ચેતન થયા પછી, કાલનેમીએ વિષ્ણુ પર બાણો ચલાવ્યા; પછી ગુસ્સે થયેલા હરિએ તેને જમીન પર ફેંકી દીધા અને તે નિર્વાણ થયો.
રાજન્જઘાન સંચિંત્ય રાહું ખડ્ગેન ચંદ્રમાઃ । રાહુસ્તુ તં પરિત્યજ્ય તદા સૂર્યમધાવત
રાજા, ચંદ્રએ વિચાર કરીને રાહુને તલવારથી ઘાયલ કર્યો; પણ રાહુએ તેને છોડી, પછી સૂર્ય તરફ દોડી ગયો.
સહસ્રાશું રણે જિત્વા રાહુશ્ચંદ્રમધાવત । જઘાન તં ચ ખઙ્ગેન સમરે રજનીપતિઃ
રાહુએ યુદ્ધમાં ચંદ્રને જીત્યા પછી ઝડપથી તેને પછાડ્યો; પણ રાતના સ્વામી ચંદ્રએ યુદ્ધમાં રાહુને તલવારથી ઘાયલ કર્યો.
સૈંહિકેયાંગકાઠિન્યાત્ખઙ્ગં ચૂર્ણમભૂત્તદા । જઘાન મુષ્ટિના ગાઢં કઠિનેન વિધુંતુદઃ
સિંહિકેયના શરીરના કઠોરપણાથી તલવાર તૂટી ગઈ; પછી ચંદ્રના દુશ્મને તેને કઠોર મુઠ્ઠીથી જોરદાર માર્યો.
ચંદ્રમુત્થાપ્ય તં કંઠે ધૃત્વા વેગાન્મહામૃધે । ગિલિત્વા રાહુણા ચંદ્રોપ્યુદ્ગીર્ણશ્ચ તતઃ પુનઃ
રાહુએ ચંદ્રને ઉઠાવી, ગળામાં પકડી, મહા યુદ્ધમાં ઝડપથી ગળી લીધો; પછી રાહુએ ચંદ્રને ફરીથી ઉગાળી નાખ્યો.
મૃગં સ્વચિહ્નમુરસિ નિધાય વિસસર્જ હ । સ ઉચ્ચૈઃશ્રવસં ગૃહ્ય હયરત્નં વિધુંતુદઃ
ચંદ્રએ પોતાના છાતી પર મૃગનું ચિહ્ન મૂકીને ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા; ચંદ્રના દુશ્મને ઉત્તમ ઘોડા ઉચ્ચૈહ્શ્રવસને પકડી લીધો.
જાલંધરાંતિકં નીત્વા ભક્ત્યા તસ્મૈ ન્યવેદયત્ । દુર્વારણો રણે ક્રુદ્ધસ્તં યમં ગદયા હનત્
તેને જાલંધર પાસે લઈ જઈ, ભક્તિપૂર્વક તેને અર્પણ કર્યો; પણ યુદ્ધમાં અવિરત અને ગુસ્સે થયેલા એ યમને ગદાથી માર્યા.
નિશિતૈર્માર્ગણૈર્ભિન્નઃ શક્રપુત્રેણ ચાહવે । ધૃત્વા જયંતં સંહ્રાદઃ પરિઘાઘાતમૂર્ચ્છિતમ્
યુદ્ધમાં ઇન્દ્રપુત્રના તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયેલા સંહ્રાદે, પરિઘના ઘાટથી મૂર્છિત જયંતને પકડી લીધો.
ઐરાવતં સમારુહ્ય યયૌ જાલંધરં પ્રતિ । હતવાંશ્ચૈવ ગદયા નિહ્રાદં ધનદો રણે
એરાવત પર ચડી, તે જાલંધર તરફ ગયો; અને યુદ્ધમાં ધનના સ્વામી કૂબેરે ગદાથી નિહ્રાદને માર્યા.
રુદ્રાસ્ત્રિશૂલનિર્ઘાતૈર્નિશુંભં જઘ્નુરોજસા । નિશુંભો બાણજાલૈશ્ચ પીડયામાસ તાનતિ
રુદ્રના ત્રિશૂળના ભયંકર ઘાટથી નિશુંભને શક્તિશાળી રીતે માર્યા; પણ નિશુંભે બાણોની ઝપટથી તેમને પીડ્યા.
શુંભાસુરો દેવગણાન્પૂરયામાસ માર્ગણૈઃ । મૃત્યું માયામય મયો બદ્ધ્વા પાશૈર્નિનાયતમ્
શુંભ અસુરે દેવગણોને બાણોથી ઘાયલ કર્યા; માયા, માયાવિ, મૃત્યુને પાશથી બાંધી લઈ ગયો.
દદૌ જાલંધરાયાસૌ પૌલોમ્ને સોઽપિ સિંધવે । અબ્ધિના ચ મુખે ક્ષિપ્તો લોકો જીવતુ નિર્ભયઃ
એ મૃત્યુને જાલંધરને આપ્યો; અને પૌલોમના પુત્રે તેને સમુદ્રને આપ્યો; સમુદ્રના મોઢામાં નાખી, જગત નિર્ભય બની જીવતું રહ્યું.
બદ્ધ્વા ચ નમુચિં પાશૈર્વાસવોઽપિ રસાતલમ્ । નિન્યે વિશ્વસ્ય હંતારં અથ જાલંધરો યયૌ
ઇન્દ્રે પણ નામુચિને પાશથી બાંધી, પાતાળમાં લઈ ગયો; પછી જાલંધર, વિશ્વનો વિનાશક, આગળ વધ્યો.
અથેંદ્રબલયોર્યુદ્ધમભૂદ્રાજન્સુદારુણમ્ । બલાંગરોચિષો ભાંતિ દિશો દશ રવેરિવ
પછી, રાજા, ઇન્દ્ર અને બલાના વચ્ચે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ થયું; બલાના અંગોની તેજસ્વી ઝાંખી દસ દિશામાં સૂર્યની જેમ ચમકી.
સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ શક્રસ્ય શીર્ણાન્યંગે બલસ્ય ચ । બલીયસા બલેનેંદ્રો મુદ્ગરેણ હતો હૃદિ
ઇન્દ્રના બધા શસ્ત્રો તૂટી ગયા, અને બલાના અંગો પણ; ઇન્દ્રે વધુ શક્તિથી ગદાથી બલાને હૃદયમાં માર્યા.
નનાદેંદ્રસ્તતો ભીમં તચ્છ્રુત્વા સ બલોહસત્ । હસતસ્તસ્ય નિશ્ચેરુર્મુખતો મૌક્તિકાનિ ચ
પછી ઇન્દ્રે ભયંકર ગર્જના કરી; એ સાંભળી બલાએ હસ્યા, અને હસતા હસતા તેના મોઢામાંથી મુક્તાઓ પડ્યા.
તસ્યાંગસ્યાભિલાષેણ ન યુદ્ધમકરોત્તદા । તુષ્ટાવ વાસવોઽત્યર્થં તં બલં બલસાગરમ્
તેના શરીર માટેની ઇચ્છાથી એ સમયે યુદ્ધ ન કર્યું; ઇન્દ્રે ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, બલાને, શક્તિના સાગરને, વખાણ્યા.
વરં વૃણુ સુરશ્રેષ્ઠેત્યુક્તઃ પ્રાહ બલં પ્રતિ । યદિ તુષ્ટોઽસિ દૈત્યેશ સ્વં વપુર્દાતુમર્હસિ
‘ભગવાન, તમે મને કોઈ વરદાન આપો,’ એમ પૂછવામાં આવતા બલાએ કહ્યું: ‘જો તમે ખુશ છો, દૈત્યરાજ, તો તમારું પોતાનું શરીર મને આપો.’
તદિંદ્ર વચનં શ્રુત્વા ભિત્ત્વા શસ્ત્રૈર્ગૃહાણ મામ્ । ઇત્યુવાચ બલં સોઽપિ કિમદેયં મહાત્મનામ્
ઇન્દ્રે એ વાત સાંભળી કહ્યું: ‘હથિયારો વડે મારી ઉપર પ્રહાર કરો અને મને પકડી લો.’ બલાએ પણ કહ્યું: ‘મહાન આત્માઓ માટે શું અદેય છે?’
સસ્મારિતો માતલિના વજ્રેણાંગં જઘાન તત્ । તેન વજ્રપ્રહારેણ બલાંગં તદ્વ્યશીર્યત
માતલિએ યાદ અપાવ્યા પછી ઇન્દ્રે વજ્ર વડે બલાનું શરીર ફોડી નાખ્યું; એ વજ્રના પ્રહારે બલાનું શરીર તૂટી ગયું.
બલાંગસ્યૈકભાગસ્તુ પપાત કનકાચલે । તુહિનાદ્રૌ દ્વિતીયસ્તુ તૃતીયો ગોનગેઽપતત્
બલાના શરીરનો એક ભાગ સુવર્ણ પર્વત પર પડ્યો, બીજો ભાગ હિમ પર્વત પર, અને ત્રીજો ગોનગ પર્વત પર પડ્યો.
ચતુર્થો દેવનદ્યાં ચ પંચમો મંદરે તથા । વજ્રાકરે પપાતાંશઃ ષષ્ઠશ્ચ વિજયાંગજઃ
ચોથો ભાગ દેવ નદીમાં પડ્યો, પાંચમો મંદર પર્વત પર, અને એક ભાગ વજ્રાકર પર પડ્યો; છઠ્ઠો ભાગ વિજયાંગજ બની ગયો.
તસ્ય જાતિવિશુદ્ધસ્ય પરિશુદ્ધેન કર્મણા । કાયસ્યાવયવાઃ સર્વે રત્નબીજત્વમાગતાઃ
બલાની શુદ્ધ વંશ અને પવિત્ર કર્મના કારણે, તેના શરીરના બધા અંગો રત્નોના બીજ બની ગયા.
વજ્રાદસ્થિકણાઃ કીર્ણાઃ ષટ્કોણા મણયોઽભવન્ । અક્ષિભ્યામિન્દ્રનીલા વૈ માણિક્યં શ્રુતિસંભવમ્
વજ્રથી તૂટી ગયેલા હાડકાંમાંથી છકોણા રત્નો બન્યા; આંખમાંથી નીલમ, કાનમાંથી મણિક રત્નો ઉત્પન્ન થયા.
ક્ષતજાત્પદ્મરાગાઃ સ્યુઃ મેદસો મરકતાસ્તથા । પ્રવાલાનિ ચ જિહ્વાતો દંતા મુક્તાસ્તથાભવન્
રક્તમાંથી પદ્મરાગ, ચરબીમાંથી પન્ના, જીભમાંથી પ્રવાળ, અને દાંતમાંથી મુક્તા ઉત્પન્ન થયા.
મજ્જોદ્ભવં મરકતં ગારુત્મતમભૂન્નસા । કાંસ્યં પુરીષં રજતં વીર્યં તામ્રં ચ મૂત્રજમ્
મજ્જાથી પન્ના, નાકમાંથી ગારુડમતા, પોટમાંથી કાંસું, વીર્યમાંથી ચાંદી, અને મૂત્રમાંથી તામ્બા ઉત્પન્ન થયો.
અંગસ્યોદ્વર્તનાજ્જાતં પિત્તલં બ્રહ્મવીતિકાઃ । નાદાદ્વૈદૂર્યમુત્પન્નં રત્નં ચારુતરં તથા
શરીર ઘસવાથી પિત્તળ અને બ્રહ્મવીતિકા રત્નો જન્મ્યા; અવાજમાંથી વૈદૂર્ય અને એક સુંદર રત્ન ઉત્પન્ન થયું.
નખેભ્યઃ કનકોત્પત્તી રુધિરાચ્ચ રસોદ્ભવઃ । મેદસઃ સ્ફટિકં જાતં પ્રવાલં માંસસંભવમ્
નખમાંથી સોનું, રક્તમાંથી પારો, ચરબીમાંથી સ્ફટિક, અને માંસમાંથી પ્રવાળ ઉત્પન્ન થયું.
બલદેહોદ્ભવાન્યાસન્રત્નાનિ પૃથિવીતલે । પુણ્યોપચયસંપત્ત્યા ભોક્ષ્યંતે વિમલૈર્જનૈઃ
બલાના શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા રત્નો પૃથ્વી પર આવ્યા, અને પવિત્ર લોકો પોતાના પુણ્યના ફળ રૂપે તેનો આનંદ માણે છે.