દેવતાઓના સ્વામી, હું તમને પાછું આપી દઈશ; મારી ઉપર કૃપા કરો — બાસ્કલીએ આ શબ્દો કહ્યા. ત્યારબાદ, દૈત્યોના સ્વામીના પુજારી ઉશના બોલ્યા: “હે દૈત્યરાજ, તમે રાજ્યના યજ્ઞમાં સ્થિર થયેલા રાજા છો. શું યોગ્ય છે, શું અયોગ્ય — અને ક્યારે કોને શું આપવું જોઈએ — એ તમારે ખબર નથી. મંત્રીઓ સાથે વિચાર કરીને, યોગ્ય-અયોગ્યનું નિરીક્ષણ કર્યા પછી જ આવું કરવું જોઈએ. તમે ઈન્દ્ર સહિત દેવતાઓને જીત્યા છે, અને ત્રણ લોકનું રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે. પણ એ વાત પૂરી થાય, એ જ ક્ષણે તમે બંધનમાં આવી જશો. હે રાજા, આ બામન વામન ખરેખર શાશ્વત વિષ્ણુ છે; તમારે તેને કંઈ આપવું નહીં જોઈએ. તમારા પિતાને પણ એણે પોતે જ મારે છે. તમે જેને સામે જોઈ રહ્યા છો — એ તમારા પિતાના, માતાના, અને કુળના વિનાશક છે; એ જ પેહલા હતો, અને એ જ આગળ પણ તમારા વંશનો અંત લાવનાર છે. એ ધર્મ જાણતો નથી, ઈન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓના હિતમાં જ લાગેલો છે. એ છેતરપિંડી છે, જેના દ્વારા દાનવો ઢોંગથી જીતવામાં આવ્યા છે. એણે બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું છે, અને બામન બનીને આવ્યો છે — વધુ શું કહીએ? એણે કંઈ પણ આપવું નહીં જોઈએ. જો તમે તેને માખીની પગલીએ જેટલી જમીન પણ આપશો, તો તરત જ તમારું વિનાશ થઈ જશે — આ સત્ય છે, સત્ય છે, જેમ મેં સાંભળ્યું છે. પોતાના ગુરુએ આ રીતે સમજાવ્યા છતાં, બાસ્કલીએ ફરી કહ્યું: “હે ગુરુ, મેં જે વચન આપ્યું છે, એ ધર્મ માટે છે. વચન પાળવું એ સદાચારોની શાશ્વત ફરજ છે. જો ખરેખર એ ભગવાન વિષ્ણુ હોય, તો મારીથી વધુ ભાગ્યશાળી કોઈ નથી. જો એ દેવતાઓના હિત માટે મારી પાસે દાન માંગે છે, તો એ ભગવાન દ્વારા હું વધુ ધન્ય થઈ ગયો છું, હે ગુરુ. જેને યોગીઓ ધ્યાનમાં પણ પામતા નથી — એવો ભગવાન આજે મેં જોઈ લીધો છે. જે લોકો કુશ અને પાણી હાથમાં લઈ દાન આપે છે — એ ભગવાન વિષ્ણુ, પરમાત્મા, શાશ્વત, pleased થાય. એ શબ્દો બોલ્યા પછી, મુક્તિ માટે પાત્ર એવા લોકોમાં, મને પણ શંકા ઉદભવી — શું કરવું? તમારી શીખવણી પ્રમાણે, અને બાળપણથી નક્કી કર્યું છે: જો દુશ્મન પણ મારા ઘરમાં આવે, તો પણ કોઈthing ના પાડી શકાય. એ જ વિષયમાં વિચાર કરીને, હે ગુરુ, હું કહેતો છું — હું તો પોતાનું જીવન પણ આપી દઈશ; વામનને ઈન્દ્રનું સ્વર્ગ પણ આપી દઈશ. જે દાનથી કોઈને નુકસાન ન થાય, એ સાચું દાન છે; પણ જે દાનથી નુકસાન થાય, એ દાન દૂષિત માનવામાં આવે છે. આ સાંભળીને, ગુરુ શરમથી માથું ઝૂકાવીને ઊભા રહ્યા. બાસ્કલીએ કહ્યું: “હે ભગવાન, તમે માંગ્યું છે, એટલે હું આખી પૃથ્વી આપું છું.” “માત્ર ત્રણ પગલાં જમીન આપવી, એ તો મારા માટે શરમજનક છે.” ઈન્દ્રે કહ્યું: “હે દૈત્યરાજ, તમે જે કહ્યું એ સાચું છે. આ બ્રાહ્મણએ મારા પાસે ત્રણ પગલાં જમીન માંગ્યા છે; અને મેં પણ એ માટે તમારી પાસે વિનંતી કરી છે.” “હે દાનુપુત્ર, તમને વિનંતી કરી છે; એ વર આપો.” બાસ્કલીએ કહ્યું: “હે દેવરાજ, વામન માટે મારા તરફથી ત્રણ પગલાં જમીન સ્વીકારો.” “હે દેવતાઓના સ્વામી, ત્યાં તમે લાંબા સમય સુધી સુખથી રહો.” આવું કહીને, બાસ્કલીએ વામનને ત્રણ પગલાં જમીન આપી. પાણીનો વિધિ કરીને, દાન આપ્યું; “હરિ pleased થાય.” દૈત્યરાજે દાન આપ્યું, ત્યારે હરિએ વામનનું રૂપ છોડ્યું. હરિએ દેવતાઓના હિત માટે, ત્રણ લોકને પગલાંમાં માપવા લાગ્યા. યજ્ઞ પર્વત સુધી જઈ, ઉત્તર તરફ મુખ કરીને ચાલ્યા. દૈત્યોના નિવાસ ભગવાનના ડાબા પગ નીચે આવ્યો. ભગવાને પ્રથમ પગલાં સૂર્ય પર મૂક્યું. બીજું પગલાં ધ્રુવ પર, અને ત્રીજું પગલાં — હે રાજા — ભગવાને બ્રહ્માંડ પર મૂક્યું. મોટા અંગૂઠાની ટોચથી, બ્રહ્માંડ છીદી, અને એમાંથી વિશાળ જળ વહેવા લાગ્યું — જે બધા લોક, બ્રહ્મલોક સહિત,માં વહેવું લાગ્યું. ધ્રુવના ક્ષેત્ર, સૂર્યનો લોક, અને યજ્ઞ પર્વતને વહેતા, એ પ્રવાહ પુષ્કર સુધી પહોંચ્યો, અને વિષ્ણુના પગલાં ધોઈ નાખ્યા. પૃથ્વી પર જે પગલાં દેખાયા, તેને વૈષ્ણવ પગલાં કહેવામાં આવે છે. જે કોઈ એ આશ્રમમાં જઈ, એ તળાવમાં સ્નાન કરે, માત્ર દર્શનથી, એ અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ પામે છે, અને એકવીસ સમૂહ સાથે વૈકુંઠમાં નિવાસ પામે છે. ત્રણશે કલ્પ સુધી અનેક સુખ ભોગવી, પછી પૃથ્વી પર ચક્રવર્તી રાજા બની જન્મે છે. હે ભીષ્મ, મોટા અંગૂઠાની ટોચથી જે જળ નીકળ્યું, તેને વૈષ્ણવી નદી કહેવામાં આવે છે — વિષ્ણુના પગથી જન્મેલી. એ કારણથી, હે રાજા, ગંગા ‘વિષ્ણુપદી’ બની — જેના દ્વારા આખું ત્રણ લોક, ચલ-અચલ સહીત, pervaded થયું. મોટા અંગૂઠાની woundમાંથી પ્રવેશેલું શુદ્ધ જળ, દેવ નદી બની, અને ‘વિષ્ણુપદી’ નદી બની. એ દેવ નદી દ્વારા, આખું બ્રહ્માંડ, ચલ-અચલ સહીત, pervaded થયું — બધા પર કૃપા કરવા ઈચ્છાથી. પછી, વામન દ્વારા બાસ્કલીને કહેવામાં આવ્યું: “મારા પગલાં પૂર્ણ કરો.” એ સમયે, બાસ્કલી ઉદાસ થઈ ગયો, અને કંઈ જવાબ આપી શક્યો નહીં. એને નિરવ જોઈ, પુજારી બોલ્યા: “દાન આપવાની શક્તિ સ્વાભાવિક છે; આપણે એને સર્જી શકતા નથી.” “હે ભગવાન, જેટલી પૃથ્વી છે, એટલી બધી તમને બાસ્કલીએ આપી છે,” બાસ્કલીએ વિષ્ણુને કહ્યું, “પૃથ્વી જેટલી.” “તમે જે પહેલાં સર્જી હતી, એને મેં રોકી નથી; જમીન ઓછી છે, તમે વિશાળ છો, પણ હું વધારે આપી શકતો નથી.