હવે હું બ્રહ્મા અને સાવિત્રી વચ્ચે થયેલી ચર્ચા વિશે વધુ કહું છું, જે એક રમૂજી અને મહાન વિવાદ હતો. જ્યારે સાવિત્રી ત્યાંથી નીકળી, ત્યારે સર્વે દૈવી સ્ત્રીઓ એકત્રિત થઈ. વિષ્ણુની વિખ્યાત પત્ની, જે ભૃગુની કીર્તિમાંથી જન્મી હતી, એ પણ ત્યાં હાજર હતી. લક્ષ્મી, જે હંમેશા આમંત્રણ મેળવતી અને ઝડપથી આવી જતી, મદિરા—મહાન સદ્ભાગ્યવાળી, અને યોગનિદ્રા—સંપત્તિ આપનાર, એ પણ આવી. શ્રી, જે કમળમાં વસે છે; ભુતિ, કીર્તિ, વિદૂષી શ્રદ્ધા, પુષ્ટિ અને તુષ્તિ—આ તમામ દેવીઓ એકત્ર થઈ. દક્ષની પુત્રી સતી, જેને ઉમા અને પાર્વતી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, ત્રણેય લોકમાં સુંદરતા અને શુભતા માટે પ્રસિદ્ધ, સ્ત્રીઓમાં શુભfortune આપનાર—એ પણ આવી. જય અને વિજય, મધુછંદા, અમરાવતી, સુપ્રિયા, જનકાંતા—આ બધા સાવિત્રીના શુભ મંડપમાં પ્રવેશ્યા. ગૌરી, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજ્જ, પોલોમાની પુત્રી અને શક્રની પત્ની, અપ્સરાઓ સાથે આવી. સ્વાહા અને સ્વધા, ધુમોર્ણા (સુંદર મુખવાળી), યક્ષી અને રાક્ષસી, અને ગૌરી (મહાસંપત્તિ ધરાવતી)—એ પણ આવી. વાયુની પત્ની મનોજવા, કુબેરની પ્રિય રિદ્ધિ, દેવોની પુત્રીઓ, દાનવોની પત્નીઓ અને તેમના પ્રિયજન—all આવ્યા. સાત ઋષિઓની મહાન પત્નીઓ, ઋષિઓની સ્ત્રીઓ, બહેન-પુત્રીઓ અને વિદ્યાધરીઓની ટોળીઓ પણ આવી. રાક્ષસીઓ, પિતૃઓની પુત્રીઓ અને અન્ય લોકમાતાઓ, વધૂઓ અને પુત્રવધૂઓ—all સાવિત્રી સાથે આવવા ઇચ્છતા હતા. આદિત્યો અને દક્ષની પુત્રીઓ—all એકત્ર થયા; તેમના વચ્ચે, કમળમાં વસતી, પુણ્યવતી બ્રાહ્મણી આગળ વધી. કોઈ મીઠાઈ લઈને, કોઈ ચાળીને ટોપલી, સુંદર મુખવાળી કોઈ ફળથી ભરેલું પાત્ર લઈને—all બ્રહ્મા તરફ ગયા. કેટલાક ભુનેલા દાણા, બીજાં દાડમ અને સુંદર બીજાં ફળ, કેટલાક કરીરા અને કમળ, કુમ્ભક, જીરૂ અને ખજૂર—all લાવ્યા. શ્રેષ્ઠ નાળિયેર, દ્રાક્ષથી ભરેલા પાત્ર, અને શ્રંગટક ફળ પણ લાવ્યા. સુગંધિત કપૂર, શુભ જમર, અખરોટ, આમલકી અને લીંબુ—all લાવ્યા. કેટલાક પક્વ બેલ અને ચિપિટા, સુંદર મુખવાળીઓ કપાસ અને કુમ્ભકના વસ્ત્ર—all લાવ્યા. આ રીતે, વિવિધ પ્રકારના કાર્ય કરીને, સર્વે સુંદર મુખવાળી સ્ત્રીઓ, સાવિત્રી સાથે, અચાનક, શુભ રૂપે આવી. સાવિત્રીને આવતી જોઈને, ઇન્દ્રે ડર અનુભવ્યો; બ્રહ્મા શાંત, મસ્તક ઝુકાવી, વિચારતો હતો—'એ મને શું કહેશે?' વિષ્ણુ અને રુદ્ર પણ શરમથી ભરાયા, સર્વે દ્વિજ, સભ્ય અને દેવતાઓ—all ડર્યા. પુત્ર, પૌત્ર, ભત્રીજાઓ, મામા, ભાઈ અને ઋભુ—જે દેવોમાં પણ દેવ છે—એ બધા અસ્વસ્થતા સાથે ઊભા રહ્યા, 'સાવિત્રી શું કહેશે?' એવા વિચારો સાથે. તે બ્રહ્માના બાજુમાં ઊભી રહી, પણ સાચે તો એ ગૌલણ હતી. સાવિત્રી મૌન રહી, જે બોલે એના શબ્દો સાંભળતી; અધ્વર્યુ દ્વારા બોલાવાયા છતાં, સુંદર વર્ણવાળી સ્ત્રી આવી નહીં. બીજી, જે શક્રે આભીરોથી લાવી, એ વિષ્ણુને આપી, રુદ્રે પણ મંજૂર કરી, અને પિતાએ આપી—એ કેવી રીતે યજ્ઞમાં ભાગ લેશે, અથવા યજ્ઞ પૂર્ણ થશે? એમ બધાને વિચારતા, કમળમાં જન્મેલા બ્રહ્મા પ્રવેશ્યા. બ્રહ્મા સભ્ય, યજ્ઞકર્તા અને દેવતાઓથી ઘેરાયેલા હતા; ત્યાં, બ્રાહ્મણો, જે વેદોમાં નિપુણ હતા, અગ્નિમાં હવન કરી રહ્યા હતા. ગૌલણ સ્ત્રી વધૂમંડપમાં ઊભી, ભેંડના ઉનથી બનેલા કટિબંધ અને લીનેનના વસ્ત્ર પહેરી, પરમ અવસ્થામાં ચિંતન કરતી. પતિપ્રેમમાં તત્પર, પતિમાં જ જીવન, સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સુંદર, વિશાળ નેત્રવાળી, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી—એ સભામાં સૂર્યની જેમ પ્રકાશિત થઈ. યજ્ઞકર્તા પણ blazing અગ્નિ પાસે ગયા. ત્યાં, યજ્ઞપશુના ભાગો આનંદથી લેતા, દેવતાઓ, પોતાના ભાગની ઇચ્છા રાખતા, વિલંબથી બોલી ઉઠ્યા: 'સમય પછી યજ્ઞ કરવો યોગ્ય નથી, કેમ કે એવા યજ્ઞથી ફળ મળતું નથી; એ નિયમ બધાં જ્ઞાની વેદોમાં જોયો છે.' પ્રાવર્ગ્ય વિધિ બ્રાહ્મણો દ્વારા, બે માપ દૂધ અને ઘીથી અધ્વર્યુ દ્વારા થઈ રહી હતી; છતાં, બોલાવ્યા છતાં, દ્વિજ આવ્યા નહીં; હવન તૈયાર થઈ રહી હતી, એ જોઈ, દેવીએ ક્રોધ અનુભવ્યો. એ સભામાં મૌન રહેલા બ્રહ્માને દેવીએ કહ્યું: 'હે દેવ, શું એ કાર્ય યોગ્ય છે, જે તમે કર્યું છે?' 'મને ઈચ્છાથી ત્યજી, પાપ કર્યું; જેને તમે પત્ની બનાવી, એ મારા પગની ધૂળની પણ બરાબરી નથી.' 'અહીં સભામાં જે લોકો કહે, એ મુજબ કરો; તેઓ સ્વામી છે; જો ઇચ્છો, તો તેમનું આજ્ઞા પાલન કરો.' 'સુંદરતા માટે, તમે જે કર્યું, એ જગતમાં નિંદનીય છે; પુત્રો, પૌત્રો સામે પણ શરમ ન દેખાડ્યું, હે સ્વામી.' 'ઈચ્છા માટે કરેલું કાર્ય નિંદનીય ગણાય છે; તમે દેવોના પિતામહ અને ઋષિઓના પ્રપિતામહ છો.' 'શરીર જોઈ, જગતમાં એ અપમાનજનક કાર્ય કર્યા પછી પણ શરમ ન અનુભવ્યો? હું પણ અપમાનિત થઈ, હે સ્વામી.