ત્રણે લોકમાં જે કંઈ શ્રેષ્ઠ છે, તે બધું સર્જનહાર બ્રહ્માએ એક રૂપમાં સંકલિત કર્યું છે. એ રૂપમાં તે સૌંદર્ય, તેજસ્વિતા અને ગુણોને એકત્રિત કરી, એક અનન્ય સ્ત્રીને સર્જી છે. એક દિવસ, ઈન્દ્રે રસ્તાની વચ્ચે એકલાં ઊભેલી, સુંદર ભમ્મટવાળી કન્યાને જોઈ, આશ્ચર્યથી પૂછ્યું: “તમે કોણ છો? કોણની દિકરી છો? ક્યાંથી આવી છો? રસ્તાની વચ્ચે એકલાં કેમ ઊભાં છો?” ઈન્દ્રે એના અંગોમાં ઝળહળતાં આભૂષણો જોઈને કહ્યું: “આ ભૂષણો તમારો શણગાર નથી, પણ તમે જ એ ભૂષણોનો શણગાર છો.” એ કન્યાની આંખો એટલી સુંદર હતી કે એવા આંખો કોઈ દેવી, ગંધર્વી, આસુરી, નાગકન્યા કે કિનારીમાં પણ ક્યારેય જોઈ ન હતી. ઈન્દ્રે પુછ્યા, પણ એ કન્યા મૌન રહી. એ કન્યા, શરમાળ અને થરથરતી, અંતે શાક્રા (ઈન્દ્ર)ને બોલી: “હે વીર, હું ગૌપાલક કન્યા છું, ગાયનું દૂધ, શુદ્ધ માખણ, દહીં અને છાશ વેચું છું.” એણે કહ્યું: “દહીં, છાશ અને દૂધમાંથી જે ઈચ્છો, તે લો; જે જરૂરી છે, તે લો.” એ રીતે બોલતા, ઈન્દ્રે એ કન્યાનો હાથ પકડીને, વિશાળ આંખાવાળી એ યુવતીને બ્રહ્મા જ્યાં હાજર હતા, ત્યાં લઈ ગયો. એ કન્યા, જોતાં જોતાં, પોતાના પિતા, માતા અને ભાઈને બોલી ઉઠી: “હે પિતા, હે માતા, હે ભાઈ, આ પુરુષ મને બલજબરીથી લઈ જાય છે!” એ કન્યા બોલી: “જો તમારે મારી સાથે કોઈ કામ છે, તો મારા પિતાને પૂછો; એ ચોક્કસ મને આપશે—સત્ય કહું છું.” એણે ઉમેર્યું: “કઈ કન્યા એવા પ્રેમી પતિને ઈચ્છતી નથી? મારા પિતા ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન છે, એ તમારો ઇનકાર નહીં કરે.” એ કન્યાએ નમ્રતાથી કહ્યું: “હું મારા પિતાને પ્રસન્ન કરીશ; જો એ સંતોષ પામે, તો મને આપે. પિતાની ઈચ્છા જાણ્યા વિના, હું કેવી રીતે પોતે તમને આપી શકું?” એણે કહ્યું: “ધર્મ વિશાળ છે અને એ નષ્ટ થઈ જાય, એ માટે હું તમને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છતી નથી; જો પિતા મને આપે, તો હું તમારા અધિકારમાં રહીશ.” આ રીતે, ઈન્દ્રે એ કન્યાને બ્રહ્મા સમક્ષ રજુ કરી, અને એના માટે બોલ્યો: “તમે અહીં લાવવામાં આવી છો, વિશાળ આંખાવાળી, દુઃખ ન કરો, સુંદર સ્ત્રી.” એ ગૌપાલક કન્યાની સુંદરતા ગાય જેવી, તેજસ્વિતા અને રૂપથી ઝળહળતી હતી. એના કમળ જેવી આંખો, પૂર્ણ સ્તન, શુદ્ધ સોનાની દીવાલ જેવી, કમલા (લક્ષ્મી)એ પણ એને પોતાની સમકક્ષ માન્યું. એના જાંઘ intoxicated હાથીના દંત જેવી, લાલ અને તેજસ્વી નખ, એ જોઈને કમલા પણ પોતાને ઓછી માનવા લાગી અને મનથી મોહિત થઈ ગઈ. એ કન્યાએ વિચાર્યું: “જો એ મને મારા રૂપને કારણે લેવા ઈચ્છે છે, તો પૃથ્વી પર મારા કરતાં વધુ ભાગ્યશાળી કોઈ સ્ત્રી નથી.” એણે કહ્યું: “હું એના દ્વારા લાવવામાં આવી છું, એના દૃષ્ટિમાં આવી છું; જો એ મને ત્યજી દે, તો એ મૃત્યુ છે, અને સ્વીકારી લે તો એ જીવનનો આનંદ.” “જો એ મને ત્યજી દે, તો હું દુઃખદાયક, શરમજનક બની જઉં; પણ જે સ્ત્રીને એ અનુકૂળ દૃષ્ટિથી જુએ છે, એ ખરેખર ધન્ય છે.” “જેને એ અંગીકાર કરે, એ તો અતિશય ધન્ય છે, કારણ કે એ સમગ્ર જગતનો સ્વરૂપ છે.” એ રૂપ, જે અહીં એકત્રિત થયું છે, એ બ્રહ્મા દ્વારા પ્રકાશિત થયું છે; એના માટે એકમાત્ર તુલના સ્મરાની સતી પત્ની અને કામદેવના તેજસ્વી રૂપથી થઈ શકે. એ દુઃખ પિતા કે માતા માટે નથી, પણ ત્યજી દેવામાં છે; જો એ મને સ્વીકારી ન શકે, તો દુઃખથી જન્મેલો મૃત્યુ મને ગ્રસે, અને નિર્દોષ પત્ની હોવા છતાં, હું જલદી પતિત થઈ જઉં. એ કન્યાએ બ્રહ્માના ચહેરા પર નજર કરીને કહ્યું: “શુદ્ધ કમળની તેજસ્વિતા, એના વક્ષસ્થળના રત્નોની ઝળહળ સાથે સમાન છે; એના ચહેરા પર નજર કરતાં, મારું મન ધ્યાનમાં લીન થઈ જાય છે.” “જો તમે એના અંગોનો સ્પર્શ અને મિલનને મૂલ્ય આપતા નથી, તો એના સાથે રહીને પણ તમારું શરીર વ્યર્થ છે.” “શાયદ, તમારી ભૂલ નથી, તમે સંજોગ પ્રમાણે વર્તો છો; પણ તમારો આનંદ પ્રેમ દ્વારા છીનવી લેવાયો છે—તમારો આનંદ જાળવો.” “જેનું રૂપ તમને પણ ઉલ્લંઘે છે, એ કામદેવ દ્વારા દેખાય છે; એના દ્વારા મારું મન, મારો રત્ન અને મારું સર્વ સ્વરૂપ ચોરાઈ ગયું છે.” “એના ચહેરામાં જે સૌંદર્ય છે, એ ચંદ્રમાં ક્યાં મળી શકે? flawless માટે કોઈ તુલના પ્રશંસિત નથી.” “કમળ એના આંખોની સમાનતા કરી શકતું નથી; પાણીની શંખ એના શંખ જેવી કાનની તુલના છે.” “કોરલ પણ એના નીચલા ઓઠની તુલના કરી શકતું નથી; એમાંથી અમૃત વહે છે, એ નિશ્ચિત છે.” “જો મેં અનેક જન્મોમાં કોઈ પુણ્ય કર્યું હોય, તો એના કારણે, જે પુરુષને હું ઈચ્છું છું, એ ફરીથી મારા પતિ બની જાય.” એ ગૌપાલક કન્યા આવા વિચારોમાં લીન હતી, ત્યારે બ્રહ્માએ યજ્ઞ માટે હરીને બોલાવ્યો. બ્રહ્માએ કહ્યું: “હે ભગવાન, આ ગૌપાલક કન્યા ધન્ય છે; એનું નામ ગાયત્રી છે.” એ સાંભળીને, વિષ્ણુએ બ્રહ્માને કહ્યું: “તમે આજે એને પત્ની તરીકે સ્વીકારો; હું એને તમને આપી છે, ગાંધર્વ વિધિથી લગ્ન કરો, અને વિલંબ ન કરો.” “આજે એનો હાથ પકડી લો, હે દેવ, નિ Hesitation.” બ્રહ્મા, પિતામહ, એ ગાયત્રી સાથે ગાંધર્વ વિધિથી લગ્ન કર્યો. એ પછી, બ્રહ્માએ યજ્ઞના મુખ્ય પુજારીને કહ્યું: “એ હવે મારી પત્ની થઈ છે; એને મારા ઘરમાં સ્થિર કરો.” યજ્ઞમાં વેદોમાં નિપુણ બ્રાહ્મણો, હરણની સિંગથી શણગારેલી, લિનનના ઘૂંટથી આવરી, એ કન્યાને પત્નીઓના ઘરમાં લઈ ગયા. ઉદુંબરના લાકડાની દંડ અને હરણચામથી આવરી, બ્રહ્મા પોતાનાં તેજમાં ઝળહળતા હતા, એ મહા યજ્ઞમાં.