એક દિવસ, એક અદભુત સુંદર યુવતીના વર્ણન કરવામાં આવે છે: તેના સ્તન વિશેષ તો નથી, પણ તેની હૃદયમાં ઉદ્ભવતા ભાવ કોઈને પણ ઉલ્લાસિત કરી દે. તેના હોઠોમાં સ્પષ્ટ કામના દેખાય છે. છતાં, જે કોઈ તેની સેવા કરે છે, તેને શાંતિ મળે છે; તેના વાળની ઝાંઝર, થોડી વાંકી હોવા છતાં, આનંદ આપે છે. મોટાં સૌંદર્યમાં ખામી પણ ગુણરૂપ દેખાય છે; તેના આંખો, શણગારેલી, કાન સુધી પહોચે છે. જ્ઞાનીઓ કહે છે કે ચેતના હંમેશાં કારણથી ઉદ્ભવે છે; કાન માટે શ્રેષ્ઠ આભૂષણ આંખ છે, અને આંખ માટે શ્રેષ્ઠ આભૂષણ કાન છે. અહીં કાનના કુંડળ અથવા કાજલની જરૂર નથી; પલાંની તિરાડ હૃદયમાં વહેંચવી યોગ્ય નથી. જે લોકો તને જોડાયેલા છે, તેઓ દુઃખ લાવનાર નથી; દરેક રૂપાંતર સ્વાભાવિક ગુણોથી સુંદર બને છે. મારી વૃદ્ધાવસ્થામાં, અનેક ક્ષણો પછી, મેં આ સૌંદર્યનો ખજાનો જોયો છે; આ કૌશલ્યની સીમા છે, જે સર્જનહારે સૌંદર્યમાં સ્પષ્ટ કરી છે. યુવતી પુરુષોના મનને પ્રેમ અને રમૂજી હાવભાવથી ઉદ્ભવિત કરે છે; અને જ્યારે હું વિચારું છું, તો તેના સૌંદર્યથી તેની તેજસ્વિતા પણ છિનવાઈ જાય છે. તેના શરીર પર રોમાચન ઊભા થઈ જાય છે; તેને જોઈને, જે નવા સોનાની જેમ તેજસ્વી છે અને આંખો કમળની પાંખડી જેવી લાંબી છે. દેવ, યક્ષ, ગંધર્વ, સર્પ અને દાનવોમાં, મેં ઘણી સ્ત્રીઓ જોઈ છે, પણ આવી પૂર્ણ સૌંદર્ય ક્યાંય નથી. ત્રણ લોકમાં જે કંઈ શ્રેષ્ઠ છે, તે સર્વ સર્જનહારે તેના રૂપમાં એકત્રિત કર્યું છે. ત્યારે ઇન્દ્ર પૂછે છે: "તું કોણ છે, કોની દિકરી છે, ક્યાંથી આવી છે, સુંદર ભમોવાળી? મને કહો, તું રસ્તાની વચ્ચે એકલી કેમ ઊભી છે?" તેના અંગો પરના આભૂષણો તેના શણગાર માટે નથી; તે જ આભૂષણો માટે શણગાર છે. કોઈ દેવ, ગંધર્વી, અસુરી, સર્પ-સ્ત્રી કે કિનારી, જેને મેં પહેલાં જોયી છે, તારી જેવી સુંદર આંખો કોઈની નથી. મેં ઘણીવાર પૂછ્યું છે, પણ તું જવાબ કેમ નથી આપતી? તે યુવતી, કાંપતી અને લજ્જાવતી, શક્રને બોલી: "વીર, હું ગૌવાળાની દીકરી છું, અહીં ગાયનું દુધ, શુદ્ધ માખણ, દહીં અને છાશ વેચું છું. દહીં, છાશ અને દુધમાં, દુશ્મનદળને દહન કરનાર, તને શું જોઈએ છે, કહો; જે લેવું હોય, લઈ લો." આ રીતે બોલતા, શક્રએ તેની હાથ પકડીને, વિશાળ આંખોવાળી યુવતીને બ્રહ્મા પાસે લઈ ગયો. જ્યારે શક્ર તેને લઈ જતો હતો, તે પોતાના પિતા, માતા અને ભાઈને બોલી: "પિતા, માતા, ભાઈ, આ પુરુષ મને જબરદસ્તી લઈ જાય છે." "જો તમારો મારા ઉપર કોઈ કામ હોય, તો મારા પિતાને પૂછો; તે ચોક્કસ મને આપશે—આ સત્ય છે. કઈ યુવતી પ્રેમમાં તનમનથી સમર્પિત પતિને ઈચ્છતી નથી? મારા પિતા ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન છે, તે તને કશું ઇનકાર કરશે નહીં. હું તેને નમ્રતાથી પ્રસન્ન કરીશ; જો તે સંતોષી, તો મને આપશે. મારા પિતાના મનને જાણ્યા વિના, હું તને કેવી રીતે આપી શકું?" "ધર્મ વિશાળ છે અને નાશ પામે છે; તેથી હું તને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છતી નથી. જો પિતા મને આપે, તો હું તારી અધિન થઈશ." આ રીતે બોલી, શક્રએ તેને બ્રહ્મા સમક્ષ રાખી અને તેના માટે વાત કરી. "તને અહીં લાવવામાં આવી છે, વિશાળ આંખોવાળી; દુઃખ ન કર, અતિ સુંદર સ્ત્રી." ગૌવાળાની યુવતી, ગાય જેવી સુંદર અને તેજસ્વી, બ્રહ્માને દેખાઈ. તેના આંખો નીલકમળ જેવી, ભરેલા સ્તન શુદ્ધ સોનાની દિવાલ જેવી, અને કમલા (લક્ષ્મી) પણ તેને પોતાની સમકક્ષ માની. તેના જાંઘ નશામાં ગરજતા હાથીના દંડ જેવી, તેના નખ લાલ અને તેજસ્વી; તેને જોઈને, કમલાએ પણ પોતે હાર માન્યું અને મન મોહિત થઈ ગયું. તેને મેળવવાની ઈચ્છાથી, તે પોતે પણ પોતાનું હૃદય છોડ્યું હોય તેવી લાગણી થઈ; ગૌવાળાની યુવતી પણ આપવાની બાબતમાં પોતે શ્રેષ્ઠ છે એમ માની. "જો તે મને મારા સૌંદર્ય માટે લે છે, તો પૃથ્વી પર મારીથી વધુ ભાગ્યશાળી સ્ત્રી નથી. હું તેની દ્વારા લાવવામાં આવી છું અને તેની નજરમાં આવી છું; જો તે મને ત્યજી દે, તો એ મૃત્યુ છે, અને સ્વીકારી લે તો એ જીવનનો આનંદ છે." "જો હું ત્યજી દઈ, તો હું કલંકિત, દુઃખ લાવનાર બની જઈશ; પણ જે સ્ત્રી પર તે દયાળુ નજર કરે છે, એ સાચી ભાગ્યશાળી છે." "તે નિશ્ચયે ભાગ્યશાળી છે; અને જેને તે ભેગા કરે, તે તો વધુ ભાગ્યશાળી, કેમ કે તે સમગ્ર જગતનું રૂપ છે અને સર્વમાં વિશેષ રીતે વિહરે છે." "આ સૌંદર્ય અહીં એકત્રિત થયું છે, જે બ્રહ્માંડના સ્ત્રોતે પ્રગટ કર્યું છે; તેની એકમાત્ર તુલના સ્મરાની પતિવ્રતા પત્ની અને કામના તેજસ્વી રૂપ સાથે છે." "આ દુઃખ પિતા કે માતા દ્વારા નથી, પણ ત્યજી દેવામાંથી છે; જો તે મને સ્વીકારી લે, કે થોડું બોલે પણ નહીં—" "તો દુઃખથી જન્મેલી મૃત્યુ મને તેની સ્મૃતિથી ઘેરી લેશે; અને હું નિર્દોષ પત્ની હોવા છતાં, આવું દુઃખમાં તરત જ નાશ પામી જાઉં." "શુદ્ધ કમળની તેજસ્વિતા, તેના છાતી上的 રત્નોની સમાન છે; તેના મુખને જોઈને, મારું મન ધ્યાનમાં લીન થઈ જાય છે." "જો તું તેના અંગોનો સ્પર્શ અને સંયોજનને મૂલ્ય આપતી નથી, તો, તું તેને સ્પર્શી અને સંગતીમાં હોવા છતાં, તારો શરીર વ્યર્થ છે." "કદાચ તારો કોઈ દોષ નથી, કેમ કે તું સંજોગ મુજબ વર્તે છે; નિશ્ચયે તને પ્રેમે લૂંટી લીધું છે—તારા પોતાના આનંદની રક્ષા કર." "જેનાં રૂપે, તને પણ વધીને, પ્રેમ સ્વયં દેખાય છે; તેના દ્વારા, મારું મન, મારો અમૂલ્ય રત્ન અને સર્વ અસ્તિત્વ પકડી લેવામાં આવ્યું છે." "તેના મુખમાં દેખાતું સૌંદર્ય—કેવી રીતે ચંદ્રમાં, જે કાગના નિશાનથી ચિહ્નિત છે, મળી શકે? આવા નિર્વિકાર સૌંદર્યની તુલના કદી પ્રસંશિત નથી." આ રીતે, ગૌવાળાની યુવતીના સૌંદર્ય, લજ્જા, અને બ્રહ્મા-ઇન્દ્રના સંવાદ, સૌંદર્ય અને પ્રેમની મહિમા, અને તેના મનમાં ઉદ્ભવતા ભાવની વાતો એક પછી એક ઉજાગર થાય છે.