અતિ પ્રાચીન કાળમાં, પૃથ્વી પર સમયના ઋતુઓ, સમયના સંયોગો, અને ત્રણ પ્રકારની માપન પદ્ધતિઓ સ્થાપિત થઈ હતી. જીવનની અવધિ, ખેતરો, ઘટતા ગુણો, લક્ષણો અને રૂપની સુંદરતા—all આ બધું બ્રહ્માના કૃત્યોમાં સમાવિષ્ટ છે. ત્રણ વર્ગો, ત્રણ લોક, ત્રણ પ્રકારનું જ્ઞાન, ત્રણ અગ્નિ, ત્રણ સમય, ત્રણ કર્મ, ત્રણ ગુણ—આ બધું પણ બ્રહ્માએ રચ્યું. લોકોની રચના, શ્રેષ્ઠ સર્જનહાર અને ઓછા બુદ્ધિ ધરાવનાર; ધર્મના માર્ગ અને અધર્મના માર્ગ; ચાર વર્ગોની ઉત્પત્તિ અને તેના રક્ષક; ચાર વિદ્યોનો જ્ઞાન અને ચાર આશ્રમોમાં સ્થિત રહેનાર—all બ્રહ્માના વિભિન્ન રૂપ છે. જે સર્વોચ્ચ પ્રકાશ તરીકે ઓળખાય છે, સર્વોચ્ચ તપ તરીકે માનવામાં આવે છે, સર્વોચ્ચથી પણ સર્વોચ્ચ કહેવાય છે, અને સર્વોચ્ચ આત્મા ધરાવે છે—એ પણ બ્રહ્મા છે. બ્રહ્મા સર્વ લોકના પુલ છે, શુદ્ધ કર્મ કરનારામાં શુદ્ધ છે, વેદના જ્ઞાનીઓ દ્વારા જ્ઞાન માટે પાત્ર છે, અને મહાન શાસકોના સ્વામી છે. એ સત્તા ધરાવનારાઓમાં અસત્તા, તેજવાળાઓમાં અગ્નિ, મનુષ્યોમાં મન, તપસ્વીઓમાં તપ છે. અનુશાસનપાલકોમાં અનુશાસન, તેજસ્વીઓમાં તેજ—આ બધું બ્રહ્મા, વિશ્વના પિતા, મહા પિતામહ દ્વારા રચાયું. પરંતુ, બ્રહ્માના યજ્ઞના ફળની શોધ અને બ્રહ્માના મન યજ્ઞમાં કેવી રીતે સ્થિર થયું—આ અંગે શંકા ઉપજી. બ્રહ્મા એ અદ્ભુત છે, દેવો અને દૈત્યો દ્વારા ગાય છે; તેમના કર્મો પણ અદ્ભુત છે, અને અહીં સાચા રૂપમાં વર્ણવાયા છે. પુલસ્ત્ય ઋષિ કહે છે: "તમે અત્યંત મહાન પ્રશ્ન પૂછ્યો છે, બ્રહ્માને લગતો; હું મારી ક્ષમતા પ્રમાણે એનું વર્ણન કરું છું—આ મહાન કથા સાંભળો." જે વિષે તમે પૂછો છો, એ બ્રહ્મા હજારો મુખ, આંખ, પગ, કાન, અને હાથ ધરાવે છે—અવિનાશી છે. એ હજારો જીભ, હજારો શક્તિ, હજારોના સ્વામી, હજારોના દાતા, હજારોના મૂળ અને અવિનાશી છે. યજ્ઞમાં જે કંઈ હોય—હવન, ઘીનો અર્પણ, અંજલિ, યજ્ઞકર્મ, વાસન, શુદ્ધિકરણ, બેડી, સંસ્કાર, પકવાં, અર્જન, યજ્ઞની ચમચી—બ્રહ્મા એ બધું છે. યજ્ઞની ચમચી, સોમ, અંતિમ સ્નાન, છાંટવાની વાસન, યજ્ઞનીSouth Fee, સંપત્તિ, અધ્વર્યુ, સામગાન ગાવનાર, વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, સહાયક, સભા, યજ્ઞશાળા—બ્રહ્મા એ બધું છે. યજ્ઞના પાળ, ઈંધણ, દર્ભા, ચમચી, અર્જન, ખલ, પૂર્વ બેડી, યજ્ઞભૂમિ, પુજારી, બાંધવાની વસ્તુ—all બ્રહ્માના રૂપ છે. નાના અને મોટા માપ, નિશ્ચિત ધોરણો, પ્રાયશ્ચિત્ત કર્મ, ઘોડા, યજ્ઞના ડુંગળા, દર્ભાના પાંદડા—બ્રહ્મા એ બધું છે. મંત્ર, યજ્ઞ, અર્પણ, અગ્નિનો ભાગ, સત્વ, પ્રથમ ગ્રહણકર્તા, અર્પણનો ભોગી, શુભ જ્વાળાવાળા, શસ્ત્રધારી—બ્રહ્મા એ બધું છે. વેદના જ્ઞાનીઓ અને વિદ્વાન બ્રાહ્મણો કહે છે કે આ શાશ્વત ભગવાન પોતે યજ્ઞ છે; આ પવિત્ર અને દિવ્ય કથા છે, જે તમે પૂછો છો. આ માટે, પવિત્ર બ્રહ્માએ પૃથ્વી પર યજ્ઞ કર્યો—દેવો અને મનુષ્યોના કલ્યાણ માટે, અને લોકની સમૃદ્ધિ માટે. ત્યારબાદ બ્રહ્મા, કપિલ, સર્વોચ્ચ ભગવાન, દેવો, સાત ઋષિ, અને પ્રસિદ્ધ ત્રયંબક, સંતકુમાર, મહાન આત્માવાળા મનુ, પ્રજાપતિ, અને પ્રાચીન દેવોએ—all blazing Vaiśvānara અગ્નિની સમાન તેજવાળા—યજ્ઞ કર્યો. અતિ પ્રાચીન સમયમાં, કમળની ગહન જગ્યામાં, જ્યાં કમળજ બ્રહ્મા શયન કરે છે, ત્યાં દેવો અને ઋષિઓ ઉત્પન્ન થયા. આ પૌષ્કરક નામે પ્રગટ થયેલી મહાન આત્માવાળી પ્રકૃતિ, જ્યાં વેદ અને સ્મૃતિ perfectly સ્થાપિત થયાં છે. બ્રહ્મામાંથી વેદના મુખરૂપે વારાહ અવતાર પ્રગટ થયો; શ્રેષ્ઠ દેવોએ વારાહરૂપ ધારણ કરી તેમને સહાય આપી. પુષ્કરમાં કોકામુખ તીર્થને વિશાળ બનાવ્યા, બ્રહ્માએ વેદને પગ, યજ્ઞપાળને દાંત, યજ્ઞને હાથ, altarને મુખ અને યજ્ઞરૂપે ઊભા થયા. તેમની જીભ અગ્નિ, વાળ દર્ભા, માથું બ્રહ્મા, મહાન તપ, આંખ દિવસ-રાત, દિવ્ય, અંગો વેદ, શાસ્ત્રના ધ્વનિથી શોભિત છે. નાક ઘી, ચાંચ યજ્ઞચમચી, અવાજ સામગાન, મહાન, સત્ય અને ધર્મથી ભરપૂર, કીર્તિમય, વિજયી. નખ પ્રાયશ્ચિત્ત, ઘૂંટણ યજ્ઞપશુ, સ્વરૂપ યજ્ઞ, આંતરડાં ઉદગાતૃ, ચિહ્ન અગ્નિ, ફળ, બીજ અને મહાન ઔષધિ—all બ્રહ્માના અંગો છે. અંતરાત્મા પવન, મંત્ર મજબૂત, પીઠ પાણી, રક્ત સોમ, ખભા વેદ, સુગંધ અર્પણ, દેવો-પિતૃઓ માટે અર્પણમાં સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ. દેહ પૂર્વ બેડી, તેજસ્વી, વિવિધ દীক্ষાથી પૂજિત, હૃદય દક્ષિણ, યોગી, મહાયજ્ઞરૂપ, મહાન. પ્રારંભિક ક્રિયાઓમાં શોભિત, પ્રવરગ્ય પાત્રના વળાંગથી શોભિત, તેની છાયારૂપી પત્ની સાથે, રત્નમય શિખર જેવું ઊંચું. તેમનો આત્મા સર્વ લોકના કલ્યાણ માટે, દાંતથી પૃથ્વી ઉંચી કરી, યોગ્ય સ્થાન પર લાવી, પૃથ્વીનો આધાર બન્યા. પછી હરીએ પૃથ્વીનું સહારો આપી મુક્તિ પામી; પ્રાચીન વારાહે બ્રહ્માના કલ્યાણ માટે પૃથ્વીનું ઉપયોજન કર્યું. અતિ પ્રાચીન કાળે, પૃથ્વી સમુદ્રમાં ડૂબી હતી, કમળમાં ઉંચી લાવાઈ; શાંત અને સંયમથી ઘેરાયેલા, દિવ્ય કોકામુખમાં ઊભા રહ્યા. આદિત્ય, વસુ, સાધ્ય, મારુત, અને અન્ય દેવો, રુદ્રો, યક્ષ, રાક્ષસ, કિનર—all સાથે, દિશા, મધ્ય દિશા, પૃથ્વી, નદીઓ, સમુદ્ર સાથે; બ્રહ્મા, સર્વ પ્રાણીના ગુરુ, બ્રહ્મા જ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ, ઉપસ્થિત થયા. બ્રહ્માએ કહ્યું: "કોકામુખ તીર્થને હંમેશા રક્ષવું, હે ભગવાન; યજ્ઞ દરમિયાન તેનું રક્ષણ અને ગુપ્ત રાખવું." "એ જ રીતે કરું છું, હે પવિત્ર," બ્રહ્માએ જવાબ આપ્યો; અને ફરી બ્રહ્માએ વિષ્ણુને કહ્યું, જે સામે ઊભા હતા: "તમે જ મારા સર્વોચ્ચ ભગવાન છો, તમે જ સર્વોચ્ચ ગુરુ, તમે જ સર્વોચ્ચ નિવાસ, હે શ્રેષ્ઠ દેવ, ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવોથી પણ શ્રેષ્ઠ છો.