એક બ્રાહ્મણ, દેવશર્મા, દિવસ-રાત ચિંતામાં પડેલો રહે છે—'હું સુખી કેવી રીતે બની શકીશ? પુત્રો કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકીશ?' એવી ભ્રાંતિમાં તે સતત વિચારે છે. ચિંતાની વચ્ચે ક્યારેક થોડું સુખ અનુભવે છે, પણ જ્યારેથી તેને ફરીથી સમજ આવે છે, ત્યારે ભારે દુઃખથી પીડાય છે. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ચિંતા અને મોહને ત્યજી સાચો માર્ગ અપનાવવો જોઈએ, કેમ કે આ જગતમાં કોઈનું કોઈ સાથે સત્ય સંબંધ નથી. મિત્રો, સગા, પુત્રો, પિતા, માતા, પુત્રીઓ—આપણા સંબંધીઓ છે; પત્ની અને બીજા પણ એ જ રીતે સંબંધ ધરાવે છે. એ સમયે દેવશર્માએ પુછ્યું: "હે સુમના, આ સંબંધ શું છે? કૃપા કરીને વિગતે કહો, જેના દ્વારા સંપત્તિ, પુત્રો અને સંબંધીઓનું ઉદ્ભવ થાય છે?" સુમનાએ કહ્યું: "પ્રભુ, પાંચ પ્રકારના પુત્રો જન્મે છે—એક તો જે અમાનત ચોરી કરે છે, બીજો દેવામાં બંધાયેલો છે—આ મુખ્ય છે. એક શત્રુ, એક નિષ્પક્ષ, અને એક પ્રિય—આ રીતે વિવિધ પ્રકારના પુત્રો હોય છે. તેમના લક્ષણો હું તમને વિગતે કહું છું. પુત્રો, મિત્રો, પ્રિય પત્ની, પિતા, માતા અને સંબંધીઓ—બધા પોતપોતાના કર્મફળથી પૃથ્વી પર જન્મે છે. જો કોઇએ પૃથ્વી પર અમાનત રાખેલી વસ્તુ લઈ લીધી હોય, તો એ અમાનતદારના ઘરમાં એ વ્યક્તિ પુત્ર બની જન્મે છે—સદગુણ અને સૌંદર્યથી યુક્ત. જે વ્યક્તિએ અમાનત ચોરી છે, તેને એ ઘરમા ભારે દુઃખ સહન કરવું પડે છે અને પછી મૃત્યુ પામે છે. એ રીતે, અમાનતદાર પુત્ર રૂપે જન્મે છે અને ચોર પણ એના ઘરમાં પુત્ર બને છે, સૌંદર્ય અને શુભ લક્ષણોથી યુક્ત. પુત્ર બની, એ દિવસે દિવસે પિતા પ્રત્યે ભક્તિ અને પ્રેમ દર્શાવે છે, મીઠા અને સુખદ વચન બોલે છે. એ પોતાનું સંપત્તિ પાછું મેળવે છે, અને પિતાને આનંદ આપે છે—જેમણે ચોરી કરી હતી, એ કરતાં પણ વધારે. હે ભાગ્યશાળી, એ દુઃખ અત્યંત કઠણ અને જીવઘાતક છે. એ પુત્ર બની, પિતાને એવો દુઃખ આપે છે, ભલે એમાં ગુણો હોય. એ પુત્ર અલ્પાયુષ્ય હોય છે, પીડા આપી મૃત્યુ પામે છે અને પુનઃ પુનઃ આ રીતે જન્મ મરે છે. જ્યારે કોઇ 'મારો પુત્ર, મારો પુત્ર' કહીને રડતો હોય છે, ત્યારે એ હાસ્યનો વિષય બની જાય છે—કોણ સાચો પુત્ર છે અને કોણે કોનો પુત્ર? એ પિતા કહે છે: 'આ પાપીએ મારી અમાનત ચોરી હતી; મારા ધનની ચોરીથી મારા જીવનને પણ નુકસાન થયું.' ભૂતકાળમાં, મેં પણ ભારે દુઃખ સહન કરી, એ રીતે પીડા આપી અને મારું ઉત્તમ ધન પાછું મેળવ્યું. આ રીતે વૈશાખ મહિમા વિષયક પાટલાખંડના પદ્મપુરાણના સાતમોતેર અધ્યાયનું સમાપન થાય છે. પછી, નવ્વું અધ્યાય શરૂ થાય છે. નારદજી કહે છે: સુમનાએ જે કહ્યું, એ સાંભળ્યા પછી દેવશર્મા પોતાના પંડિત અને વિદ્વાન પત્ની સાથે ફરી સંવાદ કરે છે. દેવશર્મા કહે છે: "હે સુમને, તમે જે કહ્યું એ સાચું છે અને તમામ સંશય દૂર કરે છે. ખરેખર, સદ્ગુણ અને વિદ્વાન પુત્રની ઈચ્છા સર્વેને હોય છે. હું ધન માટે નહિ, પુત્ર માટે ચિંતિત છું. કોઇ પણ રીતે હું પુત્ર પ્રાપ્તિ કરીશ." સુમના કહે છે: "પુત્રથી જ લોક વિજય થાય છે; પુત્ર કુળને ઉન્નત કરે છે. સારા પુત્રથી પિતૃઓ અને માતા-પિતા પણ જીવંત રહે છે. એક સારો પુત્ર અનેક નિર્ગુણ પુત્રોથી શ્રેષ્ઠ છે—એક જ કુટુંબને ઉન્નત કરે છે, બીજાઓ માત્ર દુઃખ આપે છે. હું અગાઉ પણ કહ્યું છે—બીજાઓ માત્ર સંબંધથી જોડાયેલા છે; પુત્ર પુણ્યથી મળે છે, કુટુંબ પણ પુણ્યથી મળે છે. સારા ગર્ભ પુણ્યથી મળે છે, અકાલમૃત્યુ પાપથી થાય છે. સુખનું સંગ્રહ પણ પુણ્યથી થાય છે. બ્રહ્મચર્ય, સત્ય, તપ, નિયમિત આચરણ, દાન, દમન, ક્ષમા, પવિત્રતા, અહિંસા અને અપરિગ્રહ—આ દસ અંગોથી ધર્મની સિદ્ધિ થાય છે. ધર્મના આ અંગોથી ધર્મ પૂર્ણ થાય છે, જેમ ગર્ભમાં શિશુ વિકસે છે. જેનું સ્વરૂપ ધર્મ છે, તે ત્રિવિધ કર્મથી ધર્મ રચે છે. જેનું મન શાંત છે, એનું ધર્મ સદગુણ અને સુખ આપે છે. જે વિદ્વાન મનમાં જે વિચારે છે, તે—even અઘટિત—પ્રાપ્ત કરી શકે છે." ત્યાં દેવશર્મા પુછે છે: "હે દેવી, તમે ધર્મનું સર્વોત્તમ જ્ઞાન સમજાવ્યું—હું વૈષ્ણવ ગુણોથી યુક્ત પુત્ર કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકું? જો તમને ખબર હોય, તો કૃપા કરીને કહો; ધર્મનો સમગ્ર માર્ગ તમે પિતાશ્રી પાસેથી પ્રાપ્ત કર્યો છે. હું જાણું છું કે તમે બ્રહ્મજ્ઞાની છો; પહેલાં ચ્યવન ઋષિ અને વિષ્ણુની કૃપાથી તમે એ પ્રાપ્ત કર્યું છે." સુમના કહે છે: "હે ધર્મજ્ઞ, તમે વસિષ્ઠજી પાસે જાઓ અને એ મહાન ઋષિનું શરણ લો; તેમાથી તમને ધર્મપ્રિય પુત્ર મળશે." સુમનાના આ શબ્દો સાંભળીને, દેવશર્મા કહે છે: "હે શુભે, હું નિશ્ચયપૂર્વક તમારો ઉપદેશ અનુસરશ." આવી પ્રતિજ્ઞા કરીને દેવશર્મા, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, સર્વજ્ઞાની, તેજસ્વી અને શ્રેષ્ઠ તપસ્વી વસિષ્ઠ પાસે જાય છે. દેવશર્માએ ગંગાના પવિત્ર તટે, તેજથી પ્રકાશિત, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મણસિંહ એવા વસિષ્ઠજીને બેઠેલા જોયા. તે મહાન ઋષિ, બ્રહ્મપુત્ર, પાપરહિત અને વિશાળ તેજ ધરાવતા, દેવશર્માને કહે છે: "હે મહામુનિ, આ પવિત્ર આસન પર આરામથી બેસો." જ્યારે દેવશર્મા બેસી ગયા, ત્યારે યોગેશ્વર વસિષ્ઠે પુછ્યું: "હે પુત્ર, ઘરમાં, પત્ની અને સેવકો સાથે સર્વે સુખી અને સુખ-શાંતિથી છે ને?