ઘોડા વિશે જાણકાર એવા વિદ્વાનોના મનમાં પણ, તથા પરાક્રમી વીરોના હૃદયમાં પણ, તે મહાન ઘોડાએ ઉત્સાહ અને આશ્ચર્ય જગાવ્યું. અવિરત ધરતી પર ઝડપથી દોડીને પ્રસિદ્ધિ મેળવેલા એ ઘોડા, તેના મુખમાંથી નીકળતા ઝાગ અને ફેનથી શુદ્ધ તેજ પ્રકાશિત કરતો હતો. ગુણ અને સ્વરૂપમાં તે ઉચ્છૈઃશ્રવાસ સાથે સરખાવાય એવો હતો, અને તેના નમ્ર, નમન કરેલા ગળા સાથે તે પોતાની મહિમા દર્શાવતો હતો. સફેદ યાકના પૂંછડીઓથી સતત પંખાવાતા એ ઘોડાની શ્વાસે દુધ સાગરના મોજાં જેવી લહેરો ઊઠતી—બિલકુલ ઉચ્છૈઃશ્રવાસ જેવી. તેની ઉપર બે વાદળી છત્રી શોભતી, જે ઘનઘોર વાદળ જેવી છાંયાં આપતી, અને એ ઘોડો વરસાદથી ભીંજાયેલા હિમાલયના શિખર જેવો તેજસ્વી લાગતો. એ ઘોડો જમીનને સ્પર્શતો અગ્નિ જેવો હતો, વારંવાર પોતાનું સુંદર ગળું ઊંચું કરી હલાવતો. તે શત્રુઓને પરાજય આપતો અને વિજયની ખ્યાતિ ઘોષિત કરતો, તેના પ્રચંડ હિંચકારથી ચારે દિશામાં તેની મહાનતા પ્રસિદ્ધ થતી. તે ઘોડો ઉન્નત માર્ગ પ્રાપ્ત કરનાર ધનવાન લોકોની સંપત્તિ જેવો, સૌંદર્યનું નિવાસસ્થાન અને ગુણોનું સાગર હતો. વેપારી એ ઘોડાને રાજા પાસે લાવ્યો અને ઘોડાના લક્ષણોમાં નિપુણ મંત્રીઓની હાજરીમાં તેને વિવિધ રીતે વર્ણવ્યો. વેપારીની ઈચ્છા મુજબ રાજાએ સુવર્ણ આપ્યું અને ઉત્સાહપૂર્વક તે ઝડપી ઘોડાને ગ્રહણ કર્યો, અને આનંદમાં છલકાઈ ગયો. પછી રાજાએ ઘોડાપાલકને બોલાવી, ઘોડાની સારી રીતે તપાસ કરી, સભાને વિદાય આપી, પોતાનાં આંતરિક મહોલમાં ગયો. રાજા રાજદરબારમાં વારંવાર પૂછાતા, પોતાના શરીર પર તલવારના ઘા જેવી શૃંખલા ધારણ કરનાર, સ્વયં પરાક્રમનું રૂપ લાગતો હતો. એક દિવસ, શિકારના આનંદમાં, ઉત્સુક અને કૌતૂહલથી ભરાયેલા રાજાએ ઘોડે ચઢીને વનમાં પ્રવેશ કર્યો. તેની સેના ચારેય બાજુ દોડતી રહી ગઈ, અને રાજા હરણના પીછા કરતા કરતા તરસથી વ્યાકુળ થયો. પછી, ઘોડા માટે પાણી શોધવા, રાજાએ ઘોડા એક ઝાડની ડાળીએ બાંધી, પોતે એક પથ્થર પર ચઢ્યો. ત્યાં તેણે ગીતાના પંદરમા અધ્યાયની અડધા શ્લોકનું પત્ર, પવનથી પડેલું, જોવા મળ્યું. રાજાએ જ્યારે એ પત્ર વાંચ્યું અને ગીતાના શબ્દો સાંભળ્યા, એ જ ક્ષણે ઘોડાને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો અને તે ઝડપથી જમીન પર પડી ગયો. રાજાએ ઘોડાનું બંધન ખોલી, તેને જમીન પર ઉતાર્યો, પણ ઘોડો ઉઠ્યો નહીં—એ મૃત્યુ પામ્યો હતો. ત્યારે, સરભભેરુંડ નામના દેવદૂતએ મીઠી વાણીમાં રાજાને સંબોધન કરી, દૈવી રથમાં ચડી દેવલોક તરફ ગઇ. રાજાએ પછી પર્વત પર જઈ, એક સુંદર આશ્રમ જોયો, જ્યાં પુન્નાગ, કેલા, કેરી અને નાળિયેરના વૃક્ષો શોભતા. ત્યાં દ્રાક્ષના વાવેતર, ઉસ, પાન, નાગ, કેસર અને ચંપાના વૃક્ષો હતા; રમતાં યુવાન હાથી, હરણ, અને જૂથમાં નૃત્ય કરતા મોરો દેખાતા. કુટિરમાં વસતા દ્વિજ ઋષિને વંદન કરી, સંસારી ઇચ્છાઓથી મુક્ત થયેલા રાજાએ ભક્તિપૂર્વક પૂછ્યું: "મારો ઘોડો સ્વર્ગે કેમ ગયો?" રાજાના પ્રશ્ને દ્વિજ ઋષિએ ઉત્તર આપ્યો: "ઘોડો પૂર્વજના પાપના કારણે એવી યોનિમાં જન્મ્યો હતો; પણ ક્યાંક ગીતાના પંદરમા અધ્યાયનો અડધો શ્લોક લખાયો હતો. જ્યારે તમે તેને વાંચ્યો અને સાંભળ્યો, ત્યારે ઘોડો સ્વર્ગે ગયો; ત્યારબાદ ત્યાં પોતાના અનુયાયીઓથી ઘેરાયો." રાજાએ ઋષિને વંદન કર્યું, રોમાચિત્ત થયેલા રાજાએ એ ગીતાના અધ્યાયના પત્રને સાથે લીધો. રાજાએ આનંદથી ખીલેલા નેત્રો સાથે તેનું પઠન કર્યું; પછી મંત્રીઓ અને પુરોહિતો સાથે પોતાના પુત્રને રાજ્યાભિષેક કર્યો. પોતાનાં સિંહ સમાન પુત્રને સિંહાસન પર બેસાડી, શુદ્ધમનસ્ રાજાએ મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યો. આ રીતે પદ્મ મહાપુરાણના ઉત્તરખંડમાં ગીતામાહાત્મ્યના વિભાગમાં પચપન હજાર શ્લોકોના ગ્રંથના એકસોથીનેવાં અધ્યાયનો અંત આવ્યો. પછી, શિવશર્મણે કહ્યું: પછી, વૈષ્ણવ વાણિયો વિષ્ણુશર્મા, પોતાની પત્ની શરભા સાથે, પૂજાના સામાન લઈને શ્રી ચંડિકા મંદિરે ગયો. ત્યાં, વિધિવત્ સ્નાન કરી, પુત્રપ્રાપ્તિની ઈચ્છાથી, ફૂલ, ધૂપ, દીવડા અને ભક્તિપૂર્વક ચંડિકાની પૂજા કરી. એમણે શ્રદ્ધાથી સાત દિવસ સુધી અંબિકાની આરાધના કરી, ત્યારે દેવી સ્પષ્ટ મનથી એમને પ્રગટ થઈ બોલી. પાર્વતીએ કહ્યું: "હે વાણિય, તારી દૃઢ ભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું. તું જે પુત્ર માટે પ્રયત્ન કર્યો છે, તે પુત્ર હું તને આપીશ. જલ્દી કર, વિલંબ ન કર; ઇન્દ્ર અને ખાંડવ વન તરફ જા; ત્યાં ઇન્દ્રપ્રસ્થ નામનું પરમ તીર્થ છે. એ તીર્થ વેદોને જાગૃત કરનારું, સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનારું છે; બૃહસ્પતિએ રચેલું છે, પુત્રપ્રાપ્તિની ઈચ્છાથી ત્યાં સ્નાન કર." "ત્યાં સ્નાન કરવાથી તને ચોક્કસ પુત્ર થશે; મેં પણ ત્યાં સ્નાન કરીને દેવશત્રુઓના સંહારક સ્કંદને પ્રાપ્ત કર્યો હતો." શિવશર્મણે કહ્યું: દેવીના આ વચન સાંભળી, મારા પિતાએ પોતાની પત્ની સાથે એ પવિત્ર તીર્થે જઈ, પુત્રપ્રાપ્તિની ઈચ્છાથી સ્નાન કર્યું. એમણે વાસનાવાળી, વાસનાની સાથેની, એવી સો ગાય દ્વિજોને દાન આપી, અને વિધિવત્ દેવતાઓ અને પિતૃઓને તૃપ્ત કર્યા. સાત રાત ત્યાં વિતાવી, એ દંપતિ આનંદથી ખીલેલા ચહેરા સાથે ઘરે પાછા ફર્યા. એ જ વર્ષે મારી માતાને ગર્ભ રહ્યો; નવ મહિના પૂરા થતાં, શુભ દશમા મહિનામાં મારો જન્મ થયો.