ક્યાં પત્નીઓ છે? ક્યાં સંયોગ છે? અને ક્યાં મનની ગૂંચવણ છે? શું બ્રહ્માએ પોતાના મનથી મનથી ઉત્પન્ન સંતાન સર્જ્યાં નહોતાં? જો તમે સ્વયંને સંયમમાં રાખ્યા હોય અને તપસ્યામાં શક્તિ ધરાવતા હો, તો પિતૃત્વના કર્મથી મનથી ઉત્પન્ન પુત્રો સર્જો. મનથી સર્જાયેલી યોનિ તપસ્વીઓ દ્વારા સ્થાપિત થવી જોઈએ—પત્ની સાથેના સંયોગ કે બીજથી નહીં, કેમ કે એ જ તપસ્વીઓ માટે ઘોષિત વ્રત છે. તમે અહીં નિર્ભયતાથી જે ધર્મ ગુમાવ્યો છે તે સારા લોકો દ્વારા ખૂબ જ માન્ય છે, પણ અયોગ્ય લોકો તેને ખોટો માને છે. હવે, હું મારા અંદરના રૂપને તેજસ્વી બનાવી, મનથી રચી, પત્ની વિના મારા શરીરમાંથી પુત્ર સર્જીશ. આ રીતે, હું મારા સ્વયંમાંથી બીજું સ્વરૂપ ઉત્પન્ન કરીશ, પિતૃત્વના નિયમથી, જાણે સર્વ પ્રાણીઓને દહન કરવા ઇચ્છતો હોય. વરુણે કહ્યું: ઉર્વા, તપસ્યાથી સમ્પન્ન, તેને યજ્ઞકુંડ પાસે જમણે બેસાડ્યા અને એક જ દર્ભા ઘાસથી પુત્ર જન્મ માટે જગ્યા ઘસાવી. અચાનક તેના જાંઘમાંથી તે ઉત્તમ અગ્નિ પ્રગટ્યો—અગ્નિ, જે જગતને દહન કરવા ઈચ્છતો હતો, પુત્રરૂપે જન્મ્યો. ઉર્વાની જાંઘ ફાડી, ઓર્વ નામે તે ભયાનક અગ્નિ જન્મ્યો, જે જાણે ત્રણેય લોકને દહન કરવા ઉત્તેજિત હતો. જ્યારે તે જન્મી રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે પિતાને દુ:ખી અવાજે કહ્યું: “પિતા, ભૂખ મને તપાવે છે. મને જગત ભક્ષી જવા દો.” તેની જ્વાળાઓ આકાશ સુધી પહોંચતી હતી, દસેય દિશામાં ફેલાતી હતી, સર્વ જીવોને દહન કરતી હતી; તે પ્રલયાગ્નિ જેવો વિકસતો ગયો. એ સમયે બ્રહ્મા, મહર્ષિ, ઉર્વા પાસે આવ્યા અને કહ્યું: “જગતની ભલાઈ માટે, તું તારા પુત્રને રોક; દયા દાખવ.” “હે મુનિ, હું આ બાળક માટે ઉત્તમ આધાર પૂરો પાડીશ. આ વચન સાચું છે, પુત્ર; શ્રેષ્ઠ વક્તા, સાંભળ.” ઓર્વાએ કહ્યું: “હે પ્રભુ, તમે મારા બાળકની કલ્યાણ માટે જે જ્ઞાન આપ્યું તે મારા માટે પરમ કલ્યાણકારી છે.” “પ્રભુ, જ્યારે ઈચ્છિત સંમેલન થશે, ત્યારે મારા પુત્રને કયા હવનથી સંતોષ મળશે અને સુખ પ્રાપ્ત કરશે?” “તેનું નિવાસસ્થાન ક્યાં હશે અને તેનું આહાર શું હશે? પ્રભુ, તમે તેની મહાશક્તિને અનુરૂપ જીવન વ્યવસ્થા કરશો.” બ્રહ્માએ કહ્યું: “સમુદ્રના અગ્નિમુખમાં તેનું નિવાસસ્થાન હશે. હે મુનિ, મારું મૂળ પણ જળ છે; આ અપરિમિત જળ તારે સાથે જાવા દઈશ.” “ત્યાં, તે સતત રહેશે અને જળને હવનરૂપે પાન કરશે. તેથી, હે મુનિ, હું આ વિશાળ જળ અને તેનું નિવાસસ્થાન તને અર્પણ કરું છું.” “પછી, યુગના અંતે, હે પુત્ર, હું અને આ અગ્નિ અહીં ભટકશું અને જગતને જૂના પદાર્થોથી રહિત કરી દઈશું.” “પ્રલય સમયે, આ અગ્નિને હું જળને ભક્ષાવવા માટે પ્રગટ કરું છું; તે દેવ, અસુર અને રાક્ષસ સહિત સર્વ જીવોને દહન કરશે.” “તેથી, એ અગ્નિ, પોતાની જ્વાળાઓ છુપાવી, પિતાને વંદન કરી, સમુદ્રના મુખમાં પ્રવેશી ગયો.” ત્યારબાદ બ્રહ્મા વિદાય થયા અને બધા મહર્ષિઓ, ઓર્વાગ્નિની શક્તિ જાણીને, પોતપોતાના સ્થાન પર ગયા. હિરણ્યકશિપુએ એ મહાન અને અજોડ ઘટનાને જોઈ, આખા શરીરે ઓર્વાને વંદન કરી અને કહ્યું: “હે venerable, આ અદ્ભુત ઘટના સમગ્ર જગત સામે બની છે. તમારી તપસ્યાથી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, પિતામહ પ્રસન્ન છે.” “હું તમારો અને તમારા પુત્રનો દાસ ગણાવું છું, હે મહાવ્રતી; તમારા કર્મ અહીં પ્રશંસનીય છે.” “મને તમારી ઉપાસનામાં તત્પર ગણો; જો હું ક્યાંય ત્રુટું, તો હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તમારી વિજય થાય.” ઓર્વાએ કહ્યું: “હું ધન્ય છું, પ્રસન્ન છું, કારણ કે તમે મને ગુરુ ગણો છો. અહીં, તપસ્યાના ફળે, તને કોઈ ભય નથી.” “મારા પુત્ર દ્વારા સર્જાયેલી, અગ્નિથી રચાયેલી અને સ્પર્શે પણ દુષ્કર એવી આ શક્તિ તું ગ્રહણ કર.” “આ શક્તિ તારા વંશના નિયંત્રણમાં રહેશે; તે તારા પક્ષની રક્ષા કરશે અને શત્રુ પક્ષનો નાશ કરશે.” વરુણે કહ્યું: “આ શક્તિ સહન કરવી અઘરી છે, દેવતાઓ માટે પણ અપ્રાપ્ય છે; તે પૂર્વે ઓર્વા, ઉર્વાના પુત્ર, દ્વારા અગ્નિથી સર્જાઈ હતી.” “જ્યારે તે દાનવ પીડાય છે, ત્યારે આ શક્તિ નિશ્ચિતપણે નિર્વલ હશે; એ જ શક્તિથી અગાઉ તેનું શ્રાપિત થવું થયું હતું.” “જો તેનો પ્રતિકાર કરવો હોય, તો આશીર્વાદિતને પ્રસન્ન કરો; હે મિત્ર, મને ઈન્દ્ર, જળમૂળ અને ચંદ્ર આપો.” “એથી, હું યાદવોની સાથે ઝડપથી જઈને તારી કૃપાથી આ શક્તિનો વિનાશ કરીશ.” “તેથી, પ્રસન્ન થઈ, દેવોને વૃદ્ધિ આપનાર ઈન્દ્રે શીતલકાંતા સોમને યુદ્ધ માટે આગળ મોકલ્યા.” “જાઓ, સોમ, અને પાશધારીના સહાય બની જાઓ; અસુરોના વિનાશ અને સ્વર્ગવાસીઓની વિજય માટે.” “તમે શક્તિમાં સમાન અને તેજસ્વી ગણાતા છો; જેઓ વેદ જાણે છે તેઓ સમજે છે કે જગતની સર્વ તત્ત્વોમાં તમે વ્યાપેલા છો.” “આ જગતમાં તમારા સમાન બીજો નથી, હે શીતલકાંતા, અવ્યક્તના વધઘટમાં, સમુદ્રમાં અને આકાશમાં.” “તમે દિવસ-રાતથી સમયને ચલાવો છો, જગતને મોહિત કરો છો; તમારું ચિહ્ન શરીરે ચંદ્રરૂપ છે, જે જગતની છાયાથી બનેલું છે.” “તારાઓના પિતૃઓ પણ તમારી માયાને જાણતા નથી, સોમ; તમે સૂર્યપથથી પણ ઉપર છો અને ગ્રહો કરતાં પણ ઊંચા સ્થિત છો.” “હઠાત અંધકાર દૂર કરીને, તમે આખું જગત પ્રકાશિત કરો છો; તમે શીતલકાંતા, હિમશરીર, ગ્રહોના સ્વામી, ચંદ્ર છો.