त्वं चादिकर्ता भव सौकरेस्मिन्कल्पे महावीर वरप्रधान यस्याः स्मृतेः कीर्तनतोप्यशेषं पापं प्रणष्टं त्रिदशाधिपस्य
You are indeed the prime creator, O Great Hero, foremost among the best; by whose remembrance or even praise, all sins of the lord of the gods are destroyed.
दृष्ट्वा च तामप्सरसामभीष्टां वेश्याकृतामन्यभवान्तरेषु। आभीरकन्या हि कुतूहलेन सैवोर्वशी सम्प्रति नाकपृष्ठे
Having seen that most desired among the celestial nymphs, who in other lives took the form of a courtesan, that same Urvashi, out of curiosity, is now in the heavenly realm as a cowherd maiden.
जाताऽथ सा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी।। तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया सम्प्रति सत्यभामा
She was then born in a merchant family, and also as the daughter of Puloma, wife of Puruhuta; there too, she was her attendant, and now my beloved Satyabhama.
कृतं पुरा मंगलमेतदेव द्विजात्मजा वेदवती बभूव
This very auspicious act was performed before, when Vedavati, the daughter of a twice-born, was born.
अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान्सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः स्नातः पुरा मण्डलमेत्य तद्वत्तेजोमयं खेटपतिर्बभूव
On this auspicious date, the radiant Sun, with a thousand rays, once bathed here, and thus, the lord of planets became resplendent with light.
इदमेवकृतं महेंद्रमुख्यैर्बहुभिर्देवसुरारिकोटिभिश्च फलमस्येह न शक्यते हि वक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः
This very act has been performed by Indra and other great gods, and by countless hosts of gods and demons; its result cannot be described, even if one had millions of tongues in the mouth.
इदमनघशृणोति वक्ति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः इह पंकजनाभभक्तिमान्भवेदथ शक्रस्य सपूज्यतामुपैति
Whoever hears, recites, or speaks this without fault, with devotion, or reads it here for the sake of helping others, becomes a devotee of the lotus-naveled Lord and attains the honor given to Indra.
कल्याणिनी नाम पुरा विसर्गे या द्वादशी माघसितेभिपूज्या सा पाण्डुपुत्रेण कृता भविष्यत्यंनतपुण्यानघभीमपूर्वा।७२ ब्रह्मोवाच वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः सदाचारश्च भगवान्धर्मशास्त्रांगविस्तरैः
Once, in the beginning, there was a sacred day called Kalyanini, the twelfth day of the bright half of Magha, to be worshipped; it was performed by the son of Pandu, and will be done in the future by others, preceded by the virtuous Bhima.
पण्यस्त्रीणां समाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ईश्वर उवाच तस्मिन्नेव पुरे ब्रह्मन्सहस्राणि तु षोडश७४ वासुदेवस्य नारीणां भविष्यंत्यंबुजोद्भव ताभिर्वसंतसमये कोकिलालिकुलाकुले७५ पुष्पितोपवने फुल्लकल्हारसरसस्तटे निर्भरं सहपत्नीभिः प्रशस्ताभिरलंकृतः७६ रमयिष्यति विश्वात्मा कृष्णो यदुकुलोद्वहः कुरंगनयनः श्रीमान्मालतीकृतशेखरः७७ गच्छन्समीपमार्गेण सांबो जांबवतीसुतः साक्षात्कंदर्परूपेण सर्वाभरणभूषितः७८ अनंगशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः प्रबुद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि७९ तदवेक्ष्य जगन्नाथस्सर्वज्ञो ध्यानचक्षुषा स्वयंप्रभुर्वक्ष्यति ता वो हरिष्यंति दस्यवः८० अपरोक्षं यतस्त्वेवं स्निग्धमेतद्विचिंतितम् ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत्८१ ताभिः शापाभितप्ताभिर्भगवान्भूतभावनः उत्तराश्रितदाशानामुद्धर्ता ब्राह्मणप्रियः८२ उपदेक्ष्यत्यनंतात्मा भावि कल्याणकारकम् भवतीनामृषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति८३ इत्युक्त्वा ताः परित्यज्य गतोन्तर्धानमीश्वरः ततः कालेन महता भारावतरणे कृते८४ निवृत्ते मौसले तद्वत्केशवे दिवमागते शून्ये यदुकुले सर्वे चोरैरपि जितेर्जुने८५ हृतासु कृष्णपत्नीषु दाशभोग्यासु चार्बुदे तिष्ठंतीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख८६ आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्योनाम महातपाः तास्तमर्घ्येण संपूज्य प्रणिपत्य पुनःपुनः८७ लालप्यमाना बहुशो वाष्पपर्याकुलेक्षणाः स्मरंत्यो विविधान्भोगान्दिव्यमाल्यानुलेपनान्८८ भर्त्तारं जगतामीशमनंतमपराजितम् दिव्यानुभावां च पुरींनानारत्नगृहाणि च८९ द्वारकावासिनः सर्वान्देवरूपान्कुमारकान् प्रश्नमेतं करिष्यंति मुनेरभिमुखंस्थिताः९० दस्युमिर्भगवन्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् स्वधर्मश्च्यावितोस्माकमस्मिन्नः शरणं भवान्९१ आदिष्टोसि पुरा ब्रह्मन्केशवेन च धीमता कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः९२ वेश्यानामपि यो धर्मस्तं नो ब्रूहि तपोधन कथयिष्ये वदत्तासां यद्दाल्भ्यश्चैकितायनः९३ दाल्भ्य उवाच जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे भवतीनां सगर्वाणां नारदोभ्याशमागतः९४ हुताशनसुताः सर्वा भवत्योप्सरसः पुरा अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित्९५ कथं नारायणोस्माकं भर्त्ता स्यादित्युपादिश तस्माद्वरप्रदानं च शापश्चायमभूत्पुरा९६ शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः सुवर्णोपस्करोत्संगं द्वादश्यां शुक्लपक्षतः९७ भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात्९८ परिपृष्टोस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति चोरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ९९ एवं नारदशापेन केशवस्य च शापतः वेश्यात्वमागताः सर्वा भवत्यः काममोहिताः1.23.१०० इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छ्रणुध्वं वरांगनाः पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः१०१ दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः तेषां दारसहस्राणि शतशोथ सहस्रशः१०२ परिणीतानि यानि स्युर्बलाद्भुक्तानि यानि वै तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः१०३ वेश्याधर्मेण वर्तध्वमधुना नृपमंदिरे भक्तिमत्यो वरारोहास्तथा देवकुलेषु च१०४ राजतः स्वामिनश्चापि जीविकां च प्रलप्स्यथ भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः१०५ यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा निश्छद्मनैवोपचर्यः प्रीतिभावैरदांभिकैः१०६ देवतानां पितॄणां च पुण्येह्नि समुपस्थिते गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि च शक्तितः१०७ यद्व्रतं चोपदेक्ष्यामि तत्कुरुध्वं च सर्वशः संसारोत्तारणायालमेतद्वेदविदो विदुः१०८ यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो वाथ पुनर्वसुः भवेत्सर्वौषधिस्नानं सम्यक्नारी समाचरेत्१०९ तदा पंचशरात्मा तु हरिस्सन्निधिमेष्यति अर्चयेत्पुंडरीकाक्षमनंगस्यानुकीर्तनैः११० कामाय पादौ संपूज्य जंघे वै मोहकारिणे मेढ्रं कंदर्पनिधये कटिं प्रीतिमते नमः१११ नाभिं सौख्यसमुद्राय वामनाय तथोदरम् हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे११२ उत्कंठायेति वै कंठमास्यमानंदकारिणे वामांसं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्११३ मानसायेति वै मालि विलोलायेति मूर्द्धजम् सर्वात्मने शिरस्तद्वद्देवदेवस्य पूजयेत्११४ नमः शिवाय शांताय पाशांकुशधराय च गदिने पीतवस्त्राय शंखचक्रधराय च११५ नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः नमः शांत्यै नमः प्रीत्यै नमारेत्यै नमः श्रियै११६ नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसंपदे एवं संपूज्य गोविंदमनंगात्मकमीश्वरम्११७ गंधमाल्यैस्तथा धूपैर्नैवेद्येन च भामिनी तत आहूय धर्मज्ञं ब्राह्मणं वेदपारगम्११८ अव्यंगमथ संपूज्य गंधपुष्पार्चनादिभिः शालेयतंडुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम्११९ तस्मै विप्राय वै दद्यान्माधवः प्रीयतामिति यथेष्टाहारसंभुक्तमेनं द्विजमनुत्तमम्१२० रत्यर्थं कामदेवोयमिति चित्ते च धारयेत् यद्यदिच्छति विप्रेंद्रस्तत्तत्कुर्याद्विलासिनी१२१ सर्वभावेन चात्मानमर्पयेत्स्मितभाषिणी एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत्
तंडुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश ततस्त्रयोदशे मासि संप्राप्ते चास्य भामिनी
The giving of a prastha of rice should be done for thirteen months; then, when the thirteenth month arrives, O beautiful one,
विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विचक्षणा सोपधानां सविन्यासां स्वास्तरावरणां शुभाम्
A wise woman should give to the Brahmin a bed furnished with all accessories, with a pillow, properly arranged, with a fine cover and auspicious.
दीपिकोपानहच्छत्र पादुकासनसंयुताम् सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्रांगुलीयकैः१२५ सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर्धूपमाल्यानुलेपनैः कामदेवं सपत्नीकं गुडकुम्भोपरिस्थितम्
With a lamp, sandals, umbrella, footstool, and seat, adorned together with her co-wife, with golden rings, fine garments, bracelets, incense, garlands, and ointments, she should offer Kamadeva with his consort, placed above a pot of jaggery.
ताम्रपात्रासनगतं हेमनेत्रपटावृतम् सुकांस्यभाजनोपेतमिक्षुदंडसमन्वितम्१२७ दद्यादनेन मन्त्रेण तथैकां गां पयस्विनीम् यथांतरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा
Seated on a copper vessel, covered with a golden cloth, accompanied by a good bronze vessel and a sugarcane stick, she should give, with this mantra, a milch cow as well, always seeing no separation between Kama and Keshava.
तथैव सर्वकामाप्तिरस्तु विप्र सदा मम तथा च कांचनं देवं प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः
In the same way, may all desires always be fulfilled for me, O Brahmin; and thus, the excellent Brahmin should accept the golden image.
कोदात्कामोदादिति वैदिकं मंत्रमुदीरयेत् ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसृज्य द्विजपुंगवम्
Reciting the Vedic mantra 'Kodātkāmodā,' then, after circumambulating, she should respectfully dismiss the foremost of Brahmins.
शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत् ततः प्रभृति योऽन्योपि रत्यर्थं गेहमागतः
She should send all the bed, seat, and other items to the Brahmin's house; from then on, any other man who comes to her house for pleasure,
सम्मान्य सूर्यवारेण स संपूज्यो भवेत्सदा एवं त्रयोदशं यावन्मासमेकं द्विजोत्तमम्
He should always be honored and worshipped on Sundays in the same way, for thirteen months, O best of Brahmins.
तर्पयित्वा यथाकामं प्रेषयेच्चैव मंदिरम् तदनुज्ञया रूपवंतं यावदस्यागमो भवेत्
Having satisfied him as he wishes, she should send him to his home; with his permission, she may accept another handsome man, as long as he has not yet arrived.
आत्मनोपि यदा विघ्नं गर्भसूतकराजकम् दैवं वा मानुषं वा स्यादुपरागेण वा ततः
If, even by one's own self, there arises an obstacle such as pregnancy, childbirth, or royal command, or if it is due to fate or human cause, or because of an eclipse,
सावारा नष्टपंचाशद्यथाशक्ति समर्पयेत् एतद्धि कथितं सम्यग्भवतीनां विशेषतः
She should offer, according to her ability, fifty coins, even if lost or with difficulty. This has been properly explained, especially for you all.
स्वधर्मोयं यतो भाव्यो वेश्यानामिह सर्वदा शय्यया त्यज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान्
For this is the prescribed duty here for courtesans at all times; the bed must never be abandoned, O Lord, just as you never do.
शय्या ममाप्यशून्येयं तथास्तु मधुसूदन गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कारयेत्
May my bed also never be empty—so be it, O Madhusudana. One should arrange for the sound of singing and musical instruments for the Lord of gods.
एतद्वः कथितं सर्वं वेश्याधर्ममशेषतः पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया
All this has been told to you, the entire code of conduct for courtesans, as formerly spoken by Puruhuta and by me among the Dānava women.
तदिदं सांप्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते सर्वपापप्रशमनमनंतफलदायकम्
Now, all this applies to you as well; it destroys all sins and bestows endless fruit.
कल्याणिनीनां कथितं तदेतद्दुश्चरं व्रतम् करोति याऽशेषमुदग्रमेतत्कल्याणिनी माधवलोकसंस्था
This difficult vow has been described for virtuous women; she who performs it completely and with zeal becomes a virtuous woman, established among the followers of Mādhava.
सा पूजिता देवगणैरशेषैरानंदकृत्स्थानमुपैति विष्णोः तपोधनः सोप्यभिधाय चैतदनंगदानव्रतमंगनानाम्
She, worshipped by all the hosts of gods, attains a place of joy with Viṣṇu. The sage, having declared this vow for women, bestowing ornaments, too—
स्वस्थानमेष्यंति समस्तमित्थं व्रतं करिष्यंति च देवयोने
They will reach their own abode, all of them, and thus will perform this vow, O divine-born.
ब्रह्मोवाच। भगवन्पुरुषस्येह स्त्रियाश्च वरदायकम्। शोकव्याधिभयं दुःखं न भवेद्येन तद्वद
Brahmā said: O Blessed One, tell me that which grants boons to men and women here, by which there is no grief, disease, fear, or suffering.
शंकर उवाच। श्रावणस्य द्वितीयायां कृष्णायां मधुसूदनः। क्षीरार्णवे सपत्नीकः सदा वसति केशवः
Śaṅkara said: On the second day of the dark fortnight of Śrāvaṇa, Madhusūdana, with his consort, always dwells in the ocean of milk, O Keśava.
तस्यां संपूज्य गोविंदं सर्वान्कामानवाप्नुयात्। गोभूहिरण्यदानादि सप्तकल्पशतानुगम्
By worshipping Govinda on that day, one attains all desires, along with the merit of giving cows, land, and gold for seven hundred aeons.
I wish to hear, in truth, about the conduct of courtesans.