ఉపనేతా నిషేక్తా చ సంస్కర్త్తా మిత్రసత్తమ
దీక్ష ఇచ్చే వాడు, సంస్కారాలు నిర్వహించే వాడు, ఓ మిత్రులలో శ్రేష్ఠుడా,
ఏతే హి గురవః ప్రోక్తాః పూజ్యా వన్ద్యశ్చ సాదరమ్
ఇవాళ్లను గురువులుగా పేర్కొన్నారు, వీరిని గౌరవంతో పూజించాలి, నమస్కరించాలి.
తుల్యాః సర్వే ఽప్యుత సరవే తద్యథావద్ధి బ్రూహి మే
ఈవాళ్లందరూ సమానమే, ఓ సరవే, దయచేసి దీనిని సరిగ్గా నాకు వివరించు.
గురుమాహాత్మ్యకథనం శ్రవణం చానుమోదనమ్
గురువు మహిమను చెప్పడం, వినడం, ఆమోదించడం —
ఏతే సమానపూజార్హాః సర్వదా నాత్ర సంశయః
ఇవి అన్నీ ఎప్పుడూ సమాన గౌరవానికి పాత్రమే; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అధ్యాపకాశ్చ వేదానాం మన్త్రవ్యాఖ్యాకృతస్తథా
వేదాలను బోధించే వారు, మంత్రాలను వివరించే వారు కూడా,
యః పురాణాని వదతి ధర్మయుక్తాని పణడితః
ధర్మంతో కూడిన పురాణాలను చెప్పే పండితుడు,
దేవపూజార్హకర్మాణి దేవతాపూజనే ఫలమ్
దేవతల పూజకు యోగ్యమైన కర్మలు, దేవతలను పూజించడంలో లభించే ఫలం,
సర్వవేదార్థసారాణి పురాణానీతి భూపతే
ఓ రాజా, పురాణాలు అన్నీ వేదార్థాల సారం.
యః సంసారార్ణత్వం తర్త్తుముద్యోగం కురుతే నరః
ఈ సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి ప్రయత్నించే మనిషి,
ప్రోక్తవాన్సర్వధర్మాశ్చ పురాణేషు మహీపతే
పురాణాలలో అన్ని ధర్మాలు వివరించబడ్డాయి, ఓ రాజా.
పురాణాని మహాబుద్ధే ఇహాముత్ర సుఖాయ హి
ఓ మహాబుద్ధి, పురాణాలు ఇహ లోకంలోను పరలోకంలోను సుఖానికి సహాయపడతాయి.
తస్య స్యాన్నిర్మలా బుద్ధిర్భూయో ధర్మపరాయణః
అతని మనసు నిర్మలంగా మారి, ధర్మానికి ఎప్పుడూ అంకితమై ఉంటాడు.
విష్ణుభక్తనృణాం భూప ధర్మే బుద్ధిః ప్రవర్త్తతే
ఓ రాజా, విష్ణుభక్తులలో ధర్మం పట్ల జ్ఞానం కలుగుతుంది.
ధర్మార్థకామమోక్షాణాం యే ఫలాన్యభిలిప్సవః
ధర్మం, ధనం, సుఖం, మోక్షం అనే ఫలితాలు కోరుకునేవారు—
అహం తు గౌతమమునేః సర్వజ్ఞాద్రూహ్యవాదినః
నేను మాత్రం, అహంకారంతో గౌతమమహర్షిని తప్పుగా మాట్లాడినవాడిని.
కదాచిత్పరమేశస్య పూజాం కర్త్తుమహం గతః
ఒకసారి నేను పరమేశ్వరుని పూజ చేయడానికి వెళ్లాను.
స తు శాన్తో మహాబుద్ధిర్గౌన్తమస్తేజసాం నిధిః
ఆ గౌతముడు ఎంతో శాంతుడూ, గొప్ప జ్ఞానమున్నవాడూ, తేజస్సుతో నిండినవాడూ.
యస్త్వర్చితో మయా దేవః శివః సర్వజగద్గురుః
నేను పూజించిన ఆ దేవుడు, శివుడు, సమస్త జగత్తుకు గురువు.
జ్ఞానతో ఽజ్ఞానతో వాపి యో ఽవజ్ఞాం కురుతే గురోః
ఎవరైనా తెలిసీ తెలియకపోయినా గురువును అవమానిస్తే—
శుశ్రూషాం కురుతే యస్తు గురుణాం సాదరం నరః
కానీ ఎవరు గురువును గౌరవంతో సేవిస్తారో—
తేన శాపేన దగ్ధో ఽహమన్తశ్చైవ క్షధాగ్నినా
ఆ శాపం వల్ల నేను లోపల ఆకలి అగ్నితో కాలిపోయాను.
ఏవం వదతి విప్రేన్ద్ర వటస్థే ఽస్మిన్నిశాచరే
అలా ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు చెప్పుతుండగా, ఆ వటవృక్షంలో, ఆ రాత్రి సమయంలో—
ఏతస్మిన్నన్తరే ప్రాత్పః కశ్చిద్విప్రో ఽతిధార్మికః
అప్పుడే అక్కడికి ఒక ధర్మపరుడు బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు.
వహన్గఙ్గాజలం స్కన్ధే స్తువన్ విశ్వేశ్వరం ప్రభుమ్
తన భుజంపై గంగాజలం మోసుకుంటూ, విశ్వేశ్వరుని స్తుతిస్తూ వచ్చాడు.
తమాగతం మునిం దృష్ట్వా పిశాచీరాక్షసౌ చ తౌ
ఆ మునిని వచ్చి చూడగానే, ఆ ఇద్దరు పిశాచుడు, రాక్షసుడు—
అశక్తాస్తం ధర్షయితుమిదమూచుశ్చ రాక్షసాః
ఆయనను హింసించలేక, రాక్షసులు ఇలా అన్నారు:
నామకీర్తనమాహాత్మ్యాద్రాక్షసా దూరగావయమ్
నామస్మరణ మహిమ వల్ల మేము రాక్షసులు దూరంగా వెళ్లిపోతున్నాము.
నామప్రావరణం విప్ర రక్షతి త్వాం మహాభయయాత్
బ్రాహ్మణా, నామరక్షణ నీకు మహా భయంనుంచి కాపాడుతోంది.
పరాం శాన్తిం సమాపన్నా మహిమ్నా హ్యచ్యుతస్య వై
అచ్యుతుని మహిమ వలన వారు పరమశాంతిని పొందారు.