ఉవాచ ప్రీతిమాపన్నో ధర్మవాక్యాని నారద
నారదుడు సంతోషంతో ధర్మబోధన మాటలు చెప్పాడు.
సోమదత్త ఇతి ఖ్యాతో నాన్మా ధర్మపరాయణః
నేను సోమదత్తుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాను, ధర్మాన్ని పాటించేవాడిని.
ఔదాసీన్యం గురోః కృత్వా ప్రాత్పవానీదృశీం గతిమ్
నా గురువును నిర్లక్ష్యం చేసినందువల్లనే నేను ఇలాంటి స్థితికి వచ్చాను.
మయా తు భక్షితా విప్రాః శతశో ఽథ సహస్రశః
నేను వందలాది, వేలాది బ్రాహ్మణులను భక్షించాను.
జగత్రాసకరో నిత్యం మాంసాశనపరాయణః
ప్రపంచానికి ఎప్పుడూ భయం కలిగించే వాడు, మాంసాహారంలో మక్కువ చూపే వాడు,
మయానుభూతమేతద్ధి తతః శ్రీమాన్న చాచరేత్
ఇది నేను అనుభవించాను కనుక, ఓ మహాశయా, అలాంటి పనులు చేయకూడదు.
తద్వదస్వ సరవే సర్వం పరం కౌతూహలం హి మే
అదే విధంగా, నాకు ఎంతో ఆసక్తి ఉంది కాబట్టి, ఓ సరవే, నీవు నాకు అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
యాతానహం కథయిష్యామి శృణుష్వైకమనాః సరవే
నేను వచ్చాను, ఇప్పుడు చెబుతాను — ఓ సరవే, నీవు ఏకాగ్రంగా విను.
శాస్త్రవక్తా ధర్మవక్తా నీతిశాస్త్రోపదేశకః
శాస్త్రాలను వివరించే వాడు, ధర్మాన్ని బోధించే వాడు, నైతికతను నేర్పే వాడు,
వ్రతోపదేశకశ్చైవ భయత్రాతాన్నదో హి చ
వ్రతాలను నేర్పే వాడు, భయాన్ని తొలగించే వాడు, అన్నం ఇచ్చే వాడు,
ఉపనేతా నిషేక్తా చ సంస్కర్త్తా మిత్రసత్తమ
దీక్ష ఇచ్చే వాడు, సంస్కారాలు నిర్వహించే వాడు, ఓ మిత్రులలో శ్రేష్ఠుడా,
ఏతే హి గురవః ప్రోక్తాః పూజ్యా వన్ద్యశ్చ సాదరమ్
ఇవాళ్లను గురువులుగా పేర్కొన్నారు, వీరిని గౌరవంతో పూజించాలి, నమస్కరించాలి.
తుల్యాః సర్వే ఽప్యుత సరవే తద్యథావద్ధి బ్రూహి మే
ఈవాళ్లందరూ సమానమే, ఓ సరవే, దయచేసి దీనిని సరిగ్గా నాకు వివరించు.
గురుమాహాత్మ్యకథనం శ్రవణం చానుమోదనమ్
గురువు మహిమను చెప్పడం, వినడం, ఆమోదించడం —
ఏతే సమానపూజార్హాః సర్వదా నాత్ర సంశయః
ఇవి అన్నీ ఎప్పుడూ సమాన గౌరవానికి పాత్రమే; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అధ్యాపకాశ్చ వేదానాం మన్త్రవ్యాఖ్యాకృతస్తథా
వేదాలను బోధించే వారు, మంత్రాలను వివరించే వారు కూడా,
యః పురాణాని వదతి ధర్మయుక్తాని పణడితః
ధర్మంతో కూడిన పురాణాలను చెప్పే పండితుడు,
దేవపూజార్హకర్మాణి దేవతాపూజనే ఫలమ్
దేవతల పూజకు యోగ్యమైన కర్మలు, దేవతలను పూజించడంలో లభించే ఫలం,
సర్వవేదార్థసారాణి పురాణానీతి భూపతే
ఓ రాజా, పురాణాలు అన్నీ వేదార్థాల సారం.
యః సంసారార్ణత్వం తర్త్తుముద్యోగం కురుతే నరః
ఈ సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి ప్రయత్నించే మనిషి,
ప్రోక్తవాన్సర్వధర్మాశ్చ పురాణేషు మహీపతే
పురాణాలలో అన్ని ధర్మాలు వివరించబడ్డాయి, ఓ రాజా.
పురాణాని మహాబుద్ధే ఇహాముత్ర సుఖాయ హి
ఓ మహాబుద్ధి, పురాణాలు ఇహ లోకంలోను పరలోకంలోను సుఖానికి సహాయపడతాయి.
తస్య స్యాన్నిర్మలా బుద్ధిర్భూయో ధర్మపరాయణః
అతని మనసు నిర్మలంగా మారి, ధర్మానికి ఎప్పుడూ అంకితమై ఉంటాడు.
విష్ణుభక్తనృణాం భూప ధర్మే బుద్ధిః ప్రవర్త్తతే
ఓ రాజా, విష్ణుభక్తులలో ధర్మం పట్ల జ్ఞానం కలుగుతుంది.
ధర్మార్థకామమోక్షాణాం యే ఫలాన్యభిలిప్సవః
ధర్మం, ధనం, సుఖం, మోక్షం అనే ఫలితాలు కోరుకునేవారు—
అహం తు గౌతమమునేః సర్వజ్ఞాద్రూహ్యవాదినః
నేను మాత్రం, అహంకారంతో గౌతమమహర్షిని తప్పుగా మాట్లాడినవాడిని.
కదాచిత్పరమేశస్య పూజాం కర్త్తుమహం గతః
ఒకసారి నేను పరమేశ్వరుని పూజ చేయడానికి వెళ్లాను.
స తు శాన్తో మహాబుద్ధిర్గౌన్తమస్తేజసాం నిధిః
ఆ గౌతముడు ఎంతో శాంతుడూ, గొప్ప జ్ఞానమున్నవాడూ, తేజస్సుతో నిండినవాడూ.
యస్త్వర్చితో మయా దేవః శివః సర్వజగద్గురుః
నేను పూజించిన ఆ దేవుడు, శివుడు, సమస్త జగత్తుకు గురువు.
జ్ఞానతో ఽజ్ఞానతో వాపి యో ఽవజ్ఞాం కురుతే గురోః
ఎవరైనా తెలిసీ తెలియకపోయినా గురువును అవమానిస్తే—