తత్త్వం వస్తుత ఏకం తు శివాఖ్యం చిత్రశక్తికమ్
వాస్తవానికి, తత్త్వం ఒక్కటే — అది 'శివ' అని పిలవబడుతుంది, అనేక శక్తులతో కూడి ఉంటుంది.
చిజ్జడానుగ్రహార్థాయ కృత్వా రూపాణి వై ప్రభుః
చైతన్యం, జడాలకు అనుగ్రహం కల్పించేందుకు ప్రభువు వివిధ రూపాలు ధరించుతాడు.
ముక్తిం చ విశ్వేషాం స్వవ్యాపారే సమర్థేతామ్
తన స్వీయ కార్యం ద్వారా, ఆయన సమస్త ప్రాణులకు ముక్తిని ప్రసాదించగలడు.
శివసామాన్యరూపో హి మోక్షస్తు చిదనుగ్రహః
మోక్షమే శివుని సాధారణ స్వరూపం, అది చైతన్యానుగ్రహంగా ఉంటుంది.
తేనానుగ్రాహకః శమ్భుస్తద్భుక్త్యై ప్రభుర్వ్యయః
అందువల్ల శంభువు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించేవాడు; ఆ ప్రభువు నిత్యంగా ఉంటుంది, అందులో ఆనందం పొందేందుకు.
కర్త్తోపాదానకరణైర్వినా కార్యే న దృశ్యతే
కర్త, ఉపాదానం, సాధనాలు లేకుండా ఫలితం ఎప్పుడూ కనబడదు.
నిత్యైకా చ శివా శక్త్యా హ్యనాదినిధనా సతీ
శివుని శక్తి నిత్యమైనది, ఒక్కటే, ఆది అంతం లేనిది.
స్వభావాన్మోహజననీ స్వచితాజనకర్మభిః
తన స్వభావంతో, తన సంకల్ప క్రియల ద్వారా ఆమె మోహానికి తల్లిగా ఉంటుంది.
కర్మాణ్యావేక్ష్య విద్యేశో మాయాం విక్షోభ్య శక్తిభిః
కర్మలను పరిశీలించిన జ్ఞానాధిపతి తన శక్తులతో మాయను కలవరపరచును.
సృజత్యాదో కాలతత్త్వం నానాశక్తిమయీ చ సా
ఆదిలో ఆయన కాలతత్త్వాన్ని, అనేక శక్తులతో కూడినదాన్ని సృష్టించును.
సూతే హ్యనన్తరం మాయా శక్తిం నియమనాత్మికామ్
తర్వాత వెంటనే మాయ నియమించే స్వభావమున్న శక్తిని ప్రసవించును.
అనన్తరం చ సా మాయా నిత్యా విశ్వవిమోహినీ
అంతట తరువాత, ఆ నిత్యమైన మాయ జగత్తును మాయచేసే శక్తిగా ప్రబలించును.
ఏకతస్తు నృణాం యేన కలయిత్వా మలం తతః
ఆమె నుండే, మనుషులలో మలాన్ని కలిగించి,
కాలేన చ నియత్యోపసర్గతాం సముపేతయా
కాలంతో కలిసి, ఆమె అవసరంగా నియమానికి లోనవుతుంది.
ప్రదర్శనాథ వై పుంసో విషయాణాం చ సా పునః
చూపించడానికి, ఆమె మళ్లీ మనుషులకు విషయాలను సమర్పించును.
విద్యా త్వావరణం భిత్వా జ్ఞానశక్తేః స్వకర్మణా
కాని విద్య, జ్ఞానశక్తి యొక్క స్వకర్మతో ఆ ఆవరణాన్ని ఛేదించును.
కరోతి భోగ్యం యానాసౌ కరణేన పరేణ వై
ఆమె పరమమైన సాధనంతో అనుభవించదగినదాన్ని పొందదగినదిగా చేయును.
భోగ్యే భోగం చ భోక్తారం తత్పరం కరణం తు సా
భోగ్యవిషయంలో, అనుభవం, అనుభవించేవాడు—ఆ పరమ సాధనమే ఆమె.
సుఖాదిరూపో విషయాకారా బుద్ధిః సమాసతః
సంక్షేపంగా చెప్పాలంటే, బుద్ధి సుఖాది రూపాన్ని, విషయాల ఆకారాన్ని ధరించును.
యద్యర్కవత్ప్రకాశా ధీః కర్మత్వాఞ్చ తథాపి హి
బుద్ధి సూర్యునిలా ప్రకాశవంతమైనదైనా, అది కర్మ స్వభావమే కలిగి ఉంటుంది.
సంబన్ధాత్కారణాద్యైస్తద్భోగౌత్సుక్యేన చోదనాత్
కారణాదులతో సంబంధం వల్ల, అనుభవించాలనే తపనతో ప్రేరణ కలుగుతుంది.
అకర్తృత్వాభ్యుపగమే భోక్తృత్వాఖ్యా వృథాస్య తు
కర్తృత్వం లేనిదిగా అంగీకరిస్తే, భోక్త అనే పేరు వృథా అవుతుంది.
కర్తృత్వరహితే పుంసి కరణాద్యప్రయోజకే
పురుషునికి కర్తృత్వం లేకపోతే, సాధనాదులు ఉపయోగం లేకుండా పోతాయి.
కరణాదిప్రయోక్తృఆత్వం విద్యయైవాస్య సంమతమ్
సాధనాదులకు కర్తగా ఉండటం విద్య ద్వారానే అంగీకరించబడుతుంది.
యేన భోగ్యాయ జనితా భిద్యఙ్గే పురుషే పునః
దాని వల్లే, అనుభవం కోసం, శరీరధారికి మళ్లీ భేదం కలుగుతుంది.
ఏభిస్తత్త్వైశ్చ భోక్తృత్వదశాయాం కలితో యదా
ఈ తత్త్వాల ద్వారా, భోక్తృత్వ స్థితిలో స్థిరపడినప్పుడు,
కలైవ ప్రశ్చాదవ్యక్తం సూతే భోగ్యాయ చాస్య తు
కాలమే తన అనుభవానికి అవసరమైనదాన్ని, అవ్యక్తంగా ఉన్నదాన్ని, సమయం వచ్చినప్పుడు వెలికి తెస్తుంది.
గుణానామవిభాగో ఽత్ర హ్యాధారే క్ష్మాదిభాగవత్
ఓ మునీశ్వరా, భూమి మొదలైన ఆధారాల్లో గుణాల వేరుపాటు ఉండదు.
త్రయ ఏవ గుణా హ్యషామవ్యక్తాదేవ సంభవః
అవ్యక్తం నుండి మూడు గుణాలే ఉద్భవిస్తాయి.
గుణతో ధీశ్చ విషయాధ్యవసాయస్వరూపిణీ
ఆ గుణాల వల్ల, విషయాలను నిర్ణయించే స్వభావం కలిగిన బుద్ధి ఉత్పన్నమవుతుంది.