తత్రాద్యో మలసంయుక్తో మలకర్మయుతః పరః
వాటిలో మొదటిది మలంతో కలిసినది, రెండవది మలంతో పాటు క్రియతో కూడినది.
ఆద్యస్తు ద్వివిధస్తత్ర సమాసకలుషస్తథా
మొదటిది మళ్ళీ రెండు రకాలుగా ఉంది: ఒకటి స్థూల మలంతో, మరొకటి సూక్ష్మ మలంతో.
పక్వాపక్వమలేనైవ ద్వివిధః పరికీర్తితః
రెండవది పక్వమైన మలంతో, అపక్వమైన మలంతో అని రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది.
కలాదితత్త్వనియతః సకలః పర్యటత్యయమ్
కళ మొదలైన తత్త్వాలకు బంధించబడిన ఈ 'సకలుడు' సంచరిస్తూ ఉంటాడు.
పాశాః పఞ్చ తథా తత్ర ప్రథమౌ మలకర్మజౌ
అక్కడ ఐదు బంధనాలు ఉన్నాయి; వాటిలో మొదటి రెండు మలము, క్రియల వల్ల కలుగుతాయి.
ఏకో ఽప్యనేకశక్తిర్దృక్క్రియాచ్ఛాదనకోమలః
ఒకటే అయినా, అనేక శక్తులు కలిగి ఉంటుంది; అది సూక్ష్మంగా ఉండి, జ్ఞానం, క్రియలను ఆవరించగలదు.
ధర్మాధర్మాత్మకం కర్మ విచిత్రఫలభోగదమ్
ధర్మం, అధర్మం కలిగిన క్రియలు అనేక ఫలాలను అనుభవించేటట్లు చేస్తాయి.
ఇత్యేతౌ ప్రథమౌ చాథ మాయేయాద్యాన్ శృణుద్విజ
ఇవి రెండు మొదటివి; ఇప్పుడు మాయ మొదలైనవాటినుంచి కలిగిన బంధనాలను విను, ద్విజా!
పతిర్జయతి సర్వేషామేకో బీజం విభుః పరమ్
అందరిపై అధిపతిగా ఉన్న పరిపూర్ణుడు, పరమాత్ముడు విజయం సాధిస్తాడు; ఆయనే మూలకారణం.
వర్వర్తి దృక్క్రియారూపం తత్తేజః శాంభవం పరమ్
ఆయన జ్ఞానం, క్రియ రూపంగా నిలిచి ఉంటాడు; ఆ పరమశక్తి శంభువునిది.
తచ్ఛక్తిమాద్యామేకాన్తాం విద్రూపాఖ్యాం వదన్తి హి
ఆ ప్రాథమికమైన, ఏకైకమైన శక్తిని 'విద్రూపా' అని పిలుస్తారు.
అశేషతత్త్వజాతస్య కారణం విభురవ్యయమ్
ఆమెనే అన్ని తత్త్వాలకూ వ్యాప్తిగా, నశించని కారణంగా భావిస్తారు.
కృత్యం కుర్వన్తి తేనేదం సర్వానుగ్రాహకం మునే
ఆమె ద్వారానే అన్ని కార్యాలు జరుగుతాయి, మునీంద్రా! ఆమె అందరికీ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే తల్లి.
ఆద్యోన్మేషో ఽస్య నాదాత్మా శాన్త్యాదిభువనాత్మకః
ఈ శక్తి మొదటిగా ధ్వనిరూపంలో ఉద్భవిస్తుంది; అది శాంతి మొదలైన లోకాల స్వరూపమే.
తతో జ్ఞానక్రియాశక్త్యోస్తథోత్కర్షాపకర్షయోః
తర్వాత జ్ఞానశక్తి, క్రియాశక్తులకు ఉన్న ఉన్నతత, తక్కువత వంటి స్థాయిలు ఏర్పడతాయి.
దృక్శక్తిర్యత్ర న్యగ్భూతా క్రియాశక్తిర్విశిష్యతే
ఎక్కడ జ్ఞానశక్తి తగ్గిపోతుందో, అక్కడ క్రియాశక్తి ప్రబలంగా ఉంటుంది.
యత్ర క్రియా హి న్యగ్భూతా జ్ఞానాఖ్యోద్రేకమశ్నుతే
ఎక్కడ క్రియాశక్తి తగ్గిపోతుందో, అక్కడ జ్ఞానం అనే ఉల్లాసం కలుగుతుంది.
నాదో బిన్దుశ్చ సకలః సదాఖ్యం తత్త్వమాశ్రితౌ
ధ్వని, బిందువు, మరియు సకలమూ కలసి 'సదాఖ్య' తత్త్వంలో స్థిరపడతాయి.
ఇమాని చైవ తత్త్వాని శుద్ధాధ్వేతి ప్రకీర్తితమ్
ఈ తత్త్వాలన్నింటినీ 'శుద్ధ మార్గం' అని పిలుస్తారు.
పఞ్చానాం కాలరాహిత్యాక్రమో నాస్తీతి నిశ్చితమ్
ఈ అయిదు తత్త్వాలకు కాల పరిమితి లేదా క్రమం ఉండదు అని నిశ్చయం.
తత్త్వం వస్తుత ఏకం తు శివాఖ్యం చిత్రశక్తికమ్
వాస్తవానికి, తత్త్వం ఒక్కటే — అది 'శివ' అని పిలవబడుతుంది, అనేక శక్తులతో కూడి ఉంటుంది.
చిజ్జడానుగ్రహార్థాయ కృత్వా రూపాణి వై ప్రభుః
చైతన్యం, జడాలకు అనుగ్రహం కల్పించేందుకు ప్రభువు వివిధ రూపాలు ధరించుతాడు.
ముక్తిం చ విశ్వేషాం స్వవ్యాపారే సమర్థేతామ్
తన స్వీయ కార్యం ద్వారా, ఆయన సమస్త ప్రాణులకు ముక్తిని ప్రసాదించగలడు.
శివసామాన్యరూపో హి మోక్షస్తు చిదనుగ్రహః
మోక్షమే శివుని సాధారణ స్వరూపం, అది చైతన్యానుగ్రహంగా ఉంటుంది.
తేనానుగ్రాహకః శమ్భుస్తద్భుక్త్యై ప్రభుర్వ్యయః
అందువల్ల శంభువు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించేవాడు; ఆ ప్రభువు నిత్యంగా ఉంటుంది, అందులో ఆనందం పొందేందుకు.
కర్త్తోపాదానకరణైర్వినా కార్యే న దృశ్యతే
కర్త, ఉపాదానం, సాధనాలు లేకుండా ఫలితం ఎప్పుడూ కనబడదు.
నిత్యైకా చ శివా శక్త్యా హ్యనాదినిధనా సతీ
శివుని శక్తి నిత్యమైనది, ఒక్కటే, ఆది అంతం లేనిది.
స్వభావాన్మోహజననీ స్వచితాజనకర్మభిః
తన స్వభావంతో, తన సంకల్ప క్రియల ద్వారా ఆమె మోహానికి తల్లిగా ఉంటుంది.
కర్మాణ్యావేక్ష్య విద్యేశో మాయాం విక్షోభ్య శక్తిభిః
కర్మలను పరిశీలించిన జ్ఞానాధిపతి తన శక్తులతో మాయను కలవరపరచును.
సృజత్యాదో కాలతత్త్వం నానాశక్తిమయీ చ సా
ఆదిలో ఆయన కాలతత్త్వాన్ని, అనేక శక్తులతో కూడినదాన్ని సృష్టించును.