యతతే చ యథాశక్తి న చ తద్వర్తతే తథా
వాడు తన శక్తికి తగినట్టు ప్రయత్నిస్తాడు, కానీ ఫలితం ఆశించినట్లు ఉండదు.
నాప్రియం ప్రతిపద్యేరన్నుత్థానస్య ఫలం ప్రతి
ఉద్యమానికి ఫలితం కోసం, ఇష్టంకాని దాన్ని అంగీకరించకూడదు.
అప్రమత్తాః శఠాః క్రూరా విక్రాన్తాః పర్యుపాసతే
జాగ్రత్తగా, మోసపూరితంగా, క్రూరంగా, ధైర్యంగా ఉండేవారు ఇతరులకు సేవ చేస్తారు.
స్వం స్వం చ పునరన్యేషాం న కఞ్చిదతిగచ్ఛతి
ప్రతి ఒక్కరూ తమదైనదాన్ని, మరొకరి దానిని కూడా వెంబడిస్తారు; ఎవ్వరూ తమ వంతు దాటి పోరు.
వహౄన్తి శిబికామన్యే యాన్త్యన్యే శిబికారుహః
కొంతమంది శిబికను మోస్తారు, మరికొందరు అందులో కూర్చుంటారు.
మనుజాశ్చ గతశ్రీకాః శతశో వివిధాః స్త్రియాః
ధనాన్ని కోల్పోయిన పురుషులు, అనేక రకాల మహిళలు కూడా కనిపిస్తారు.
ఇదమన్యత్పరం పశ్య నాత్ర మోహం కరిష్యసి
ఇది మరొక పరమ సత్యం, దీన్ని చూడు; ఇక్కడ మోహంలో పడవు.
సర్వం త్యక్త్వా స్వరూపస్థః సుఖీ భవ నిరామయః
అన్నీ వదిలిపెట్టి, నీ స్వరూపంలో నిలిచి, సుఖంగా, వ్యాధిలేకుండా ఉండు.
యేన దేవాః పరిత్యజ్య భర్త్యలోకం దివం గతాః
దేవతలు, మానవ లోకాన్ని వదిలి, ఆ యోగ్యుని వల్ల స్వర్గానికి వెళ్లారు.
సనత్కుమారః ప్రయయౌ పూజితస్తేన సాదరమ్
సనత్కుమారుడు, అతని ద్వారా గౌరవంతో పూజించబడి, వెళ్లిపోయాడు.
బ్రహ్మణః పదమన్వేష్టుముత్సుకః పితరం యయౌ
బ్రహ్మనివాసాన్ని తెలుసుకోవాలని ఆశతో, తండ్రి దగ్గరకు వెళ్లాడు.
శుకః ప్రదక్షిణీకృత్య యయౌ కైలాసపర్వతమ్
శుకుడు ప్రదక్షిణ చేసి, కైలాసపర్వతానికి వెళ్లాడు.
క్షణైకం స్థీయతాం పుత్ర ఇతి చ క్రోశ దుర్మనాః
మనసు బాధతో, "ఒక క్షణం ఆగు నా బిడ్డా!" అని ఆమె విలపించింది.
మోక్షమేవానుసంచిత్య గత ఏవ పరం పదమ్
విముక్తిని మాత్రమే కోరుకుంటూ, అతను పరమ పదాన్ని చేరాడు.
పునః పప్రచ్ఛ తం విప్ర శుకాభిపతనం మునిమ్
మళ్లీ ఆ ముని, శుకుని అవతరణం గురించి ఆ బ్రాహ్మణుని అడిగాడు.
యచ్ఛ్రృత్వా మానసం మే ఽద్య శాన్తిమగ్ర్యాముపాగతమ్
ఇది విని, నేడు నా మనస్సు అత్యున్నతమైన శాంతిని పొందింది.
నహి సమ్పూర్ణతామేతి తృష్ణా కృష్ణగుణార్ణవే
కృష్ణుని గుణాల సముద్రంలో తాపత్రయం ఎప్పుడూ తీరదు.
కుత్ర తే నివసంతీహ సంశయో మే మహానయమ్
వారు ఇక్కడ ఎక్కడ నివసిస్తున్నారు? దీనిపట్ల నాకు గొప్ప సందేహం ఉంది.
ధారయామాస చాత్మానం యథాశాస్త్రం మహామునిః
ఆ మహాముని, శాస్త్రప్రకారం తనను తాను నియంత్రించుకున్నాడు.
తతః స ప్రాఙ్ముఖో విద్వానాదిత్యేన విరోచితే
తర్వాత, తూర్పు దిశగా తిరిగి, ఆ పండితుడు సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశించాడు.
న తత్ర పక్షిసంఘాతో న శబ్దో న చ దర్శనమ్
అక్కడ పక్షుల సమూహం లేదు, శబ్దం లేదు, కనబడేదేమీ లేదు.
స దదర్శ తదాత్మానం సర్వసంగవినిఃసృతః
ఆ సమయంలో, అన్ని బంధాలను విడిచిపెట్టి, అతను తనను తాను చూశాడు.
స పునర్యోగమాస్థాయ మోక్షమార్గోపలబ్ధయే
మళ్లీ యోగాన్ని ఆశ్రయించి, విముక్తి మార్గాన్ని అన్వేషించాడు.
అన్తరీక్షచరః శ్రీమాన్వ్యాసపుత్రః సునిశ్చితః
వ్యాసుని కుమారుడు, మహిమతో, ధృడనిశ్చయంతో, ఆకాశంలో సంచరించాడు.
దదృశుః సర్వభూతాని మనోమారుతరంహసమ్
అతను మనస్సు, గాలిలా వేగంగా పోతుండగా, అన్ని జీవులు అతన్ని చూశాయి.
పుష్ప వర్షైశ్చ దివ్యైస్తమవచక్రుర్దివౌకసః
దేవతలు, అతనిపై దివ్యపుష్పాల వర్షంతో సత్కరించాయి.
ఋషయశ్చైవ సంసిద్ధాః కో ఽయం సిద్ధిముపాగతః
సిద్ధులైన ఋషులు, "ఈతడు ఎవరు? సిద్ధిని పొందినవాడు ఎవరు?" అని అడిగారు.
ఉవాచ చ మహాతేజాస్తానృషీన్సంప్రహర్షితః
అతని మహాతేజస్సుతో, ఆనందంతో, ఆ ఋషులకు మాట్లాడాడు.
తస్మై ప్రతివచోదేయం భవద్భిస్తు సమాహితైః
మీరు ఏకాగ్రతతో ఉన్నవారు, అతనికి ఈ సమాధానాన్ని ఇవ్వాలి.
తమో హ్యష్టవిధం త్యక్త్వా జహౌ పఞ్చవిధం రజః
అతను ఎనిమిది విధాల అంధకారాన్ని వదిలి, ఐదు విధాల రజస్సును కూడా త్యజించాడు.