అన్యామన్యాం ధనావస్థాం ప్రాప్య వైశేషికా నరాః
ప్రతిభావంతులు ఒకదాని తర్వాత మరొక ధనస్థితిని పొందుతారు.
సర్వే క్షయాన్తా నిచయాః పతనాన్తాః సముచ్ఛ్రయాః
ఏ కూడికైనా చివరికి నశిస్తుంది; ఎత్తుకు చేరినది చివరికి పడిపోతుంది.
అన్తో నాస్తి పిపాసాయాస్తుష్టిస్తు పరమం సుఖమ్
దాహానికి అంతం లేదు; తృప్తి మాత్రమే పరమ సుఖం.
నిమేషమాత్రమపి హి యో ఽధిగచ్ఛన్న తిష్టతి
ఒక క్షణం తృప్తిని పొందినవాడు కూడా అక్కడ నిలబడలేడు.
భూతేషు భావం సంచిన్త్య యే బుద్ధ్యా తమసః పరమ్
ప్రాణుల్లోని స్వభావాన్ని బుద్ధితో ఆలోచించి, అంధకారాన్ని దాటి వెళ్ళేవారు—
సంచిన్వన్నేకమేవైనం కామానావితృప్తకమ్
కోరికలు తీరని మనిషి, ఒక్కటే దాన్ని కూడగట్టుకుంటూ ఉంటాడు.
అథాప్యుపాయం సంపశ్యేద్దుఃఖస్యాస్య విమోక్షణే
ఈ బాధ నుంచి బయటపడేందుకు ఏదైనా మార్గం చూడాలి.
శబ్దే స్పర్శే రసే రూపే గన్ధే చ పరమం తథా
శబ్దం, స్పర్శ, రుచి, రూపం, వాసన — వీటిలోనూ పరమమైన అనుభూతి ఉంటుంది.
వాక్సంప్రయోగాద్భృతానాం నాస్తి దుఃఖమనామయమ్
మాటతో జీవించే వారికి బాధా వ్యాధులు ఉండవు.
ప్రణయం పరిసంహృత్య సంస్తుతేష్వితరేషు చ
ప్రశంసలోనూ, ఇతరుల మధ్యనూ, మనసు వెనక్కు తీసుకోవాలి.
అధ్యాత్మగతమాలీనో నిరపేక్షో నిరామిషః
ఆత్మలో లీనమై, ఆశలు లేకుండా, నిర్లిప్తుడై ఉండాలి.
సుఖదుఃఖవిపర్యాసో యదా సముపపద్యతే
సుఖం, దుఃఖం మారిపోవడం కలిగినప్పుడు,
స్వభావాద్యత్నమాతిష్ఠేద్యత్నవాన్నావసీదతి
తన స్వభావాన్ని అనుసరించి శ్రద్ధగా పనిచేస్తే, అలాంటి వారు ఎప్పుడూ పడిపోరు.
తాని పూర్వశరీరాణి నిత్యమేకం శరీరిణమ్
మునుపటి శరీరాలన్నీ ఎప్పుడూ ఒకే జీవునివే.
నిర్దగ్ధం పరదేహేన పరదేంహం బలాబలమ్
ఇంకొకరి శరీరం వల్ల, ఇంకొకరి బలహీనతలు, బలాలు నశించిపోతాయి.
సంగత్యా జఠరే న్యస్తం రేతోబిన్దుమచేతనమ్
సంగమం వల్ల, జటరంలో చైతన్యం లేని రేతస్సు బిందువు ఉంచబడుతుంది.
అన్నపానాని జీర్యన్తే యత్ర భక్ష్యాశ్చ భక్షితాః
అక్కడ తినే ఆహారం, త్రాగే పానీయం జీర్ణమవుతాయి.
గర్భే మూత్రపురీషాణాం స్వభావనియతా గతిః
గర్భంలో మూత్రం, విసర్జన సహజంగా ప్రవహిస్తాయి.
ప్రభవన్త్యుదరే గర్భా జాయమానాస్తథాపరే
ఉదరంలో గర్భాలు ఏర్పడతాయి, అలాగే మరికొందరు కూడా పుడతారు.
ఏతస్మాద్యోనిసంబన్ధాద్యో జీవన్పరిముచ్యతే
ఈ గర్భ సంబంధం వల్ల, జీవుడు బంధనాల నుంచి విడిపోతాడు.
గర్భస్య సహ జాతస్య సప్తమీమీదృశీం దశామ్
గర్భంతో పాటు పుట్టినవానికి ఏడవ నెలలో ఇలాంటి స్థితి కలుగుతుంది.
నాభ్యుత్థానే మనుష్యాణాం యోగాః స్యుర్నాత్ర సంశయః
మనుషులకు నాభి నుంచే యోగాలు కలుగుతాయని సందేహం లేదు.
వ్యాధిభిర్భక్ష్యమాణానాం త్యజతాం విపులన్ధనమ్
వ్యాధులతో బాధపడేవారు, తమ పెద్ద సంపదను వదిలిపెడతారు.
వేదనా నాపకర్షన్తి యతమానాశ్చికిత్సకాః
వైద్యులు ఎంత ప్రయత్నించినా, ఆ బాధలు పోవు.
వ్యాధిభిః పరికృష్యన్తే మృగా జ్యాఘ్రైరివార్దితాః
జంతువులు వ్యాధుల వల్ల బాధపడుతుంటాయి, మృగాలు వేటగాళ్ల చేతిలో పడినట్లు.
దృశ్యన్తే జరయా భగ్నా నాగైర్నాగా ఇవోత్తమాః
వృద్ధాప్యంతో బలహీనపడినవాళ్లు, గొప్ప ఏనుగులు మరొక ఏనుగుల చేతిలో ఓడిపోయినట్లు కనిపిస్తారు.
శ్వాపదాశ్చ దరిద్రాశ్చ ప్రాయో నార్తా భవన్తి తే
కాటుక జంతువులు, బీదవారు సాధారణంగా ఈ విధంగా బాధపడరు.
ఆక్రమ్య రోగ ఆదత్తే పశూన్పశుపచో యథా
రోగం, మాంసాన్ని తీసుకునే వాడు పశువును పట్టుకున్నట్లు, ప్రాణులను పట్టుకుంటుంది.
స్రోతసా మహసా క్షిప్రం హ్రియమాణం బలీయసా
బలమైన ప్రవాహం వేగంగా తీసుకెళ్లినట్లు, వాడు బలవంతంగా లాక్కొనబడతాడు.
స్వభావా హ్యతివర్తన్తే యే నిర్ముక్తాః శరీరిషు
శరీరం నుంచి విముక్తులైనవారు, తమ సహజ స్వభావాన్ని దాటి పోతారు.