కశ్చిత్కర్మాణి కురుతే న ప్రాప్యమధిగచ్ఛతి
ఎవరైనా పనులు చేస్తారు కానీ కావలసిన ఫలితాన్ని పొందరు.
శుక్రమన్యత్ర సంభూతం పునరన్యత్ర గచ్ఛతి
బీజం ఒకచోట పుట్టి, మరొకచోటికి వెళ్తుంది.
ఆమ్రపుష్పోపమా యస్య నివృత్తిరుపలభ్యతే
మామిడి పువ్వు రాలినట్టు ఎవరికైనా విరమణ కలిగితే, అది నిజమైన శాంతి.
సిద్ధౌ ప్రయతమానానాం నైవాణ్డముపజాయతే
ఎంత ప్రయత్నించినా విజయానికి గుడ్డెడు పుట్టదు.
ఆయుష్మాన్ జాయతే పుత్రః కథం ప్రేతః పితేవ సః
దీర్ఘాయువు కలిగిన కుమారుడు పుట్టినా, అతను మృతుడైన తండ్రిలా ఎలా ఉంటాడు?
దశమాసాన్పరిధృతా జాయతే కులపాంసనాః
పది నెలలు గర్భంలో ఉండి, కుటుంబానికి అపకీర్తి తెచ్చే వారు పుడతారు.
విమలానభిజాయన్తే లబ్ధ్వా తైరేవ మఙ్గలైః
అదే శుభసూచకాలు లభించినా, పవిత్రులు పుట్టరు.
ఉపద్రవైవాదృష్టో యోనౌ గర్భః ప్రపద్యతే
ఏ కారణం లేకుండానే గర్భం గర్భాశయంలో ప్రవేశిస్తుంది.
పరిత్యజతి యో దుఃఖం సుఖమప్యుభయం నరః
ఎవరైనా బాధను, సుఖాన్ని రెండింటినీ వదిలేస్తే—
దుఃఖమర్థా హి త్యజ్యన్తే పాలనే చ న తే సుఖాః
బాధ వల్ల ధనం వదిలిపెడతారు; పోషించినా అది సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
అన్యామన్యాం ధనావస్థాం ప్రాప్య వైశేషికా నరాః
ప్రతిభావంతులు ఒకదాని తర్వాత మరొక ధనస్థితిని పొందుతారు.
సర్వే క్షయాన్తా నిచయాః పతనాన్తాః సముచ్ఛ్రయాః
ఏ కూడికైనా చివరికి నశిస్తుంది; ఎత్తుకు చేరినది చివరికి పడిపోతుంది.
అన్తో నాస్తి పిపాసాయాస్తుష్టిస్తు పరమం సుఖమ్
దాహానికి అంతం లేదు; తృప్తి మాత్రమే పరమ సుఖం.
నిమేషమాత్రమపి హి యో ఽధిగచ్ఛన్న తిష్టతి
ఒక క్షణం తృప్తిని పొందినవాడు కూడా అక్కడ నిలబడలేడు.
భూతేషు భావం సంచిన్త్య యే బుద్ధ్యా తమసః పరమ్
ప్రాణుల్లోని స్వభావాన్ని బుద్ధితో ఆలోచించి, అంధకారాన్ని దాటి వెళ్ళేవారు—
సంచిన్వన్నేకమేవైనం కామానావితృప్తకమ్
కోరికలు తీరని మనిషి, ఒక్కటే దాన్ని కూడగట్టుకుంటూ ఉంటాడు.
అథాప్యుపాయం సంపశ్యేద్దుఃఖస్యాస్య విమోక్షణే
ఈ బాధ నుంచి బయటపడేందుకు ఏదైనా మార్గం చూడాలి.
శబ్దే స్పర్శే రసే రూపే గన్ధే చ పరమం తథా
శబ్దం, స్పర్శ, రుచి, రూపం, వాసన — వీటిలోనూ పరమమైన అనుభూతి ఉంటుంది.
వాక్సంప్రయోగాద్భృతానాం నాస్తి దుఃఖమనామయమ్
మాటతో జీవించే వారికి బాధా వ్యాధులు ఉండవు.
ప్రణయం పరిసంహృత్య సంస్తుతేష్వితరేషు చ
ప్రశంసలోనూ, ఇతరుల మధ్యనూ, మనసు వెనక్కు తీసుకోవాలి.
అధ్యాత్మగతమాలీనో నిరపేక్షో నిరామిషః
ఆత్మలో లీనమై, ఆశలు లేకుండా, నిర్లిప్తుడై ఉండాలి.
సుఖదుఃఖవిపర్యాసో యదా సముపపద్యతే
సుఖం, దుఃఖం మారిపోవడం కలిగినప్పుడు,
స్వభావాద్యత్నమాతిష్ఠేద్యత్నవాన్నావసీదతి
తన స్వభావాన్ని అనుసరించి శ్రద్ధగా పనిచేస్తే, అలాంటి వారు ఎప్పుడూ పడిపోరు.
తాని పూర్వశరీరాణి నిత్యమేకం శరీరిణమ్
మునుపటి శరీరాలన్నీ ఎప్పుడూ ఒకే జీవునివే.
నిర్దగ్ధం పరదేహేన పరదేంహం బలాబలమ్
ఇంకొకరి శరీరం వల్ల, ఇంకొకరి బలహీనతలు, బలాలు నశించిపోతాయి.
సంగత్యా జఠరే న్యస్తం రేతోబిన్దుమచేతనమ్
సంగమం వల్ల, జటరంలో చైతన్యం లేని రేతస్సు బిందువు ఉంచబడుతుంది.
అన్నపానాని జీర్యన్తే యత్ర భక్ష్యాశ్చ భక్షితాః
అక్కడ తినే ఆహారం, త్రాగే పానీయం జీర్ణమవుతాయి.
గర్భే మూత్రపురీషాణాం స్వభావనియతా గతిః
గర్భంలో మూత్రం, విసర్జన సహజంగా ప్రవహిస్తాయి.
ప్రభవన్త్యుదరే గర్భా జాయమానాస్తథాపరే
ఉదరంలో గర్భాలు ఏర్పడతాయి, అలాగే మరికొందరు కూడా పుడతారు.
ఏతస్మాద్యోనిసంబన్ధాద్యో జీవన్పరిముచ్యతే
ఈ గర్భ సంబంధం వల్ల, జీవుడు బంధనాల నుంచి విడిపోతాడు.