సాయకా ఇవ తీక్ష్ణాగ్రాః ప్రయుక్తా దృఢధన్విభిః
బలమైన విలువారులు వదిలిన పదునైన బాణాలు లాగానే,
ఆమయస్య వినాశాయ శరీరమనుకృష్యతే
రోగాన్ని పోగొట్టేందుకు శరీరం బాధపడుతుంది.
ఆయురాదాయ మర్త్యానాం రాత్ర్యహాని పునఃపునః
రాత్రి, పగలు తిరిగి తిరిగి మానవుల ఆయుష్షును తగ్గిస్తాయి.
జాతం మర్త్యం జరయతి నిమిషం నావతిష్టతే
పుట్టిన మనిషిని వృద్ధాప్యం వెంటాడుతుంది; ఒక్క క్షణం కూడా నిలవదు.
ఆదిత్యో హ్యస్తమభ్యేతి పునః పునరుదేతి చ
సూర్యుడు మళ్ళీ మళ్ళీ అస్తమించిపోతూ, ఉదయించిపోతూ ఉంటాడు.
ఇష్టానిష్టా మనుష్యాణాం మతం గచ్ఛన్తి రాత్రయః
మనుషుల ఇష్ట, అనిష్టాలకు అనుగుణంగా రాత్రులు గడుస్తుంటాయి.
యది స్యాన్న పరాధీనం పురుషస్య క్రియాఫలమ్
ఒక మనిషి చేసిన పనికి ఫలితం ఇతరులపై ఆధారపడకపోతే,
దృశ్యన్తే నిష్ఫలాః సంతః ప్రహీనాశ్చ స్వకర్మభిః
మంచి పనులు చేసినవారు ఫలితం పొందక, తమ చేష్టల వల్ల నష్టపోతున్నవారిని మనం చూస్తున్నాము.
ఆశాభిరణ్యసంయుక్తా దృశ్యన్తే సర్వకామినః
కోరికలతో నిండిన వారు ఆశలు, బంగారంతో బంధించబడి కనిపిస్తారు.
వఞ్చనాయాం చ లోకేషు ససుఖేష్వేవ జీయతే
ఈ లోకంలో మోసంతోనే సుఖాల్లో జీవనం సాగుతుంది.
కశ్చిత్కర్మాణి కురుతే న ప్రాప్యమధిగచ్ఛతి
ఎవరైనా పనులు చేస్తారు కానీ కావలసిన ఫలితాన్ని పొందరు.
శుక్రమన్యత్ర సంభూతం పునరన్యత్ర గచ్ఛతి
బీజం ఒకచోట పుట్టి, మరొకచోటికి వెళ్తుంది.
ఆమ్రపుష్పోపమా యస్య నివృత్తిరుపలభ్యతే
మామిడి పువ్వు రాలినట్టు ఎవరికైనా విరమణ కలిగితే, అది నిజమైన శాంతి.
సిద్ధౌ ప్రయతమానానాం నైవాణ్డముపజాయతే
ఎంత ప్రయత్నించినా విజయానికి గుడ్డెడు పుట్టదు.
ఆయుష్మాన్ జాయతే పుత్రః కథం ప్రేతః పితేవ సః
దీర్ఘాయువు కలిగిన కుమారుడు పుట్టినా, అతను మృతుడైన తండ్రిలా ఎలా ఉంటాడు?
దశమాసాన్పరిధృతా జాయతే కులపాంసనాః
పది నెలలు గర్భంలో ఉండి, కుటుంబానికి అపకీర్తి తెచ్చే వారు పుడతారు.
విమలానభిజాయన్తే లబ్ధ్వా తైరేవ మఙ్గలైః
అదే శుభసూచకాలు లభించినా, పవిత్రులు పుట్టరు.
ఉపద్రవైవాదృష్టో యోనౌ గర్భః ప్రపద్యతే
ఏ కారణం లేకుండానే గర్భం గర్భాశయంలో ప్రవేశిస్తుంది.
పరిత్యజతి యో దుఃఖం సుఖమప్యుభయం నరః
ఎవరైనా బాధను, సుఖాన్ని రెండింటినీ వదిలేస్తే—
దుఃఖమర్థా హి త్యజ్యన్తే పాలనే చ న తే సుఖాః
బాధ వల్ల ధనం వదిలిపెడతారు; పోషించినా అది సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
అన్యామన్యాం ధనావస్థాం ప్రాప్య వైశేషికా నరాః
ప్రతిభావంతులు ఒకదాని తర్వాత మరొక ధనస్థితిని పొందుతారు.
సర్వే క్షయాన్తా నిచయాః పతనాన్తాః సముచ్ఛ్రయాః
ఏ కూడికైనా చివరికి నశిస్తుంది; ఎత్తుకు చేరినది చివరికి పడిపోతుంది.
అన్తో నాస్తి పిపాసాయాస్తుష్టిస్తు పరమం సుఖమ్
దాహానికి అంతం లేదు; తృప్తి మాత్రమే పరమ సుఖం.
నిమేషమాత్రమపి హి యో ఽధిగచ్ఛన్న తిష్టతి
ఒక క్షణం తృప్తిని పొందినవాడు కూడా అక్కడ నిలబడలేడు.
భూతేషు భావం సంచిన్త్య యే బుద్ధ్యా తమసః పరమ్
ప్రాణుల్లోని స్వభావాన్ని బుద్ధితో ఆలోచించి, అంధకారాన్ని దాటి వెళ్ళేవారు—
సంచిన్వన్నేకమేవైనం కామానావితృప్తకమ్
కోరికలు తీరని మనిషి, ఒక్కటే దాన్ని కూడగట్టుకుంటూ ఉంటాడు.
అథాప్యుపాయం సంపశ్యేద్దుఃఖస్యాస్య విమోక్షణే
ఈ బాధ నుంచి బయటపడేందుకు ఏదైనా మార్గం చూడాలి.
శబ్దే స్పర్శే రసే రూపే గన్ధే చ పరమం తథా
శబ్దం, స్పర్శ, రుచి, రూపం, వాసన — వీటిలోనూ పరమమైన అనుభూతి ఉంటుంది.
వాక్సంప్రయోగాద్భృతానాం నాస్తి దుఃఖమనామయమ్
మాటతో జీవించే వారికి బాధా వ్యాధులు ఉండవు.
ప్రణయం పరిసంహృత్య సంస్తుతేష్వితరేషు చ
ప్రశంసలోనూ, ఇతరుల మధ్యనూ, మనసు వెనక్కు తీసుకోవాలి.