అనిష్టబుద్ధితాం యచ్ఛేత్తతః క్షిప్రం విరాజతే
తప్పు దిశలో పోయే ఆలోచనలను నియంత్రించాలి. అప్పుడు వెంటనే మనసు స్పష్టంగా మారుతుంది.
అస్యాభావేన యుజ్యేతం తఞ్చాస్య తు నివర్తతే
ఈ నియంత్రణ లేకపోతే మనసు గందరగోళంగా మారుతుంది; ఇది ఉంటే ఆ గందరగోళం పోతుంది.
సర్వాణి నైతదేకస్య శోకస్థానం హి విద్యతే
ఇది ఉన్నవాడికి ఏ విషయంలోనూ దుఃఖానికి చోటు ఉండదు.
దుఃఖేన లభతే దుఃఖం మహానర్థే ప్రపద్యతే
దుఃఖంలో ఉన్నవాడు మరింత దుఃఖాన్ని పొందుతాడు, పెద్ద అపాయంలో పడిపోతాడు.
యస్మిన్న శక్యతే కర్తుం యత్నస్తన్నానుర్చితయేత్
ఏదైనా పని సాధ్యం కాకపోతే, దానిలో మళ్లీ ప్రయత్నం చేయకూడదు.
చిన్త్యమానం హి న వ్యేతి భూయశ్చాభిప్రవర్ద్ధతే
ఒక విషయం గురించి పదే పదే ఆలోచిస్తే అది తగ్గదు, ఇంకా పెరుగుతుంది.
ఏతద్విజ్ఞాయ సామర్థ్యం న వాన్యైః సమతామియాత్
తన శక్తిని తెలుసుకొని, ఇతరులతో సమానం కావాలని ఆశించకూడదు.
ఆరోగ్యం ప్రియసంవాసం న మృధ్యేత్పణ్డితః క్వచిత్
ఆరోగ్యాన్ని, ప్రియమైనవారి స్నేహాన్ని ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
అశోచన్ప్రతికుర్వీత యది పశ్యేదుపక్రమమ్
పరిష్కారం కనిపిస్తే, దుఃఖించకుండా తగిన చర్య తీసుకోవాలి.
జరామరణదుఃఖేభ్యః ప్రియమాత్మానముద్ధరేత్
వృద్ధాప్యం, మరణం వల్ల కలిగే బాధల నుంచి తనను తాను రక్షించుకోవాలి.
సాయకా ఇవ తీక్ష్ణాగ్రాః ప్రయుక్తా దృఢధన్విభిః
బలమైన విలువారులు వదిలిన పదునైన బాణాలు లాగానే,
ఆమయస్య వినాశాయ శరీరమనుకృష్యతే
రోగాన్ని పోగొట్టేందుకు శరీరం బాధపడుతుంది.
ఆయురాదాయ మర్త్యానాం రాత్ర్యహాని పునఃపునః
రాత్రి, పగలు తిరిగి తిరిగి మానవుల ఆయుష్షును తగ్గిస్తాయి.
జాతం మర్త్యం జరయతి నిమిషం నావతిష్టతే
పుట్టిన మనిషిని వృద్ధాప్యం వెంటాడుతుంది; ఒక్క క్షణం కూడా నిలవదు.
ఆదిత్యో హ్యస్తమభ్యేతి పునః పునరుదేతి చ
సూర్యుడు మళ్ళీ మళ్ళీ అస్తమించిపోతూ, ఉదయించిపోతూ ఉంటాడు.
ఇష్టానిష్టా మనుష్యాణాం మతం గచ్ఛన్తి రాత్రయః
మనుషుల ఇష్ట, అనిష్టాలకు అనుగుణంగా రాత్రులు గడుస్తుంటాయి.
యది స్యాన్న పరాధీనం పురుషస్య క్రియాఫలమ్
ఒక మనిషి చేసిన పనికి ఫలితం ఇతరులపై ఆధారపడకపోతే,
దృశ్యన్తే నిష్ఫలాః సంతః ప్రహీనాశ్చ స్వకర్మభిః
మంచి పనులు చేసినవారు ఫలితం పొందక, తమ చేష్టల వల్ల నష్టపోతున్నవారిని మనం చూస్తున్నాము.
ఆశాభిరణ్యసంయుక్తా దృశ్యన్తే సర్వకామినః
కోరికలతో నిండిన వారు ఆశలు, బంగారంతో బంధించబడి కనిపిస్తారు.
వఞ్చనాయాం చ లోకేషు ససుఖేష్వేవ జీయతే
ఈ లోకంలో మోసంతోనే సుఖాల్లో జీవనం సాగుతుంది.
కశ్చిత్కర్మాణి కురుతే న ప్రాప్యమధిగచ్ఛతి
ఎవరైనా పనులు చేస్తారు కానీ కావలసిన ఫలితాన్ని పొందరు.
శుక్రమన్యత్ర సంభూతం పునరన్యత్ర గచ్ఛతి
బీజం ఒకచోట పుట్టి, మరొకచోటికి వెళ్తుంది.
ఆమ్రపుష్పోపమా యస్య నివృత్తిరుపలభ్యతే
మామిడి పువ్వు రాలినట్టు ఎవరికైనా విరమణ కలిగితే, అది నిజమైన శాంతి.
సిద్ధౌ ప్రయతమానానాం నైవాణ్డముపజాయతే
ఎంత ప్రయత్నించినా విజయానికి గుడ్డెడు పుట్టదు.
ఆయుష్మాన్ జాయతే పుత్రః కథం ప్రేతః పితేవ సః
దీర్ఘాయువు కలిగిన కుమారుడు పుట్టినా, అతను మృతుడైన తండ్రిలా ఎలా ఉంటాడు?
దశమాసాన్పరిధృతా జాయతే కులపాంసనాః
పది నెలలు గర్భంలో ఉండి, కుటుంబానికి అపకీర్తి తెచ్చే వారు పుడతారు.
విమలానభిజాయన్తే లబ్ధ్వా తైరేవ మఙ్గలైః
అదే శుభసూచకాలు లభించినా, పవిత్రులు పుట్టరు.
ఉపద్రవైవాదృష్టో యోనౌ గర్భః ప్రపద్యతే
ఏ కారణం లేకుండానే గర్భం గర్భాశయంలో ప్రవేశిస్తుంది.
పరిత్యజతి యో దుఃఖం సుఖమప్యుభయం నరః
ఎవరైనా బాధను, సుఖాన్ని రెండింటినీ వదిలేస్తే—
దుఃఖమర్థా హి త్యజ్యన్తే పాలనే చ న తే సుఖాః
బాధ వల్ల ధనం వదిలిపెడతారు; పోషించినా అది సుఖాన్ని ఇవ్వదు.