యో జన్తుః స్వకృతైస్తైస్తైః కర్మభిర్నిత్యదుఃఖితః
ఆ జీవి తన చేత చేసిన వివిధ కర్మల వల్ల ఎప్పుడూ బాధపడుతూనే ఉంటాడు.
తతః కర్మ సమాదత్తే పునరన్యన్నవం బహు
అప్పుడతడు మళ్లీ కొత్తగా, మరెన్నో కర్మలను చేపడతాడు.
అజస్రమేవ మోహాన్తో దుఃఖేషు సుఖసంజ్ఞితః
మోహంలో ఉన్నప్పటికీ, నిరంతరం బాధను సుఖమనే పేరుతో పిలుస్తాడు.
తతో నివృత్తో బన్ధాత్స్వాత్కర్మణాముదయాదిహ
అప్పుడతడు తన కర్మల వల్ల ఏర్పడిన బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
సంయమేన చ సంబన్ధాన్నివృత్త్యా తపసో బలాత్
నిగ్రహంతో, తపస్సు బలంతో, బంధాల నుంచి విడిపోవడం ద్వారా—
సమ్ప్రాప్తా బహవః సిద్ధిం అవ్యాబాధాం సుఖోదయామ్
చాలామంది నిరంతర సుఖాన్ని, అశాంతి లేకుండా, సిద్ధిని పొందారు.
నిశమ్య లభ్యతే బుద్ధిర్లబ్ధాయాం సుఖమేధతే
వినడం వల్ల జ్ఞానం కలుగుతుంది; జ్ఞానం వచ్చినప్పుడు సుఖం పెరుగుతుంది.
దివసే దివసే మూఢమావిశన్తి న పణ్డితమ్
ప్రతి రోజూ మూర్ఖులు దగ్గరికి వస్తారు, కానీ పండితులు కాదు.
మనుష్యా మానసైర్దుఃఖైర్యుజ్యన్తే యే ఽల్పబుద్ధయః
తక్కువ బుద్ధి కలిగిన మనుషులు మనసులో బాధలతో బాధపడుతుంటారు.
తాననాద్రియమాణశ్చ స్నేహబన్ధాద్విముచ్యతే
వారిని గౌరవించని వాడు మమకార బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
అనిష్టబుద్ధితాం యచ్ఛేత్తతః క్షిప్రం విరాజతే
తప్పు దిశలో పోయే ఆలోచనలను నియంత్రించాలి. అప్పుడు వెంటనే మనసు స్పష్టంగా మారుతుంది.
అస్యాభావేన యుజ్యేతం తఞ్చాస్య తు నివర్తతే
ఈ నియంత్రణ లేకపోతే మనసు గందరగోళంగా మారుతుంది; ఇది ఉంటే ఆ గందరగోళం పోతుంది.
సర్వాణి నైతదేకస్య శోకస్థానం హి విద్యతే
ఇది ఉన్నవాడికి ఏ విషయంలోనూ దుఃఖానికి చోటు ఉండదు.
దుఃఖేన లభతే దుఃఖం మహానర్థే ప్రపద్యతే
దుఃఖంలో ఉన్నవాడు మరింత దుఃఖాన్ని పొందుతాడు, పెద్ద అపాయంలో పడిపోతాడు.
యస్మిన్న శక్యతే కర్తుం యత్నస్తన్నానుర్చితయేత్
ఏదైనా పని సాధ్యం కాకపోతే, దానిలో మళ్లీ ప్రయత్నం చేయకూడదు.
చిన్త్యమానం హి న వ్యేతి భూయశ్చాభిప్రవర్ద్ధతే
ఒక విషయం గురించి పదే పదే ఆలోచిస్తే అది తగ్గదు, ఇంకా పెరుగుతుంది.
ఏతద్విజ్ఞాయ సామర్థ్యం న వాన్యైః సమతామియాత్
తన శక్తిని తెలుసుకొని, ఇతరులతో సమానం కావాలని ఆశించకూడదు.
ఆరోగ్యం ప్రియసంవాసం న మృధ్యేత్పణ్డితః క్వచిత్
ఆరోగ్యాన్ని, ప్రియమైనవారి స్నేహాన్ని ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
అశోచన్ప్రతికుర్వీత యది పశ్యేదుపక్రమమ్
పరిష్కారం కనిపిస్తే, దుఃఖించకుండా తగిన చర్య తీసుకోవాలి.
జరామరణదుఃఖేభ్యః ప్రియమాత్మానముద్ధరేత్
వృద్ధాప్యం, మరణం వల్ల కలిగే బాధల నుంచి తనను తాను రక్షించుకోవాలి.
సాయకా ఇవ తీక్ష్ణాగ్రాః ప్రయుక్తా దృఢధన్విభిః
బలమైన విలువారులు వదిలిన పదునైన బాణాలు లాగానే,
ఆమయస్య వినాశాయ శరీరమనుకృష్యతే
రోగాన్ని పోగొట్టేందుకు శరీరం బాధపడుతుంది.
ఆయురాదాయ మర్త్యానాం రాత్ర్యహాని పునఃపునః
రాత్రి, పగలు తిరిగి తిరిగి మానవుల ఆయుష్షును తగ్గిస్తాయి.
జాతం మర్త్యం జరయతి నిమిషం నావతిష్టతే
పుట్టిన మనిషిని వృద్ధాప్యం వెంటాడుతుంది; ఒక్క క్షణం కూడా నిలవదు.
ఆదిత్యో హ్యస్తమభ్యేతి పునః పునరుదేతి చ
సూర్యుడు మళ్ళీ మళ్ళీ అస్తమించిపోతూ, ఉదయించిపోతూ ఉంటాడు.
ఇష్టానిష్టా మనుష్యాణాం మతం గచ్ఛన్తి రాత్రయః
మనుషుల ఇష్ట, అనిష్టాలకు అనుగుణంగా రాత్రులు గడుస్తుంటాయి.
యది స్యాన్న పరాధీనం పురుషస్య క్రియాఫలమ్
ఒక మనిషి చేసిన పనికి ఫలితం ఇతరులపై ఆధారపడకపోతే,
దృశ్యన్తే నిష్ఫలాః సంతః ప్రహీనాశ్చ స్వకర్మభిః
మంచి పనులు చేసినవారు ఫలితం పొందక, తమ చేష్టల వల్ల నష్టపోతున్నవారిని మనం చూస్తున్నాము.
ఆశాభిరణ్యసంయుక్తా దృశ్యన్తే సర్వకామినః
కోరికలతో నిండిన వారు ఆశలు, బంగారంతో బంధించబడి కనిపిస్తారు.
వఞ్చనాయాం చ లోకేషు ససుఖేష్వేవ జీయతే
ఈ లోకంలో మోసంతోనే సుఖాల్లో జీవనం సాగుతుంది.