ద్వన్ద్వారామేషు భూతేషు వరాకో రమతే మునిః
ద్వంద్వాలలో ఆనందించే భూతులతో కూడి, దరిద్రుడైన ముని సంతోషంగా ఉంటాడు.
శుభైర్లభేత దేవత్వం వ్యామిశ్రైర్జన్మ మానుషమ్
శుభకర్మల వల్ల దేవతల స్థానం లభిస్తుంది; మిశ్రమకర్మల వల్ల మానవ జన్మ కలుగుతుంది.
తత్ర మృత్యుజరాదుఃఖైః సతతం సమభిద్రుతమ్
అక్కడ మరణం, వృద్ధాప్యం, బాధలు ఎప్పుడూ వెంటాడుతుంటాయి.
అహితే హితసంజ్ఞస్త్వమధ్రువే ధ్రువసంజ్ఞకః
హానికరమైనదాన్ని మేలు అని, నశ్వరమైనదాన్ని శాశ్వతమని నువ్వు భావిస్తున్నావు.
సంవేష్ట్యమానం బహుభిర్మోహతన్తుభిరాత్మజైః
తన సంతానమే అజ్ఞానపు తంతువులతో గట్టిగా కట్టిపడేస్తున్నదని భావించు.
అలం పరిగ్రహేణేహ దోషవాన్ హి పరిగ్రహః
ఇక్కడ సంపాదనలకు అంతా సరిపోతుంది; ఎందుకంటే వాటిలో తప్పులే ఎక్కువ.
పుత్రదారకుటుంబేషు సక్తాః సీదన్తి జన్తవః
పిల్లలు, భార్య, కుటుంబం మీద మమకారం పెడితే జీవులు క్రమంగా దిగజారిపోతారు.
మోహజాలసమాకృష్టాన్పశ్యజన్తూన్సుదుఃఖితాన్
అజ్ఞానపు వలలో చిక్కుకుని తీవ్రమైన బాధలు అనుభవిస్తున్న జీవులను చూడు.
పారక్యమధ్రువం సర్వం కిం స్వం సుకృతదుష్కృతే
ఇతరులదంతా నిలకడలేనిది; నిజంగా మనదైనది మంచికీ చెడుకూ చేసిన పనులే.
అనర్థే కిం ప్రసక్తస్త్వం స్వమర్థం నానుతిష్టసి
నిజమైన ప్రయోజనాన్ని వదిలిపెట్టి, నిష్ప్రయోజనమైన వాటిలో ఎందుకు మునిగిపోతున్నావు?
తమః కర్త్తారమధ్వానం కథమేకో గమిష్యసి
చీకటి సృష్టికర్త వేసిన మార్గాన్ని నీవొక్కడే ఎలా దాటి పోతావు?
సుకృతం దుష్కృతం చ త్వాం గచ్ఛన్తమనుయాస్యతః
నీవు వెళ్ళేప్పుడు నీ మంచి చెడు పనులు వెంట వస్తాయి.
అర్థార్థమనుశీర్యన్తే సిద్ధార్థస్తు విముచ్యతే
ధనానికి మమకారం పెడితే బంధాలు ఏర్పడతాయి; కానీ లక్ష్యాన్ని సాధించినవాడు విముక్తి పొందుతాడు.
ఛిత్వైనాం సుకృతో యాన్తి నైనాం ఛిన్దన్తి దుష్కృతః
ఈ బంధాలను మంచివారు తెంచుకుని వెళ్ళిపోతారు; చెడ్డవారు వాటిని తెంచుకోలేరు.
న చ నామాస్తి నిర్వేదో లోహం హి హృదయం తవ
విరక్తి అనే పేరు నీకు లేదు; నీ హృదయం ఇనుపలా కఠినంగా ఉంది.
గన్ధపఙ్కాం శబ్దజలాం స్వర్గమార్గదురారుహామ్
సువాసన గల మట్టి, శబ్దాల నీరు, స్వర్గమార్గాన్ని చేరడం చాలా కష్టం.
త్యాగవాతాధ్వగాం శీఘ్రాం బుద్ధినావం నదీం తరేత్
త్యాగమనే గాలులతో వేగంగా పోయే నదిని, బుద్ధి అనే నౌకతో దాటి పోవాలి.
త్యజ ధర్మమసంకల్పాదధర్మం చాప్యహింసయా
ఆసక్తి లేకుండా ధర్మాన్ని, హింస చేయకుండా అధర్మాన్ని వదిలిపెట్టు.
అస్థిస్థూణం స్నాయుయుతం మాంసశోణితలేపనమ్
ఎముకలతో కూడిన, నరములతో బంధించిన, మాంసం రక్తంతో పూతబడిన శరీరం.
జరాశోకసమావిష్టం రోగాయతనమస్థిరమ్
వృద్ధాప్యంతో, దుఃఖంతో నిండిన, వ్యాధులకు నిలయమైన, స్థిరంగా లేని శరీరం.
ఇదం విశ్వం జగత్సర్వమజగఞ్చాపి యద్భవేత్
ఈ విశ్వమంతా, జగతంతా, ఇంకా జగత్తు కానివన్నీ — ఏది ఉన్నా ఇదే.
ఇన్ద్రియాణి చ పఞ్చైవ తమః సత్త్వం రజస్తథా
ఐదు ఇంద్రియాలు, చీకటి, సత్త్వం, రజస్సు కూడా.
సర్వైరిహేన్ద్రియార్థైశ్చ వ్యక్తావ్యక్తైర్హి హితమ్
ఈ అందరి ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన వస్తువుల ద్వారా, కనిపించేవైనా కనిపించనివైనా, మానవునికి మేలు కలుగుతుంది.
ఏతైః సర్వైః సమాయుక్తమనిత్యమభిధీయతే
ఈ అన్నింటితో కూడినది శాశ్వతమైనది కాదని చెబుతారు.
య ఇదం వేద తత్త్వేన సస వేద ప్రభవాప్యయౌ
ఈ విషయాన్ని ఎవరు నిజంగా తెలుసుకుంటారో వారు ఆది అంత్యాలను కూడా తెలుసుకుంటారు.
అవ్యక్తమథ తజ్జ్ఞేయం లిఙ్గగ్రాహ్యమతీన్ద్రియమ్
కనిపించని దాన్ని సూక్ష్మ సంకేతాల ద్వారా, ఇంద్రియాలకు అందని విధంగా, తెలుసుకోవాలి.
లోకే విహితమాత్మానం లోకం చాత్మని పశ్యతి
ఈ లోకంలో ఆత్మను స్థాపించినట్టు, ఆత్మలోనే లోకాన్ని చూస్తాడు.
పశ్యతః సర్వభూతాని సర్వావస్థాసు సర్వదా
ఎవరైనా ప్రతి స్థితిలో, అన్ని కాలాల్లో, అన్ని జీవులను చూస్తారో—
జ్ఞానేన వివిధాత్క్లేశాన్న నివృత్తిశ్చ దేహజాత్
జ్ఞానంతో విభిన్నమైన బాధలు పోవు, శరీర జన్మ కూడా ఆగదు.
అనాదినిధనం జన్తుమాత్మని స్థితమవ్యయమ్
ఆది అంతం లేని జీవి, అవినాశిగా, ఆత్మలోనే నిలిచి ఉంటుంది.