ఉదయం జ్యోతిషాం శశ్వత్సోమాదీనాం కరోతి యః
చంద్రుడు మొదలైన నక్షత్రాల ఉదయాన్ని అతడు ఎప్పటికప్పుడు కలిగిస్తాడు.
యశ్చతుర్భ్యః సముద్రేభ్యో వాయుర్ద్ధారయతే జలమ్
నాలుగు సముద్రాల నుండి నీటిని వాయువు మోయించేస్తాడు.
యో ఽద్ధిః సంయోజ్య జీమూతాన్పర్జన్యాయ ప్రయచ్ఛతీ
అతడు మేఘాలను కూడగట్టి, వర్షదేవుడికి అందజేస్తాడు.
సంనీయమానా బహుధా యేన నీలా మహాఘనాః
అతని వల్ల అనేక విధాలుగా కూడిన గొప్ప నీలి మేఘాలు ఏర్పడతాయి.
యో ఽసౌ వహతి దేవానాం విమానాని విహాయసా
దేవతల విమానాలను ఆకాశంలో తీసుకెళ్లేది అతడే.
యేన వేగవతా రుగ్ణాః క్రియన్తే తరుజా రసాః
వేగంగా కదిలే అతని వలన చెట్లలోని రసాలు ప్రవహిస్తాయి.
యస్మిన్పరిప్లవే దివ్యా వహౄన్త్యాపో విహాయసా
అతని ప్రవాహంలో దివ్య జలాలు ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తాయి.
దూరాత్ప్రతిహతో యస్మిన్నేకరశ్మిర్దివాకరః
దూరం నుండి అడ్డుపడినప్పుడు, ఒకే కిరణంతో ఉన్న సూర్యుడు కూడా అతనిలో నిలిచిపోతాడు.
యస్మాదాప్యాయతే సోమో నిధిర్దివ్యో ఽమృతస్య చ
ఎవరివలన సోముడు, ఆ పరమమైన అమృతానికి నిల్వగా ఉండి, నిత్యం పూరింపబడుతాడో,
సర్వప్రాణభృతాం ప్రాణార్న్యో ఽతకాలే నిరస్యతి
అప్పటికప్పుడు సమయం వచ్చినప్పుడు, అన్ని జీవుల ప్రాణాలను తీసివేసేవాడవాడు,
సమ్యగన్వీక్షతా బుద్ధ్యా శాన్తయాధ్యాత్మనిత్యయా
ఎవరిని, శాంతమైన, ఎల్లప్పుడూ ఆత్మ నియమంతో ఉన్న బుద్ధితో, యథావిధిగా గమనిస్తాడో,
యం సమాసాద్య వేగేన దిశామన్తం ప్రపేదిరే
ఎవరిని కలిసిన వెంటనే, వారు దిక్కుల చివరకు వేగంగా చేరిపోయారో,
యేన వృష్ట్యా పరాభూతస్తోయాన్యేన నివర్తతే
ఎవరివల్ల వర్షంతో నీళ్లు అధికంగా వచ్చి, మళ్లీ తగ్గిపోతాయో,
ఏవమేతే దితేః పుత్రా మరుతః పరమాద్భుతాః
ఇలా, దితి కుమారులు అయిన మరుతులు నిజంగా అద్భుతమైనవారు.
ఏతత్తు మహదాశ్చర్యం యదయం పర్వతోత్తమః
ఇది కూడా గొప్ప ఆశ్చర్యమే — ఈ శ్రేష్ఠమైన పర్వతం,
విష్ణోర్నిఃశ్వాసవాతో ఽయం యదా వేగసమీరితః
విష్ణువు ఊపిరితో వచ్చిన గాలివల్ల, బలంగా ఊదబడినప్పుడు కదలిపోతుంది.
తస్మాద్బ్రహ్మవిదో బ్రహ్మ న పఠన్త్యతివాయుతః
అందువల్ల, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు, గాలి బలంగా ఉన్నప్పుడు వేదాన్ని చదవరు.
ఏతావదుక్త్వా వచనం పరాశరసుతః ప్రభుః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, పరాశరుని కుమారుడు, ప్రభువు,
తతో వ్యాసే గతే స్నాతుం శుకో బ్రహ్మవిదాం వరః
తర్వాత, వ్యాసుడు స్నానం చేయడానికి వెళ్లినప్పుడు, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన శుకుడు,
తత్ర స్వాధ్యాయసంసక్తం శుకం వ్యాససుతం మునే
అక్కడ, వ్యాసుని కుమారుడు అయిన శుకుడు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉన్నాడని ఆ ముని చూశాడు.
ఉత్థాయ సత్కృతస్తేన బ్రహ్మపుత్రో హి కార్ష్ణినా
అతను లేచి, కృష్ణ ద్వైపాయనుని కుమారుడు బ్రహ్మపుత్రుడే కాబట్టి, అతని చేత గౌరవించబడాడు.
కిం కరోషి మహాభాగ వ్యాసపుత్ర మహాద్యుతే
మహాభాగ, వ్యాసుని కుమారుడా, మహాతేజస్సుతో ఉన్నవాడా, నువ్వు ఏమి చేస్తున్నావు?
త్వద్దర్శనమనుప్రాప్తః కేనాపి సుకృతేన చ
ఏదో గొప్ప పుణ్యఫలంతో, నీ దర్శనం నాకు లభించింది.
తద్వదస్వ మహాభాగ యథా త జ్జ్ఞానమాప్నుయామ్
కాబట్టి, మహాభాగా, ఆ జ్ఞానం ఎలా పొందాలో నాకు చెప్పు.
నాస్తి రాగసమం దుఃఖం నాస్తి త్యాగసమం సుఖమ్
ఆసక్తికి సమానమైన బాధ లేదు; త్యాగానికి సమానమైన ఆనందం లేదు.
సద్వృత్తిః సముదాచారః శ్రేయ ఏతదనుత్తమమ్
మంచి ప్రవర్తన, సద్బుద్ధి — ఇవే అత్యుత్తమమైన మేలు.
నాలం స దుఃఖమోక్షాయ సంగో వై దుఃఖలక్షణః
సంగతి వల్ల బాధల నుండి విముక్తి రావడం సాధ్యం కాదు; సంగమే బాధలకు కారణం.
మోహజాలావృతో దుఃఖమిహాముత్ర తథాశ్నుతే
మాయాజాలంలో చిక్కుకొని, ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ బాధ అనుభవిస్తాడు.
కార్యః శ్రేయోర్థినా తౌ హి శ్రేయోఘాతార్థముద్యతౌ
శ్రేయస్సు కోరేవాడు తప్పక కృషి చేయాలి; ఎందుకంటే ఆ ఇద్దరూ శ్రేయస్సును అడ్డుకుంటారు.
విద్యాం మానావమానాభ్యామాత్మానం తు ప్రమాదతః
విద్య, గౌరవం, అవమానాల ద్వారా మనల్ని మనం జాగ్రత్తగా తెలుసుకోవాలి.