కాఞ్చనం చాయసం చైవ సుఖదుఃఖే తథైవ చ
బంగారం, ఇనుము, సుఖం, దుఃఖం — ఇవన్నీ సమంగా చూసేవాడు.
జీవితం మరణం చైవ బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
జీవితం, మరణం రెండూ సమంగా చూసినవాడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
తర్థేద్రియాణి మనసా సంయన్తవ్యాని భిక్షుణా
భిక్షువు తన ఇంద్రియాలను మనసుతో నియంత్రించాలి.
తథా బుద్ధిప్రదీపేన శక్య ఆత్మా నిరీక్షితుమ్
అలాగే, బుద్ధి అనే దీపంతో ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు.
యఞ్చాన్యదపి వేత్తవ్యం తత్త్వతో వేత్తి తద్భవాన్
ఇంకా తెలుసుకోవలసినది ఏదైనా ఉన్నా, నీవు నిజంగా తెలుసుకున్నావు, ఓ మహానుభావా!
గురోశ్చైవ ప్రసాదేన తవ చైవోపశిక్షయా
గురువు అనుగ్రహంతో, నీ స్వంత నియమశీలతతో కూడా.
జ్ఞానం దివ్యం సమాదీప్తం తేనాసి విదితో విదితో మమ
దివ్యమైన జ్ఞానం పూర్తిగా వెలిగినందువల్ల, నీవు నాకు బాగా తెలిసినవాడవు.
అధికం చ తవైశ్వర్యం తఞ్చ త్వం నావబుధ్యసే
నీ ఐశ్వర్యం ఇంకా ఎక్కువగా ఉంది, కాని నీవు దానిని గ్రహించవు.
ఉత్పన్నే చాపి విజ్ఞా నే నాధిగచ్ఛన్తి తాఙ్గతిమ్
జ్ఞానం కలిగినా, అందరూ ఆ స్థితిని పొందరు.
విముచ్య హృదయగ్రన్థీనార్తిమాసాదయన్తి తామ్
హృదయంలోని ముడులు విడిపోతే, వారు బాధల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
వ్యవసాయాదృతే బ్రహ్మన్నాసాదయతి తత్పదమ్
దృఢమైన సంకల్పం లేకుండా, ఓ బ్రహ్మన్, ఆ స్థితిని ఎవరూ పొందలేరు.
నౌత్సుక్యం నృత్యగీతేషు న రాగ ఉపజాయతే
నృత్యంలో, గీతంలో ఉత్సాహం కలగదు; మమకారం కూడా పుట్టదు.
పశ్యామిత్వాం మహాభాగ తుల్యనిన్దాత్మసంస్తుతిమ్
ఓ మహాభాగ, నేను చూస్తున్నాను — నీవు నీను నిందించినా, పొగిడినా ఒకేలా చూస్తున్నావు.
ఆస్థితం పరమం మార్గే అక్షయం చాప్యనామయమ్
నీవు నశించని, ఎలాంటి బాధలు లేని పరమ మార్గాన్ని స్వీకరించావు.
తస్మిన్వై వర్తసే విప్రకిమన్యత్పరిపృచ్ఛసి
నీవు ఆ మార్గంలోనే ఉన్నావు. మహర్షీ, మరి ఇంకేమి తెలుసుకోవాలని అడుగుతున్నావు?
ఆత్మనాత్మానమాస్థాయ దృష్ట్వా చాత్మానమాత్మనా
నీవు నీ మీదే ఆధారపడి, నీతోనే నిన్ను తెలుసుకున్నావు.
శైశిరం గిరిమాసాద్య పారాశర్యం దదర్శ చ
చల్లని కొండను చేరుకొని, పరాశర్యుడిని కూడా చూశాడు.
ఆరర్ణేయో విశుద్ధాత్మా దివాకరసమప్రభః
ఆరణేయుడు, మనస్సు శుద్ధిగా ఉండి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించేవాడు.
తతో నివేదయామాస పితుః సర్వముదారధీః
తర్వాత, ఆ ఉదారమైనవాడు తన తండ్రికి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
తచ్ఛత్వా వేదకర్తాసౌ ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
అది విని, వేదాలను సృష్టించినవాడు లోపల హర్షంతో నిండిపోయాడు.
సమాలిఙ్గ్య సుతం వ్యాసః స్వపార్శ్వస్థం చకార చ
వ్యాసుడు తన కుమారుణ్ని ఆలింగనం చేసి, తన పక్కన కూర్చోబెట్టాడు.
శైలశృఙ్గాద్భువం ప్రాప్తా యాజనాధ్యాపనే రతాః
యజ్ఞాలు చేయడంలో, బోధనలో నిమగ్నమైన వారు కొండ శిఖరాల నుంచి భూమికి దిగివచ్చారు.
తూర్ష్ణీం ధ్యానపరో ధీమానేకాన్తే సముపావిశత్
ఆ ధీమంతుడు మౌనంగా, ధ్యానంలో లీనమై, ఒంటరిగా కూర్చున్నాడు.
భో భో మహర్షే బాసిష్ఠ బ్రహ్మఘోషో న వర్తతే
ఓ మహర్షీ వసిష్ఠ, ఇక్కడ బ్రహ్మధ్వని వినిపించడంలేదు.
బ్రహ్మఘోషైర్విరహితః పర్వతో ఽయం న శోభతే
బ్రహ్మధ్వని లేకుండా ఈ పర్వతం అందంగా కనిపించటం లేదు.
వేదాన్వేదవిదా చైవ సుప్రసన్నమనాః సదా
వేదాలను, వాటి అర్థాన్ని తెలిసినవాడు ఎప్పుడూ మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండేవాడు.
శుకేన సహ పుత్రేణ వేదాభ్యాసమథాకరోత్
తన కుమారుడు శుకుడితో కలిసి వేదపఠనం చేశాడు.
వాతో ఽతిమాత్రం ప్రవవౌ సముద్రానిలవీజితః
సముద్రపు గాలితో ప్రేరేపించబడిన గాలి బలంగా వీచింది.
శుకో వారితమాత్రస్తు కౌతూహలసమన్వితః
శుకుడు ఆపినప్పటికీ, అతనిలో ఆసక్తి తీరలేదు.
ఆఖ్యాతుమర్హతి భవాన్సర్వం వాయోర్విచైష్టితమ్
ఈ గాలి ఎలా కదులుతుందో, మీరు అన్నీ వివరంగా చెప్పాలి.