సాత్త్వికం మార్గమాస్థాయ పశ్యేదాత్మానమాత్మనా
సాత్విక మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, తనను తానే దర్శించాలి.
సంపశ్యన్నైవ లిప్యేత జలే వారిచరగో యథా
అలా చూసినవాడు, నీటిలో జీవి ఎలా ముడిపడదో, అలా కలుషితుడవడు కాదు.
విహాయ దేహం నిర్ముక్తో నిర్ద్వన్ద్వః శుభసంగతః
దేహాన్ని వదిలి, విముక్తుడై, ద్వంద్వాలు లేకుండా, మంచివారితో కలిసివుండాలి.
ధార్యతే యా ద్విజైస్తాత మోక్షశాస్త్రవిశారదైః
ప్రియమైనవాడా, విముక్తి శాస్త్రాలలో నిపుణులైన ద్విజులు పాటించే దానిని గుర్తుంచుకోవాలి.
స్వయం చ శక్యం తద్ద్రష్టుం సుసమాహితర్చతసా
మనసు పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో భక్తిగా ఉండగా, ఆ పరమాత్మను తానే స్వయంగా దర్శించగలడు.
యశ్చ నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సంపద్యతే స తు
ఎవడు ఆశపడడు, ద్వేషించడు — వాడే బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
పూర్వైరాచరితో ధర్మశ్చతురాశ్రమసంజ్ఞకః
మునుపటి మహర్షులు అనుసరించిన ధర్మమే నాలుగు ఆశ్రమాలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
కర్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
కార్యములతో, మనసుతో, మాటతో — అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
త్యక్త్వ కామం చ లోభం చ తతో బ్రహ్మత్వమశ్నుతే
కామాన్ని, లోభాన్ని విడిచిపెట్టినవాడు తరువాత బ్రహ్మస్థితిని పొందుతాడు.
సమో భవతి నిర్ద్వుద్వో బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
ఎవరికి మనస్సు సమంగా, కలవరము లేకుండా ఉంటే, వాడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
కాఞ్చనం చాయసం చైవ సుఖదుఃఖే తథైవ చ
బంగారం, ఇనుము, సుఖం, దుఃఖం — ఇవన్నీ సమంగా చూసేవాడు.
జీవితం మరణం చైవ బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
జీవితం, మరణం రెండూ సమంగా చూసినవాడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
తర్థేద్రియాణి మనసా సంయన్తవ్యాని భిక్షుణా
భిక్షువు తన ఇంద్రియాలను మనసుతో నియంత్రించాలి.
తథా బుద్ధిప్రదీపేన శక్య ఆత్మా నిరీక్షితుమ్
అలాగే, బుద్ధి అనే దీపంతో ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు.
యఞ్చాన్యదపి వేత్తవ్యం తత్త్వతో వేత్తి తద్భవాన్
ఇంకా తెలుసుకోవలసినది ఏదైనా ఉన్నా, నీవు నిజంగా తెలుసుకున్నావు, ఓ మహానుభావా!
గురోశ్చైవ ప్రసాదేన తవ చైవోపశిక్షయా
గురువు అనుగ్రహంతో, నీ స్వంత నియమశీలతతో కూడా.
జ్ఞానం దివ్యం సమాదీప్తం తేనాసి విదితో విదితో మమ
దివ్యమైన జ్ఞానం పూర్తిగా వెలిగినందువల్ల, నీవు నాకు బాగా తెలిసినవాడవు.
అధికం చ తవైశ్వర్యం తఞ్చ త్వం నావబుధ్యసే
నీ ఐశ్వర్యం ఇంకా ఎక్కువగా ఉంది, కాని నీవు దానిని గ్రహించవు.
ఉత్పన్నే చాపి విజ్ఞా నే నాధిగచ్ఛన్తి తాఙ్గతిమ్
జ్ఞానం కలిగినా, అందరూ ఆ స్థితిని పొందరు.
విముచ్య హృదయగ్రన్థీనార్తిమాసాదయన్తి తామ్
హృదయంలోని ముడులు విడిపోతే, వారు బాధల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
వ్యవసాయాదృతే బ్రహ్మన్నాసాదయతి తత్పదమ్
దృఢమైన సంకల్పం లేకుండా, ఓ బ్రహ్మన్, ఆ స్థితిని ఎవరూ పొందలేరు.
నౌత్సుక్యం నృత్యగీతేషు న రాగ ఉపజాయతే
నృత్యంలో, గీతంలో ఉత్సాహం కలగదు; మమకారం కూడా పుట్టదు.
పశ్యామిత్వాం మహాభాగ తుల్యనిన్దాత్మసంస్తుతిమ్
ఓ మహాభాగ, నేను చూస్తున్నాను — నీవు నీను నిందించినా, పొగిడినా ఒకేలా చూస్తున్నావు.
ఆస్థితం పరమం మార్గే అక్షయం చాప్యనామయమ్
నీవు నశించని, ఎలాంటి బాధలు లేని పరమ మార్గాన్ని స్వీకరించావు.
తస్మిన్వై వర్తసే విప్రకిమన్యత్పరిపృచ్ఛసి
నీవు ఆ మార్గంలోనే ఉన్నావు. మహర్షీ, మరి ఇంకేమి తెలుసుకోవాలని అడుగుతున్నావు?
ఆత్మనాత్మానమాస్థాయ దృష్ట్వా చాత్మానమాత్మనా
నీవు నీ మీదే ఆధారపడి, నీతోనే నిన్ను తెలుసుకున్నావు.
శైశిరం గిరిమాసాద్య పారాశర్యం దదర్శ చ
చల్లని కొండను చేరుకొని, పరాశర్యుడిని కూడా చూశాడు.
ఆరర్ణేయో విశుద్ధాత్మా దివాకరసమప్రభః
ఆరణేయుడు, మనస్సు శుద్ధిగా ఉండి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించేవాడు.
తతో నివేదయామాస పితుః సర్వముదారధీః
తర్వాత, ఆ ఉదారమైనవాడు తన తండ్రికి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
తచ్ఛత్వా వేదకర్తాసౌ ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
అది విని, వేదాలను సృష్టించినవాడు లోపల హర్షంతో నిండిపోయాడు.