యా పౌర్ణిమా దివా చన్ద్రమతీ సానుమతీ స్మృతా
పూర్ణిమ రోజు పగలు చంద్రుడు కనబడితే, ఆ రోజును అనుమతి అంటారు.
సినీవాలీ చేన్దుమతీ కుహూర్నేన్దుమతీ మతా
సినీవాళి, ఎండుమతి, కుహూ, నెందుమతి అని కూడా పిలుస్తారు.
త్రేతాదిర్మాధవే శుక్లే తృతీయా పుణ్యసంజ్ఞితా
మాధవ మాసంలో శుక్ల పక్ష తృతీయ తిథి పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు.
కల్పాదిః స్యాత్కృష్ణపక్షే నభస్తస్య త్రయోదశీ
నభస మాసంలో కృష్ణ పక్ష త్రయోదశి కల్ప ప్రారంభంగా చెప్పబడింది.
చైత్రే భాద్రపదే చైవ తృతీయా శుక్లసంజ్ఞితా
చైత్ర, భాద్రపద మాసాల్లో శుక్ల పక్ష తృతీయ తిథి ప్రత్యేకమైనదిగా పరిగణిస్తారు.
మాఘే చ సప్తమీ శుక్లా నభస్యే త్వసితాష్టమీ
మాఘ మాసంలో శుక్ల సప్తమి, నభస మాసంలో కృష్ణ అష్టమి ముఖ్యమైనవి.
ఆషాఢే కార్తికే మాసి జ్యష్టే చైత్రే చ పౌర్ణిమా
ఆషాఢ, కార్తీక, జ్యేష్ఠ, చైత్ర మాసాల్లో పూర్ణిమ తిథి వస్తుంది.
భాద్రే కృష్ణత్రయోదశ్యాం మఘామిన్దుః కరే రవిః
భాద్ర మాసంలో కృష్ణ త్రయోదశి రోజున చంద్రుడు మఘ నక్షత్రంలో, సూర్యుడు కర్కాటక రాశిలో ఉంటారు.
ఏకస్మిన్వాసరే తిస్రస్తిథయః స్యాత్తిథిక్షయః
ఒకే రోజున మూడు తిథులు కలిసివస్తే, దాన్ని తిథిక్షయం అంటారు.
సూర్యాస్తమనపర్యన్తం యస్మిన్వారే తు యా తిథిః
ఏ రోజు సూర్యాస్తమయం వరకు ఏ తిథి కొనసాగుతుందో, ఆ తిథి ముఖ్యమైనది.
తిథేః పఞ్చదశో భాగః క్రమాత్ప్రతిపదాదయః
ఒక పక్షంలో పదిహేను తిథులు ఉంటాయి, అవి వరుసగా పాడ్యమి మొదలు వస్తాయి.
రవిః స్థిరశ్చరశ్చన్ద్రః క్రూరో వక్రోఖిలో బుధః
సూర్యుడు స్థిరంగా ఉంటాడు, చంద్రుడు చలించేవాడు, కుజుడు క్రూరుడు, బుధుడు వక్రంగా, అడ్డంకిగా ఉంటాడు.
అభ్యక్తో భానువారే యః స నరః క్లేశవాన్భవేత్
ఎవరైనా ఆదివారం పవిత్రతను పాటించకపోతే, వారు బాధలు అనుభవిస్తారు.
జీవే నైవం సితే హానిర్మన్దే సర్వసమృద్ధయః
బృహస్పతి అలా లేకపోతే, శుక్ల పక్షంలో నష్టం ఉండదు; బలహీనంగా ఉంటే, అన్ని శుభాలు కలుగుతాయి.
దేశాన్తరస్వచరార్ద్ధనాడీభిరపరే భవేత్
కొంతమంది వారి స్వదేశం లేదా ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లే మార్గాన్ని బట్టి అర నాడులతో నిర్ణయించబడతారు.
తత్కర్మ బలహీనస్య దుఃఖేనాపి న సిద్ధ్యాతి
బలహీనుడైనవాడికి ఆ పని ఎంత కష్టపడ్డా ఫలించదు.
ఫలదాస్త్వితరే క్రూరే కర్మస్వభిమతప్రదాః
మరికొన్ని క్రూరమైనవి అయినా, అవి ఫలితాన్ని ఇస్తాయి, కోరిన కార్యాన్ని సిద్ధింపజేస్తాయి.
దూర్వావర్ణో వుధో జీవః పీతశ్వేతస్తు భార్గవః
దూర్వా గడ్డి వర్ణం ఉన్న జీవుడు చంద్రునికి చెందాడు; పసుపు లేదా తెలుపు రంగు ఉన్నవాడు భార్గవునికి చెందాడు.
అద్రివాణాశ్చ యస్తర్కపాతాలవసుధాధరాః
పర్వతం, బాణం అని పిలవబడేవారు, అలాగే పాతాళం, భూమిని మోయువారు కూడా ఉన్నారు.
త్ర్యేకాహయో నేత్రగోత్రరామాశ్వద్రరసర్తవః
మూడు, ఒకటి, గుర్రం, కన్ను, వంశం, రాముడు, గుర్రం, రుచి, ఋతువు—ఇవి అన్నీ కలవు.
ప్రహరార్ద్ధప్రమాణాస్తే విజ్ఞేయాః సూర్యవాసరాత్
వాటి పరిమాణం సూర్యోదయం నుంచి అర ప్రహరంగా తెలుసుకోవాలి.
ఆద్యః షష్టో ద్వితీయో ఽస్మత్తత్షష్ఠస్తుతృతీయకః
మొదటిది ఆరోది, రెండవది మనది, ఆరోది మూడవది.
సార్ద్ధనాడీద్వయేనైవ దివా రాత్రౌ యథాక్రమాత్
పగలు, రాత్రి వరుసగా ఒక్కొక్కటి అర నాడులతో జరుగుతాయి.
నక్షత్రేశాః క్రమాద్దస్రయమవహ్నిపితామహాః
నక్షత్రాధిపతులు వరుసగా వసువులు, అగ్ని, పితామహుడు.
అర్యమార్కత్వష్టృమరుచ్ఛక్రాగ్నిమిత్రవాసవః
అర్యమన్, అర్క, త్వష్ట, మరుత్, శక్రుడు, అగ్ని, మిత్రుడు, వాసవుడు—ఇవారు.
అజైకపాదహిర్బుధ్న్యా పూషా చేతి ప్రకీర్తితాః
అజైకపాదుడు, అహిబుధ్నుడు, పూషా కూడా పేరుపొందారు.
అధోముఖం తు నవకం భానౌ తత్ర విధీయతే
కిందికి ముఖం ఉన్న తొమ్మిది సూర్యులు అక్కడ నిర్ణయించబడ్డారు.
శిల్పకర్మకలాకూపనిక్షేపోద్ధరణాది యత్
శిల్పం, కళలు, బావులు, దాచిన వస్తువులు, తవ్వడం మొదలైనవి అన్నీ ఇందులో వస్తాయి.
తిర్యఙ్ముఖాఖ్యం నవకం భానౌ తత్ర విధీయతే
తిర్యక్ముఖం అని పిలవబడే తొమ్మిది సూర్యులు అక్కడ నిర్ణయించబడ్డారు.
ఖరగోరథనౌయానలులాయహయకర్మ చ
ఖరులు, ఆవులు, రథాలు, పడవలు, అగ్ని, గుర్రాలతో సంబంధించిన పనులు ఇందులో ఉన్నాయి.