అగ్నిజా విశ్వరూపాఖ్యా అగ్నివర్ణాః సుఖప్రదాః
అగ్ని నుండి జన్మించినవారు విశ్వరూప అనే వారు. వీరి రంగు అగ్నిలా ఉంటుంది. వీరు సుఖాన్ని ప్రసాదిస్తారు.
శుక్రజా ఋక్షసదృశాః కే తవః శుభదాయకాః
శుక్రుని నుండి పుట్టినవారు రాత్రి నక్షత్రాల్లా మెరిసే కేతవులు. వీరు శుభాన్ని ఇస్తారు.
ప్రాసాదవృక్షశైలేషు జాతో రాజ్ఞాం వినాశకృత్
ప్రాసాదాలు, చెట్లు, కొండల్లో జన్మించినవారు రాజులకు నాశనం కలిగిస్తారు.
ఆవర్తకేతుసంధ్యాయాం శశిరో నేష్టదాయకః
ఆవర్తకేతువు సంధి సమయంలో చంద్రుడు కోరిన ఫలితాన్ని ఇవ్వడు.
చాన్ద్రమార్క్షం గురోర్మానమితి మానాని వై నవః
చంద్ర, నక్షత్ర, గురు ప్రమాణాలు కలిపి మొత్తం తొమ్మిది ప్రమాణాలు ఉంటాయి.
తేషాం పృథక్పృథక్కార్యం వక్ష్యతే వ్యవహారతః
వాటి వాడుక ప్రకారం ఒక్కొక్కదానికి వేర్వేరు విధంగా వివరించబడుతుంది.
వృష్టేర్విధానం స్త్రీగర్భః సావనేనైవ గృహ్యతే
వర్షం మరియు స్త్రీ గర్భం గురించి నిర్ణయం సావన ప్రమాణంతోనే తెలుసుకోవాలి.
యాత్రోద్వాహవ్రతక్షౌరే తిథివర్షేశనిర్ణయః
పెళ్లి, వ్రతాలు, క్షౌరకర్మల్లో తిథులు, సంవత్సరాలు, అధిపతుల నిర్ణయం చేయబడుతుంది.
గృహ్యతే గురుమానేన ప్రభవాద్యబ్దలక్షణమ్
గురు ప్రమాణంతో ప్రభవాది సంవత్సరాల లక్షణాలు నిర్ణయించబడతాయి.
గురుమధ్యమచారేణషష్ట్యబ్దాః ప్రభావాదయః
గురు మరియు మధ్యయానం ప్రకారం ప్రభవ మొదలుకొని అరవై సంవత్సరాలు లెక్కించబడతాయి.
అఙ్గిరాః శ్రీముఖో భావో యువా ధాతా తథైవ చ
అంగిరా, శ్రీముఖ, భావ, యువ, ధాతా కూడా అలాగే.
చిత్రభానుఃసుభానుశ్చ తారణః పార్థివో ఽవ్యయః
చిత్రభాను, సుభాను, తారణ, పార్థివ, అవ్యయ.
నన్దనో విజయశ్చైవ జయో మన్మథదుర్ముఖౌ
నందన, విజయ, జయ, మన్మథ, దుర్ముఖ.
శుభకృచ్ఛోభనః క్రోధీ విశ్వావసుపరాభవౌ
శుభకృత్, శోభన, క్రోధి, విశ్వావసు, పరాభవ.
పరిభావీ ప్రమాదీ చ ఆనన్దో రాక్షసో ఽనలః
పరిభావి, ప్రమాది, ఆనంద, రాక్షస, అనల.
దున్దుభీరుధిరోద్గరీ రక్తాక్షః క్రోధనః క్షయః
దుందుభి, రుధిర, ఉద్గరి, రక్తాక్ష, క్రోధన, క్షయ.
యుగం స్యాత్పఞ్చభిర్వర్షైర్యుగాన్యేవం తు ద్వాదశ
ఒక యుగం ఐదు సంవత్సరాలుగా ఉంటుంది. ఇలా మొత్తం పన్నెండు యుగాలు ఉంటాయి.
పురన్దరో లోహితశ్చ త్వష్టాహిర్బుధ్న్యసంజ్ఞకః
పురందర, లోహిత, త్వష్ట, అహిబుధ్న్య అనే వారు.
తథా యుగస్య వర్షే శాస్త్వగ్నినేన్దువిధీశ్వరాః
అలాగే, యుగ సంవత్సరంలో అగ్ని, చంద్రుడు, ధర్మములు పాలక దేవతలు.
తత్కాలం గ్రహచారం చ సమ్యక్ జ్ఞాత్వా ఫలం పదేత్
ఆ సమయంలో గ్రహాల సంచారాన్ని బాగా తెలుసుకొని, ఫలితాన్ని నిర్ణయించాలి.
అహః సురాణాం తద్రాత్రిః కర్కాద్యం దక్షిణాయనమ్
దేవతలకు ఆ రోజు రాత్రి సమానం. కర్కాటకadi నుంచే దక్షిణాయనం మొదలవుతుంది.
మధాదౌ మఙ్గలం కర్మ విధేయం చోత్తరాయణే
ఉత్తరాయణం ప్రారంభం, మధ్యలో శుభకార్యాలు చేయాలి.
మాధాది మాసౌ ద్వౌ ద్వౌ చ ఋతవః శిశిరాదయః
మధు మొదలు ప్రతి ఋతువుకూ రెండు నెలలు, శిశిరాది ఋతువులు కూడా అలాగే ఉంటాయి.
వర్షా శరశ్చ హేమన్తః కర్కాద్వై దక్షిణాయనే
వర్షాకాలం, శరదృతువు, హేమంతం — ఇవన్నీ కర్కాటకadi నుంచి దక్షిణాయనంలో వస్తాయి.
త్రింశద్భిశ్చన్ద్రభగణో మాసో నాక్షత్రసంజ్ఞకః
ముప్పది చంద్రభాగాలతో కూడిన నక్షత్రమాసమే నెలగా పిలవబడుతుంది.
నభస్య ఇష ఊర్జశ్చ సహాశ్చైవ సహస్యకః
నభస్య, ఇష, ఊర్జ, సహ, సహస్య — ఇవే నెలల పేర్లు.
యస్మిన్మాసే పౌర్ణమాసీ యేన ధిష్ణేన సంయుతా
ఏ నెలలో పౌర్ణమి ఏ నక్షత్రంతో కలిసివుంటుందో
తత్పక్షౌ దైవ పిత్రాఖ్యౌ శుక్లకృష్ణౌ తథాపరే
ఆ పక్షాన్ని దేవతలు, పితృదేవతల పేర్లతో — శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షం అని పిలుస్తారు.
క్రమాత్తిథీనాం బ్రహ్మాగ్నీ విరిఞ్చివిష్ణుశైలజాః
తిథులక్రమంలో బ్రహ్మ, అగ్ని, విరించీ, విష్ణువు, శైలజ — వీరే అధిపతులు.
మహేన్ద్రవాసవౌ నాగదుర్గాదణ్డధరాహ్వయః
మహేంద్రుడు, వాసవుడు, నాగుడు, దుర్గ, దండధరుడు — వీరు కూడా అలాగే పిలవబడతారు.