చంపకాభాసనే మధ్యా సింధురత్రవివర్ద్ధినీ
బంగారు పీఠంపై మధ్యలో కూర్చుని, వర్షాకాలంలో పెరిగే నది లాంటి వాడెవడు.
పరమో ఽథో గృధ్రముఖః స్నేహమద్యాశనస్పృహః
అత్యున్నతుడు, గద్ద ముఖం కలిగి, ప్రేమ, మద్యం, భోజనానికి ఆశతో ఉన్నాడు.
భాణ్డీ రోమశ్చవాః శ్యామః కిరీటీ ఫలయన్త్రధృక్
భాండీకి రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, ముదురు వర్ణంతో, తలపై కిరీటం ధరించి, పండ్లను విసిరే పరికరం చేత పట్టుకొని ఉంటాడు.
నౌస్థబ్ధేః కూలమాయాన్తీ సయూథాం చమ్పకాననా
సముద్ర తీరానికి ఒక పడవ, తన సహచరులతో కలిసి, చంపక వనంలోకి చేరుకుంటుంది.
ఏతాదృశాఙ్క్రియాంశాః స్తు షత్రింశదుదీతాః క్రమాత్
ఇలాంటి ముప్పై శుభ సూచకాలు వరుసగా వివరించబడ్డాయి.
నిబోధ సంహితాస్కన్ధం లోకకృత్యుపయోగినమ్
ఇప్పుడు లోక వ్యవహారాలకు ఉపయోగపడే సంహితా భాగాన్ని విను.
చైత్రశుక్లప్రతిపది యో వారః స నృపః స్మృతః
చైత్రమాసంలో శుక్ల పక్షంలో ప్రతిపద రోజున వచ్చే వారాన్ని రాజదినంగా భావిస్తారు.
సమోద్యధీశ్వరః సూర్యో మధ్యమశ్చోత్తమోవిధుః
ఉదయ సమయంలో సూర్యుడు అధిపతి; చంద్రుడు మధ్యస్థుడు లేదా ఉత్తముడు.
అధమో రవిజో వాచ్యో జ్ఞాత్వా చైషాం బలాబలమ్
సూర్యుడు లేదా ఆయన కుమారుడు బలహీనంగా ఉంటే, వారి బలాబలాలను తెలుసుకొని చెప్పాలి.
దృష్టేర్ఽకమణ్డలే వ్యాధిర్భ్రాన్తిశ్చోరార్థనాశనమ్
సూర్య మండలంలో మచ్చ కనిపిస్తే, వ్యాధి, గందరగోళం, దొంగతనాలు, ధన నష్టం కలుగుతాయి.
వరిమణ్డలగైర్ధూమ్రైః సస్ఫులిఙ్గైర్జగత్క్షయః
సూర్య మండలం పొగతో, చినుకులతో కనిపిస్తే, లోక నాశనం సంభవిస్తుంది.
ఘ్నన్తి ద్విత్రిచతుర్వర్ణైర్భువి రాజజనాన్మునే
ఓ మునీశ్వరా! రెండు, మూడు లేదా నాలుగు రంగులతో కనిపిస్తే, భూమిపై రాజులను సూర్యుడు నాశనం చేస్తాడు.
పీతైర్నృపసుతః శ్వేతైః పురోధాశ్చిత్రితైర్జనాః
పసుపు రంగులో ఉంటే రాజ కుమారుడికి, తెలుపు రంగులో ఉంటే పురోహితులకు, రంగురంగులుగా ఉంటే ప్రజలకు కష్టాలు కలుగుతాయి.
శుభోర్ఽకః శిశిరే తామ్రః కుఙ్కుమాభా వసంతికే
శిశిరంలో సూర్యుడు శుభప్రదుడు; వసంతంలో తామ్రవర్ణంతో, కుంకుమ వర్ణంతో ఉంటాడు.
పద్మోదరాభః శరది హేమన్తే లోహితచ్ఛవిః
శరదృతువులో సూర్యుడు కమలపు లోపల వలె; హేమంతంలో ఎరుపు వర్ణంతో కనిపిస్తాడు.
రోగానావృష్టిభయకృత్ క్రమాదుక్తో మునీశ్వర
ఈ లక్షణాలు వరుసగా వ్యాధులు, వర్షాభావం, భయాన్ని కలిగిస్తాయని, ఓ మునీశ్వరా, చెప్పబడింది.
శశరక్తనిభే భానౌ సంగ్రామో న చిరాద్భువి
సూర్యుడు కుందేలు లేదా రక్త వర్ణంతో కనిపిస్తే, భూమిపై త్వరలో యుద్ధం సంభవిస్తుంది.
చన్ద్రమాసదృశో భానుః కుర్యాద్భూపాన్తరం క్షితౌ
సూర్యుడు చంద్రునిలా కనిపిస్తే, భూమిపై రాజుల్లో మార్పు కలుగుతుంది.
ఛిద్రేర్ఽకమణ్డలే దృష్టం మహారాజవినాశనమ్
సూర్య మండలంలో రంధ్రం కనిపిస్తే, గొప్ప రాజు నాశనం అవుతాడు.
ఛత్రాకృతే దేశహతిః ఖణ్డభానునృపాన్తకృత్
సూర్యుడు గొడుగు ఆకారంలో కనిపిస్తే, దేశంలో వినాశనం, రాజుల అంతం సంభవిస్తుంది.
తదా నృపవధో జ్ఞేయస్త్వథవా రాజవిగ్రహః
అప్పుడు రాజును చంపడం లేదా రాజుతో గొడవ జరగడం జరుగుతుందని తెలుసుకోవాలి.
రాజానమన్యం కురుతో లోహితామ్బుదయాస్తగౌ
ఇంకొక రాజుతో శత్రుత్వం కలిగితే, రక్తం నదుల్లా పారుతుంది.
ఘనైర్యుద్ధం ఖరోష్ట్రాద్యైః పాపరూపైర్భయప్రదమ్
దుష్టమైన ఒంటెలు, గాడిదలు వంటి జంతువులతో భయంకరమైన యుద్ధాలు జరుగుతాయి.
సౌమ్యశృఙ్గోన్నతః శ్రేష్ఠో నృయుఙ్మకరయోస్తథా
శాంతమైన కొమ్మ పైకి లేచినప్పుడు, అలాగే రాజు, మంత్రి ఇద్దరికీ అది ఉత్తమం.
చాపవత్కౌర్మహౄర్ంయోశ్చ శూలబత్తులకర్కయోః
కౌర్మ, హృణ్యకు విల్లు, తుల, కర్కకు కత్తి అనుకూలంగా ఉంటాయి.
ఆషాఢద్వయమూలేన్ద్రధిష్ణ్యానాం యామ్యగః శశీ
రెండు ఆశాఢాలు, మూలాలు, ఇంద్రుని ఆసనాల దక్షిణ దిశలో చంద్రుడు ఉన్నప్పుడు.
విశాఖా మిత్రయోర్యామ్యపార్శ్వగః పాపగః శశీ
విశాఖ, మిత్రతో పాటు చంద్రుడు దక్షిణ వైపున ఉండి, దోషగ్రస్తుడైతే.
అప్రాప్యపౌష్ణభాద్రామదుక్షావిశశీ శుభః
చంద్రుడు పోష్య, భాద్ర, మధు, క్షావి వద్దకు చేరకపోతే అది శుభం.
యమేన్ద్రాహీశనోయేశమరుతశ్చార్ద్ధతారకాః
యముడు, ఇంద్రుడు, ఆహీశుడు, నోయ, ఈశ, మరుత్, అర్ధనక్షత్రాలు.
యామ్యశృఙ్గోన్నతో నేష్టః శుభః శుక్లే పిపీలికా
దక్షిణ కొమ్మ పైకి లేచినప్పుడు అది శుభం కాదు; శుక్లపక్షంలో చీమకు శుభం.