ద్విపకాయః సరభయాత్పింపగలో వ్యాకులాన్తరః
ఏనుగు శరీరం, భయంతో వణికిపోతూ, పసుపు గొంతుతో, లోపల కలవరంగా ఉన్నాడు.
ఉద్యానే కవచీ ధన్వీ క్రీడేచ్ఛర్గరుడాననః
తోటలో, కవచం ధరించి, విల్లు పట్టుకొని, గరుడ ముఖంతో ఆటలాడుతున్నాడు.
ద్విపాస్యకణ్ఠః క్రోడాస్యః కాననేశరమాహికః
రెండు ముఖాలు, మందంగా ఉన్న మెడ, పంది ముఖం, అడవిలో, అధికారం కలిగి, పాము వలె ఉన్నాడు.
చిపిటాస్యో హి సంవీతో నౌస్థః రత్ర్యర్థంవ్రజఞ్జలే
సపాటు ముఖం, చుట్టుకుని, మందపు పెదవులతో, రాత్రిపూట చేతులు జోడించి వెళ్తున్నాడు.
ధన్వీ కృష్ణాజినీ సింహవాశ్వోన్నతమాతురః
విల్లు పట్టుకుని, నల్ల కృష్ణమృగ చర్మం ధరించి, సింహంలా, ఎత్తైన గుర్రంపై కూర్చుని, బాధతో ఉన్నాడు.
పుష్పపూర్ణచ్ఛటాకన్యావిద్యేల్లా మలినాంవరా
పుష్పాలతో నిండిన కాంతివంతమైన యువతి, కానీ మురికి వస్త్రాలు ధరించింది.
గౌరీధౌతాంశుకాత్సుచ్చాకుంభదృస్తాసురాలయే
గౌరీ చేత తుడిచిన వస్త్రాలు ధరించి, అందమైన ముఖంతో, రాక్షసుల ఇంట్లో కనిపిస్తుంది.
క్షుత్తృఙ్యుతో నరః కుంభీగృధ్నస్య స్త్రీసుతోపగః
ఆకలి దప్పితో బాధపడే మనిషి, కుండకారుని భార్య, కుమారుని దగ్గరికి వెళ్తున్నాడు.
సింధేకూజంవ్రజన్తీస్త్రీనానాసర్పసిత హికా
నది ఒడ్డున వెళ్తున్న స్త్రీ, పాము లా రకరకాల శబ్దాలు చేస్తోంది.
కూర్మాస్యో మలయే సింహః శ్వక్రోణ్డమృగభీషకః
కప్ప ముఖం, మలయ పర్వతాల్లో, సింహం, కుక్కలు మరియు జింకలకు భయంకరంగా ఉంది.
చంపకాభాసనే మధ్యా సింధురత్రవివర్ద్ధినీ
బంగారు పీఠంపై మధ్యలో కూర్చుని, వర్షాకాలంలో పెరిగే నది లాంటి వాడెవడు.
పరమో ఽథో గృధ్రముఖః స్నేహమద్యాశనస్పృహః
అత్యున్నతుడు, గద్ద ముఖం కలిగి, ప్రేమ, మద్యం, భోజనానికి ఆశతో ఉన్నాడు.
భాణ్డీ రోమశ్చవాః శ్యామః కిరీటీ ఫలయన్త్రధృక్
భాండీకి రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, ముదురు వర్ణంతో, తలపై కిరీటం ధరించి, పండ్లను విసిరే పరికరం చేత పట్టుకొని ఉంటాడు.
నౌస్థబ్ధేః కూలమాయాన్తీ సయూథాం చమ్పకాననా
సముద్ర తీరానికి ఒక పడవ, తన సహచరులతో కలిసి, చంపక వనంలోకి చేరుకుంటుంది.
ఏతాదృశాఙ్క్రియాంశాః స్తు షత్రింశదుదీతాః క్రమాత్
ఇలాంటి ముప్పై శుభ సూచకాలు వరుసగా వివరించబడ్డాయి.
నిబోధ సంహితాస్కన్ధం లోకకృత్యుపయోగినమ్
ఇప్పుడు లోక వ్యవహారాలకు ఉపయోగపడే సంహితా భాగాన్ని విను.
చైత్రశుక్లప్రతిపది యో వారః స నృపః స్మృతః
చైత్రమాసంలో శుక్ల పక్షంలో ప్రతిపద రోజున వచ్చే వారాన్ని రాజదినంగా భావిస్తారు.
సమోద్యధీశ్వరః సూర్యో మధ్యమశ్చోత్తమోవిధుః
ఉదయ సమయంలో సూర్యుడు అధిపతి; చంద్రుడు మధ్యస్థుడు లేదా ఉత్తముడు.
అధమో రవిజో వాచ్యో జ్ఞాత్వా చైషాం బలాబలమ్
సూర్యుడు లేదా ఆయన కుమారుడు బలహీనంగా ఉంటే, వారి బలాబలాలను తెలుసుకొని చెప్పాలి.
దృష్టేర్ఽకమణ్డలే వ్యాధిర్భ్రాన్తిశ్చోరార్థనాశనమ్
సూర్య మండలంలో మచ్చ కనిపిస్తే, వ్యాధి, గందరగోళం, దొంగతనాలు, ధన నష్టం కలుగుతాయి.
వరిమణ్డలగైర్ధూమ్రైః సస్ఫులిఙ్గైర్జగత్క్షయః
సూర్య మండలం పొగతో, చినుకులతో కనిపిస్తే, లోక నాశనం సంభవిస్తుంది.
ఘ్నన్తి ద్విత్రిచతుర్వర్ణైర్భువి రాజజనాన్మునే
ఓ మునీశ్వరా! రెండు, మూడు లేదా నాలుగు రంగులతో కనిపిస్తే, భూమిపై రాజులను సూర్యుడు నాశనం చేస్తాడు.
పీతైర్నృపసుతః శ్వేతైః పురోధాశ్చిత్రితైర్జనాః
పసుపు రంగులో ఉంటే రాజ కుమారుడికి, తెలుపు రంగులో ఉంటే పురోహితులకు, రంగురంగులుగా ఉంటే ప్రజలకు కష్టాలు కలుగుతాయి.
శుభోర్ఽకః శిశిరే తామ్రః కుఙ్కుమాభా వసంతికే
శిశిరంలో సూర్యుడు శుభప్రదుడు; వసంతంలో తామ్రవర్ణంతో, కుంకుమ వర్ణంతో ఉంటాడు.
పద్మోదరాభః శరది హేమన్తే లోహితచ్ఛవిః
శరదృతువులో సూర్యుడు కమలపు లోపల వలె; హేమంతంలో ఎరుపు వర్ణంతో కనిపిస్తాడు.
రోగానావృష్టిభయకృత్ క్రమాదుక్తో మునీశ్వర
ఈ లక్షణాలు వరుసగా వ్యాధులు, వర్షాభావం, భయాన్ని కలిగిస్తాయని, ఓ మునీశ్వరా, చెప్పబడింది.
శశరక్తనిభే భానౌ సంగ్రామో న చిరాద్భువి
సూర్యుడు కుందేలు లేదా రక్త వర్ణంతో కనిపిస్తే, భూమిపై త్వరలో యుద్ధం సంభవిస్తుంది.
చన్ద్రమాసదృశో భానుః కుర్యాద్భూపాన్తరం క్షితౌ
సూర్యుడు చంద్రునిలా కనిపిస్తే, భూమిపై రాజుల్లో మార్పు కలుగుతుంది.
ఛిద్రేర్ఽకమణ్డలే దృష్టం మహారాజవినాశనమ్
సూర్య మండలంలో రంధ్రం కనిపిస్తే, గొప్ప రాజు నాశనం అవుతాడు.
ఛత్రాకృతే దేశహతిః ఖణ్డభానునృపాన్తకృత్
సూర్యుడు గొడుగు ఆకారంలో కనిపిస్తే, దేశంలో వినాశనం, రాజుల అంతం సంభవిస్తుంది.