వరం దదావపత్యార్థమౌర్వో భార్గవమన్త్రవిత్
భార్గవుని వంశానికి చెందిన మంత్రజ్ఞుడు ఔర్వుడు, సంతానార్థంగా వరమిచ్చాడు.
కేశితీం సుమతిం చైవ ఇదమాహ ప్రహర్షయమ్
అతడు ఈ మాటలు చెప్పి కేశినిని, సుమతిని ఆనందపరిచాడు.
అపత్యార్థం మహాభాగే వృణుతాం చ యథేప్సితమ్
సంతానార్థంగా, మహాభాగ్యవంతులారా, మీకు నచ్చినదాన్ని కోరుకోండి.
కేశిన్యేకం సుతం వవ్రే వంశసన్తానకారణమ్
కేశిని వంశం కొనసాగేందుకు ఒక కుమారుణ్ని కోరుకుంది.
నామ్నాసమఞ్జాః కేశిన్యాస్తనయో మునిసత్తమ
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, కేశినికి పుట్టిన కుమారుడు సమంజ అని పేరు పెట్టారు.
తం దృష్ట్వా సాగరాః సర్వే హ్యాసన్దుర్వృత్తచేతసః
అతన్ని చూసి అన్ని సాగరులు చెడ్డ మనసు కలిగినవారయ్యారు.
చిన్తయామాస విధివత్పుత్రకర్మ విగర్హినమ్
అతడు నియమానుసారం, నిందించబడే పుత్రకర్మను ఆలోచించసాగాడు.
కారుకైస్తాడ్యతే వహ్ణిరయఃసంయోగమాత్రతః
ఇనుపు తగిలినప్పుడు కమ్మరి అగ్ని వెలిగించగలడు.
శాస్త్రజ్ఞో గుణవాన్ధర్మీ పితామహహితే రతః
అతడు శాస్త్రజ్ఞుడు, గుణవంతుడు, ధర్మపరుడు, పితృదేవతల మేలుకోసం తపస్సు చేసేవాడు.
అనుష్టానవతాం నిత్యమన్తరాయా భవన్తి తే
నిత్యం ఆచరణలో ఉండేవారికి ఎప్పుడూ అడ్డంకులు వస్తుంటాయి.
బుభుజే తాని సర్వాణి నిరాకృత్య దివౌకసః
దేవతలను పక్కన పెట్టి, అతడు ఆ అన్నిటినీ ఆస్వాదించాడు.
భజన్తి సాగరాస్తా వై కచగ్రహబలాత్కృతాః
కచగ్రహ శక్తికి లోబడి, ఆ సముద్రాలే అతనికి సేవ చేస్తున్నాయి.
భూషయన్తి స్వదేహాని మద్యపానపరాయణాః
మద్యం తాగడంలో మునిగి, వారు తమ శరీరాలను అలంకరించుకుంటున్నారు.
మిత్రైశ్చ యోద్రుమారబ్ధా బలినో ఽత్యన్తపాపినః
స్నేహితులతో కలిసి, ఆ పాపిష్టులు మరియు బలవంతులు యోద్రుమ వృక్షాలను పెకిలించారు.
విచారం పరమం చక్రురేతేషుం నాశహేతవే
వారి నాశనానికి మార్గం గురించి వారు లోతుగా ఆలోచించారు.
కపిలం దేవదేవేశం యయుః ప్రచ్ఛన్నరుపిణః
దాగిన రూపాల్లో, వారు దేవదేవేశ్వరుడైన కపిలుని వద్దకు వెళ్లారు.
ప్రాణమ్య దణ్డవద్రూమౌ తుష్టువువ్రిదశాస్తతః
వృక్షాలవలె భూమికి నమస్కరించి, దేవతలు ఆయనను స్తుతించారు.
నరరుపప్రతిచ్ఛిన్నవిష్ణవే జిష్ణవే నమః
మనుష్యరూపంలో దాగి ఉన్న విజయవంతుడైన విష్ణువుకు నమస్సులు.
సంసారారణ్యదావాగ్రే ధర్మపాలనసేతవే
సంసార అరణ్యంలో అగ్ని అంచున ధర్మాన్ని కాపాడే వంతెనవాడవు.
సాగరైః పీడితానస్మాంస్త్రాయస్వ శరణాగతాన్
సముద్రాల బాధ నుంచి తాపడుతున్న మేము నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము, రక్షించు.
త ఏవ లోకాన్బాధన్తే నాత్రాశ్వార్యం సుగేతమాః
అదే వారు లోకాలను బాధిస్తున్నారు; ఇక్కడ ఆనందానికి ఆశ లేదు.
తం విద్యాత్సర్వలోకేషు పాపభోగరతం సురాః
అతడు పాపకార్యాలలో ఆనందించే వాడని దేవతలు అన్ని లోకాల్లో తెలుసుకోవాలి.
తం హన్తి దైవమేవాశు నాత్ర కార్యా విచారణా
దైవమే అతడిని త్వరగా నాశనం చేయాలి; ఇక ఆలోచన అవసరం లేదు.
ప్రణమ్య తం యథాన్యాయం గతా నాకం దివౌకసః
అతనికి విధిగా నమస్కరించి, దేవతలు స్వర్గానికి వెళ్లారు.
ఆరేభే హయమేధాఖ్యం యజ్ఞం కర్త్తుమనుత్తమమ్
అతడు హయమేధ అనే అత్యుత్తమ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.
పాతాలే స్థాపయామాస కపిలో యత్ర తిష్టతి
కపిలుడు అతడిని తానే ఉండే పాతాళంలో ఉంచాడు.
అన్వేష్టుం బభ్రభుర్లోకాన్ భూరాదీంశ్చ సువిస్మితాః
ఆశ్చర్యంతో, వారు భూమి మొదలైన లోకాలను వెతికారు.
చఖ్నుర్మహీతలం సర్వమేకైకో యోజనం పృథక్
ప్రతి ఒక్కరూ వేర్వేరుగా, భూమి మొత్తం యోజన చొప్పున తవ్వారు.
తద్వారేణ గతాః సర్వే పాతాలం సగరాత్మజాః
ఆ రంధ్రం ద్వారా సగరుని కుమారులు అందరూ పాతాళంలోకి ప్రవేశించారు.
విచిన్వన్తి హయం తత్ర మదోన్మత్తా విచేతసః
అక్కడ మత్తులో, మతి తప్పిపోయి, వారు గుర్రాన్ని వెతికారు.