సాధుభావం చ సర్పాణాం శ్రేయస్కామో న విశ్వసేత్
ఎవరైనా శ్రేయస్సు కోరేవారు పాముల మంచితనాన్ని నమ్మకూడదు.
తానేవ దర్శయన్త్యాశు స్వసామర్థ్య విపర్యయే
వారి స్వంత శక్తి తగ్గిపోతే వారు తాము నిజంగా ఎవరో వెంటనే చూపిస్తారు.
అతీవ కరుణం వాక్యం వదన్త్యేవ తథాబలాః
బలహీనులు ఎప్పుడూ చాలా దయనీయమైన మాటలు మాట్లాడుతారు.
సాధుత్వం సమభావం చ ఖలానాం నైవ విశ్వసేత్
దుర్మార్గుల మంచితనాన్ని గానీ, సమభావాన్ని గానీ ఎప్పుడూ నమ్మకూడదు.
దుష్టాం భార్యాం చ విశ్వస్తో మృత ఏవ న సంశయః
దుష్ట భార్యను నమ్మినవాడు చచ్చినవాడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
హత్వైతానఖిలాన్ దుష్టాంస్త్వత్ప్రసాదాన్మహీం భజే
ఈ దుష్టులను అంతమొందించి, నీ కృపతో నేనూ భూమిని అనుభవిస్తాను.
కరాభ్యాం సగస్యయాఙ్గం స్పృశన్నిదమువాచ హ
రెండు చేతులతో సగరుని శరీరాన్ని తాకుతూ, ఆయన ఇలా అన్నాడు:
తథాపి మద్వచఋ శ్రుత్వా పరాం శాన్తిం లభిష్యసి
అయినా నా మాటలు వినితే, నీవు పరమశాంతిని పొందుతావు.
హాతానాం హనవే కీర్తిః కా సముత్పద్యతే వద
ఓ చెప్పు, ఇప్పటికే ఓడిపోయినవారిని సంహరించడంలో ఏమి కీర్తి కలుగుతుంది?
తథాపి పాపైర్నిహతాః కిమర్థం హంసి తాన్పునః
అయినా, పాపాల వల్ల నాశనమైన వారిని మళ్లీ ఎందుకు సంహరిస్తావు?
ఆత్మా హ్యభేద్యః పూర్ణత్వాచ్ఛాస్త్రాణామేష నిశ్చయః
ఆత్మను ఎవరూ హానిచేయలేరు, అది సంపూర్ణమైనది — ఇది శాస్త్రాల నిర్ణయం.
కర్మాణి దైవమూలాని దేవాధీనమిదం జగత్
ప్రతి కార్యానికి మూలంగా విధి ఉంది; ఈ లోకం దేవతల ఆధీనంలో ఉంది.
తతో నరైరస్వతన్త్రైః కిం కార్యం సాధ్యతే వద
తనకు స్వతంత్రత లేని మనుషులు ఏమి సాధించగలరో చెప్పు.
పాపమూలమిదం జ్ఞాత్వా కథం హన్తుం సముద్యతః
ఇది పాపానికి మూలమని తెలిసినవాడు దాన్ని ఎలా నాశనం చేయాలని ప్రయత్నించగలడు?
తస్మాదిదం వపుర్భూప పాపమూలం న సంశయః
అందువల్ల, రాజా, ఈ శరీరమే పాపానికి మూలం అని సందేహం లేదు.
భవిష్యతీతి నిశ్చిత్య నైతాన్హింసీస్తతః సుత
ఏం జరగబోతుందో తెలుసుకొని, బిడ్డా, వీరిని హింసించకు.
స్పృశన్కరేణ సగరం నన్దనం మునయస్తదా
ఆ సమయంలో మునులు, కృతుడితో కలిసి సాగరుని, నందనుని తాకారు.
రాజ్యాభిషేకం కృతవాన్మునిభిః సహ సువ్రతైః
అతడు మంచి వ్రతాలు పాటించే మునులతో కలిసి రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
కాశ్యపస్య విదర్భస్య తనయే మునసత్తమ
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, కాశ్యపుడు, విదర్భుని కుమారునికోసం—
వనాదాగత్య రాజానం సంభాష్య స్వాశ్రమం యయౌ
అతడు అడవిలోంచి వచ్చి రాజుతో మాట్లాడి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.
వరం దదావపత్యార్థమౌర్వో భార్గవమన్త్రవిత్
భార్గవుని వంశానికి చెందిన మంత్రజ్ఞుడు ఔర్వుడు, సంతానార్థంగా వరమిచ్చాడు.
కేశితీం సుమతిం చైవ ఇదమాహ ప్రహర్షయమ్
అతడు ఈ మాటలు చెప్పి కేశినిని, సుమతిని ఆనందపరిచాడు.
అపత్యార్థం మహాభాగే వృణుతాం చ యథేప్సితమ్
సంతానార్థంగా, మహాభాగ్యవంతులారా, మీకు నచ్చినదాన్ని కోరుకోండి.
కేశిన్యేకం సుతం వవ్రే వంశసన్తానకారణమ్
కేశిని వంశం కొనసాగేందుకు ఒక కుమారుణ్ని కోరుకుంది.
నామ్నాసమఞ్జాః కేశిన్యాస్తనయో మునిసత్తమ
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, కేశినికి పుట్టిన కుమారుడు సమంజ అని పేరు పెట్టారు.
తం దృష్ట్వా సాగరాః సర్వే హ్యాసన్దుర్వృత్తచేతసః
అతన్ని చూసి అన్ని సాగరులు చెడ్డ మనసు కలిగినవారయ్యారు.
చిన్తయామాస విధివత్పుత్రకర్మ విగర్హినమ్
అతడు నియమానుసారం, నిందించబడే పుత్రకర్మను ఆలోచించసాగాడు.
కారుకైస్తాడ్యతే వహ్ణిరయఃసంయోగమాత్రతః
ఇనుపు తగిలినప్పుడు కమ్మరి అగ్ని వెలిగించగలడు.
శాస్త్రజ్ఞో గుణవాన్ధర్మీ పితామహహితే రతః
అతడు శాస్త్రజ్ఞుడు, గుణవంతుడు, ధర్మపరుడు, పితృదేవతల మేలుకోసం తపస్సు చేసేవాడు.
అనుష్టానవతాం నిత్యమన్తరాయా భవన్తి తే
నిత్యం ఆచరణలో ఉండేవారికి ఎప్పుడూ అడ్డంకులు వస్తుంటాయి.