యది స్యాదధికా భానోః క్రాన్తేః పాతో గతస్తదా
సూర్యుని పరిభ్రమణం ఎక్కువైతే, సంధి ముందుకు కదులుతుంది.
యదాన్యత్వం విధోః క్రాన్తిః క్షేపాచ్చేద్యది శుద్ధ్యతి
చంద్రుని పరిభ్రమణం వేరుగా ఉంటే, దూరం సరిచేస్తే అది శుద్ధమవుతుంది.
తచ్చాపాన్తర్మర్ద్ధవాయోర్జ్యభావినశీతగౌ
అది వలయంలో, గాలి ప్రాంతంలో, గ్రహణమయ్యే చంద్రునికి జరుగుతుంది.
చన్ద్రభుక్త్యా హృతం భానౌ లిప్తాదిశశివత్ఫలమ్
చంద్రుని గ్రహణంతో, సూర్యునికి లిప్తలు మరియు దిక్కులు వంటి ఫలితాలు పోతాయి.
కర్మైతదసకృత్తావత్క్రాన్తీ యావత్సమేతయోః
ఈ కార్యం, ఇద్దరి పరిభ్రమణాలు సమంగా ఉన్నంత కాలం పునఃపునః చేయబడుతుంది.
హీనేర్ఽద్వరాత్రఘికాఘతో భావీ తాత్కాలికే ఽధికా
తక్కువైతే, ప్రభావం రాత్రి జరుగుతుంది; ఎక్కువైతే, అదే సమయంలో జరుగుతుంది.
షష్టిశ్చాచన్ద్రభుక్తాప్తా పాతకాలస్య నాడికాః
చంద్రుని గ్రహణం ద్వారా లభించిన అరవై నాడికలు, సంధి సమయాన్ని సూచిస్తాయి.
తయోర్భుక్తయన్తరేణాప్తం స్థిత్యమర్ద్ధాం నాడికాదివత్
వాటిద్దరి గ్రహణాల మధ్య లభించిన అర్ధకాలం, నాడిక వంటిది.
తస్య సంభవకాలః స్యాత్తత్సంయోగేక్తసంజ్ఞకః
దాని సంభవ సమయాన్ని, ఆ ఇద్దరి సంయోగం అని అంటారు.
ప్రజ్వలజ్జ్వలనాకారః సర్వకర్మసు గర్హితః
అది మండుతున్న అగ్ని రూపంలో ఉండి, అన్ని కార్యాలలో నిందించబడుతుంది.
జాతకం వాచ్మి సమయాద్రాశిసంజ్ఞాపురఃసరమ్
రాశి పేర్లు మరియు సమయాన్ని ముందుగా చెప్పి, జన్మఫలితాన్ని వివరించబోతున్నాను.
జానుజఙ్ఘాఙ్ఘ్నియుగలం కాలాఙ్గాని క్రియాదయః
మోకాళ్లు, కాల్లు, పాదాల జత, ఇవన్నీ కాలానికి అవయవాలు, అలాగే క్రియలు మొదలైనవూ కూడా.
గురుమన్దార్కిగురవో మేషాదీనామధీశ్వరాః
మేషాది రాశుల యజమానులు సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు ఇతర గ్రహాలు.
ఆదిపఞ్చనవాధీశాద్రేష్కాణేశాః ప్రకీర్తితాః
మొదటి, ఐదవ, తొమ్మిదవ స్థానాల యజమానులను త్రికోణాధిపతులు అని అంటారు.
ఓజే విపర్యయాద్యుగ్మే త్రిశాంశేశాః సమీరితాః
యుగ్మ రాశులలో మూడవ భాగానికి యజమానులు వెనుకటి క్రమంలో నిర్ణయించబడతారు.
స్వభాద్ద్వాదశభాగేశాః షర్డ్గం రాశిపూర్వకమ్
తమ రాశి నుండి మొదలుకొని ద్వాదశ భాగాలకు యజమానులను రాశితో కలిపి తెలుసుకోవాలి.
శేషా దినాఖ్యాస్తూభయం తిమిః క్రూరః సౌమ్యః పుమాన్
మిగతావారు దినాధిపతులు అని పిలవబడతారు; ఇద్దరినీ పరిగణించాలి — తిమి క్రూరుడు, మృదువు, పురుషుడు.
మేషాద్యాః పూర్వతోదిక్స్థాః స్వస్వస్థానచరాస్తథా
మేషాది రాశులు తూర్పు దిశలో తమ తమ స్థానాల్లో సంచరిస్తుంటాయి.
ఉచ్చాని ద్విత్రిమనుయుక్తిథీషుభనఖాంశకైః
ఉచ్చస్థానాలు రెండు లేదా మూడు అంశాలు, తిథులు, బాణాలు, నఖాలు, విభాగాలతో కలిసివుంటాయి.
వర్గోత్తమాశ్చరాధేషు భావాద్ద్వాదశ మూర్తిమాన్
చలించే రాశుల్లో, ద్వాదశస్థానంలో ఉన్నవాడు శ్రేష్ఠుడిగా, రూపంతో ఉంటాడు.
చతురస్రం తూర్యమృత్యుత్రికోణం నవపఞ్చమమ్
నాలుగవది చతురస్రం, ఎనిమిదవది మరణత్రికోణం, తొమ్మిదవది, ఐదవది త్రికోణాలు.
నృపాదః కీటపశవో బలాఢ్యాః కేన్ద్రగాః క్రమాత్
రాజులు, పురుగులు, జంతువులు క్రమంగా కేంద్రస్థానాల్లో ఉన్నప్పుడు బలవంతులు.
రక్తః శ్వేతః శుకనిభః పాటలో ధూమ్రపాణ్డురౌ
వాటికి రంగులు ఎరుపు, తెలుపు, శుకపక్షి రంగు, పసుపు, పొగ రంగు, పసుపుపచ్చగా ఉంటాయి.
సామ్యాశాఖ్యప్లవత్వం స్యాద్ద్వితీయే వశిరర్కభాత్
రెండవ స్థానంలో సమత, ఖ్యాతి, తేలిపోవడం ఉంటాయి; అక్కడ సూర్యుడు అధిపతి.
జీవో జ్ఞానం సుఖం శుక్రః కామో దుఃఖం దినేశజః
జీవుడు జ్ఞానం, సుఖాన్ని సూచిస్తాడు; శుక్రుడు కామాన్ని; సూర్యుని కుమారుడు దుఃఖాన్ని.
సచివో సూర్యజః ప్రేష్యో మతో జ్యోతిర్విదాం వరైః
సూర్యుని కుమారుడు మంత్రి, చంద్రుని కుమారుడు సేవకుడు అని జ్యోతిష్య శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తారు.
వర్ణా వ అవ్యహహరీద్రా శచీకౌధిపారవేః
శచీ, కౌధి, పారవలకు రంగులు తెలుపు, పసుపు, ఆకుపచ్చగా ఉంటాయి.
క్షీణేన్ద్వర్కారరవిజాః పాపా పాపయుతో బుధః
క్షీణ చంద్రుడు, సూర్యుడు, కుజుడు జన్మించినవారు పాపగ్రహాలు; బుధుడు పాపగ్రహాలతో కలిసినప్పుడు పాపగ్రహమే.
శిఖిభూమిపయోవారివాసినో భూసుతాదయః
భూమిపుత్రుడు మొదలైన వారు నెమలి, భూమి, నీరు, గాలి వాసస్థలాలు కలిగి ఉంటారు.
సౌరాఏంఽత్యజాధిపః ప్రోక్తో రాహుర్మ్లేచ్ఛాధిపస్తథా
శనిగ్రహ రాశి యజమాని అంత్యజాధిపతి అని పిలవబడతాడు; రాహువు కూడా మ్లేచ్ఛాధిపతి.