తృణాన్యభక్షయన్కేచిన్నగ్రాశ్చ వివిశుర్జనలమ్
కొంతమంది గడ్డి తిన్నారు, మరికొంతమంది జనాల పట్టణంలోకి ప్రవేశించారు.
సత్వరం శరణం జగ్ముర్వశిష్టం ప్రాణలోలుపాః
ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి వారు త్వరగా వశిష్ఠుని ఆశ్రయం కోరారు.
చారైర్విజ్ఞాతవాన్సద్యః ప్రాత్ప శ్చాచార్యసన్నిధిమ్
సూచకుల ద్వారా ఇదంతా వెంటనే తెలుసుకున్న అతడు, గురువు వద్దకు వెళ్లాడు.
త్రాతుం చ శిష్యాభిహితం చ కర్తుం వివారయామాస తదా క్షణేన
ఆ సమయంలో, శిష్యులు చెప్పినదానికీ, రక్షణ చేయడానికీ అనుమతి ఇవ్వకుండా వెంటనే ఆపేశాడు.
అన్ధాంశ్చ శ్మశ్రులాన్సర్వాన్ముణ్డాన్వేదవహిష్కృతాన్
అంధులు, గడ్డం ఉన్నవారు, ముండలు, వేదాల నుండి తొలగించబడినవారు — వీరందరినీ
ప్రహసన్ప్రాహ సగరః స్వగురుం తపసో నిధిమ్
సగరుడు నవ్వుతూ తన గురువైన తపస్సులో నిపుణుడైనవారిని ఇలా అడిగాడు.
సర్వథాహం హనిష్యామి మత్పితుర్దేశహారకాన్
నా తండ్రి రాజ్యాన్ని దోచుకున్న వారిని ఏ విధంగా అయినా నేను సంహరిస్తాను.
స ఏవ సర్వనాశాయ హేతుభూతో న సంశయః
అతడే సమస్త నాశానికి కారణమవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
త ఏవ బలహీనాశ్చేద్భజన్తే ఽత్యన్తసాధుతామ్
వీరే బలహీనులై, అత్యంత మంచితనాన్ని చూపించినా,
తావత్కుర్వన్తి కార్యాణి యావత్స్యాత్ప్రబలం బలమ్
వారి బలం మించిపోని వరకు మాత్రమే వారు పనులు చేస్తారు.
సాధుభావం చ సర్పాణాం శ్రేయస్కామో న విశ్వసేత్
ఎవరైనా శ్రేయస్సు కోరేవారు పాముల మంచితనాన్ని నమ్మకూడదు.
తానేవ దర్శయన్త్యాశు స్వసామర్థ్య విపర్యయే
వారి స్వంత శక్తి తగ్గిపోతే వారు తాము నిజంగా ఎవరో వెంటనే చూపిస్తారు.
అతీవ కరుణం వాక్యం వదన్త్యేవ తథాబలాః
బలహీనులు ఎప్పుడూ చాలా దయనీయమైన మాటలు మాట్లాడుతారు.
సాధుత్వం సమభావం చ ఖలానాం నైవ విశ్వసేత్
దుర్మార్గుల మంచితనాన్ని గానీ, సమభావాన్ని గానీ ఎప్పుడూ నమ్మకూడదు.
దుష్టాం భార్యాం చ విశ్వస్తో మృత ఏవ న సంశయః
దుష్ట భార్యను నమ్మినవాడు చచ్చినవాడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
హత్వైతానఖిలాన్ దుష్టాంస్త్వత్ప్రసాదాన్మహీం భజే
ఈ దుష్టులను అంతమొందించి, నీ కృపతో నేనూ భూమిని అనుభవిస్తాను.
కరాభ్యాం సగస్యయాఙ్గం స్పృశన్నిదమువాచ హ
రెండు చేతులతో సగరుని శరీరాన్ని తాకుతూ, ఆయన ఇలా అన్నాడు:
తథాపి మద్వచఋ శ్రుత్వా పరాం శాన్తిం లభిష్యసి
అయినా నా మాటలు వినితే, నీవు పరమశాంతిని పొందుతావు.
హాతానాం హనవే కీర్తిః కా సముత్పద్యతే వద
ఓ చెప్పు, ఇప్పటికే ఓడిపోయినవారిని సంహరించడంలో ఏమి కీర్తి కలుగుతుంది?
తథాపి పాపైర్నిహతాః కిమర్థం హంసి తాన్పునః
అయినా, పాపాల వల్ల నాశనమైన వారిని మళ్లీ ఎందుకు సంహరిస్తావు?
ఆత్మా హ్యభేద్యః పూర్ణత్వాచ్ఛాస్త్రాణామేష నిశ్చయః
ఆత్మను ఎవరూ హానిచేయలేరు, అది సంపూర్ణమైనది — ఇది శాస్త్రాల నిర్ణయం.
కర్మాణి దైవమూలాని దేవాధీనమిదం జగత్
ప్రతి కార్యానికి మూలంగా విధి ఉంది; ఈ లోకం దేవతల ఆధీనంలో ఉంది.
తతో నరైరస్వతన్త్రైః కిం కార్యం సాధ్యతే వద
తనకు స్వతంత్రత లేని మనుషులు ఏమి సాధించగలరో చెప్పు.
పాపమూలమిదం జ్ఞాత్వా కథం హన్తుం సముద్యతః
ఇది పాపానికి మూలమని తెలిసినవాడు దాన్ని ఎలా నాశనం చేయాలని ప్రయత్నించగలడు?
తస్మాదిదం వపుర్భూప పాపమూలం న సంశయః
అందువల్ల, రాజా, ఈ శరీరమే పాపానికి మూలం అని సందేహం లేదు.
భవిష్యతీతి నిశ్చిత్య నైతాన్హింసీస్తతః సుత
ఏం జరగబోతుందో తెలుసుకొని, బిడ్డా, వీరిని హింసించకు.
స్పృశన్కరేణ సగరం నన్దనం మునయస్తదా
ఆ సమయంలో మునులు, కృతుడితో కలిసి సాగరుని, నందనుని తాకారు.
రాజ్యాభిషేకం కృతవాన్మునిభిః సహ సువ్రతైః
అతడు మంచి వ్రతాలు పాటించే మునులతో కలిసి రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
కాశ్యపస్య విదర్భస్య తనయే మునసత్తమ
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, కాశ్యపుడు, విదర్భుని కుమారునికోసం—
వనాదాగత్య రాజానం సంభాష్య స్వాశ్రమం యయౌ
అతడు అడవిలోంచి వచ్చి రాజుతో మాట్లాడి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.