వ్యస్తావ్యస్తైర్యుతాస్తైస్తైః కర్కటాద్యాస్తతస్తు యః
వాటిని విడిగా, కలిపి, కర్కాటక మొదలైన రాశులతో కలిపి లెక్కించాలి.
గతభోగ్యాసవః కార్యాః సాయనాఃస్వేష్టభాస్కరాః
భోగించవలసిన భాగాలను లెక్కించాలి; సాయంత్రం వాటిని కావలసిన సూర్యుని స్థితిలో కలిపి చూడాలి.
అభిష్టధటికాసుభ్యో భోగ్యాసూన్ప్రవిశోధయేత్
కావలసిన దండికా, సుభా నుండి, భోగించిన భాగాలను తీసివేయాలి.
శేషం త్రింశత్క్రమాద్ధ్యస్తమశుద్ధేన విభాజితమ్
మిగిలిన భాగాన్ని ముప్పైతో పెంచి, తప్పు విలువతో భాగించాలి.
ప్రాక్పశ్చాన్నతనాడీభ్యస్తద్వల్లఙ్కోదయాసుభిః
తూర్పు, పడమర నాడీల నుండి, అలాగే ఉదయం, సాయంత్రం భాగాలతో కూడి లెక్కించాలి.
భోగ్యాసూనూనకస్యాథ భుక్తాసూనధికస్య చ
భోగించవలసిన భాగం తక్కువైతే, లేదా భోగించిన భాగం ఎక్కువైతే, వాటిని పరిగణించాలి.
విరాహ్వర్కభుజాంశాశ్చేదిన్ద్రాల్పాః స్యాద్ గ్రహో విధోః
సూర్యుని కిరణాల భాగం ఇంద్రుని కంటే తక్కువగా ఉంటే, ఆ గ్రహణం చంద్రునిదే అని భావించాలి.
అర్కం విధుర్విధుం భూభా ఛాదయత్యథా ఛన్నకమ్
ఎలా ఒక వస్తువు సూర్యుడు, చంద్రుడు లేదా భూమిని కప్పేస్తుందో, అలాగే గ్రహణం కూడా వాటిని దాచేస్తుంది.
తత్స్వచ్ఛన్నం చ మానైక్యార్ద్ధాంశషష్టం దశాహతమ్
ఏది కప్పబడిందో, దాని కప్పుదల, వాటిని అర భాగం, ఆరు వంతులు, పది రెట్లు ఇలా కొలుస్తారు.
స్థిత్యర్ద్ధం ఘటికాదిస్యాద్వ్యఙ్గబాహ్వంశసంమితైః
స్థిరంగా ఉండే కాలంలో అర భాగాన్ని, అవయవాల కొలతలతో నిర్ణయిస్తారు.
తదన్యథాధికే తస్మిన్నేవం స్పష్టే సుఖాన్త్యగే
అది మించి ఉంటే, అటువంటి స్పష్టమైన, సుఖంగా ముగిసే సందర్భాల్లో—
పూర్ణాన్తం మధ్యమత్ర స్యాద్దర్శాన్తేఞ్జం త్రిభోనకమ్
ఇక్కడ సంపూర్ణ ముగింపు మధ్యంగా పరిగణించాలి; అమావాస్య ముగింపులో అది మూడు రెట్లు అవుతుంది.
తద్దిఘ్నాంశకృతిద్వ్యూనార్ద్ధార్కయుతా హరిః
ఆ భాగాన్ని దిశతో గుణించి, రెండు తీసివేసి, సూర్యుని అర భాగాన్ని కలిపితే హరిః ఫలితం వస్తుంది.
హరాప్తాలంబనం స్వర్ణవిత్రిభేర్కాధికోనకే
హరిలో బలంగా ఉండేది బంగారం; మూడు రెట్లు భాగాన్ని తీసుకుని, కొలతలో ఒకటి కలిపించాలి.
శరోనోలంబనషడఘ్నే తల్లవాఢ్యోనవిత్రిభాత్
బాణంలో బలం ఆరు రెట్లు తక్కువగా ఉంటుంది; కొలతలో ఒకటి కలిపి, మూడుసార్లు భాగాన్ని కలిపించాలి.
శబ్దేన్దులిప్తైః షడ్భిస్తు భక్తానతిర్నతిర్నతాంశదిక్
శబ్దం, చంద్రుని గుర్తులతో ఆరు భాగాలు; భక్తి నమస్కారం, నమస్కారం కానిది, దిశ భాగాన్ని కొలుస్తారు.
తతశ్ఛన్నస్థితిదలే సాధ్యే స్థిత్యర్ద్ధషట్త్రిభిః
తర్వాత కప్పబడిన స్థితిలో ఆ ఆకును, అర భాగం కాలంతో, మూడు రెట్లు భాగంతో స్థాపిస్తారు.
సంస్కృతేస్తాభ్యాం స్థిత్యర్ద్ధే భవతః స్ఫుటే
ఆ రెండు లెక్కల ద్వారా, స్థిరంగా ఉండే కాలం అర భాగంగా స్పష్టంగా అవుతుంది.
అర్కాద్యూనా విశ్వ ఈశా నవపఞ్చదశాంశకాః
సూర్యుని కంటే తక్కువగా, ప్రపంచం మరియు ప్రభువు తొమ్మిది, పదిహేను భాగాలతో ఉంటారు.
దృష్ట్వా హ్యాదౌ ఖేటబింబం దృగౌఞ్చ్యే లంబమీక్ష్య చ
మొదట గ్రహ బింబాన్ని చూసి, కళ్లతో దాని ఆధారాన్ని పరిశీలించాలి.
అస్తే సావయవా జ్ఞేయా గతైష్యాస్తిథయో బుధైః
అది అస్తమించేటప్పుడు, అది భాగాలుగా ఉన్నదని తెలుసుకోవాలి; జ్ఞానులు వచ్చే, పోయే సమయాలను నిర్ణయిస్తారు.
సంస్కారదికలంబనమఙ్గులాద్యం ప్రజాయతే
లెక్కింపు ఆధారం, వ్రేళ్లతో మొదలై, ఏర్పడుతుంది.
శృఙ్గమన్యత్ర ఉద్వాచ్యం బలనాఙ్గులలేఖనాత్
ఇతర చోట్ల శిఖరం గురించి చెప్పాలి; బలాన్ని గుర్తించడం, వ్రేళ్లతో గీయడం ద్వారా తెలుసుకోవాలి.
వికృజ్యకాఙ్గసిద్ధాగ్నిభక్తాలబ్ధోనసంయుతాః
వక్రీకృత అవయవం, అగ్ని, భక్తితో స్థిరపడినవారు, లభించిన ఆధారంతో కలవని వారు—
ఋజ్వోరనృజ్వోర్వివరం గత్యన్తరవిభాజితమ్
గుళ్ళు మరియు గుళ్లు కానివాటిల మధ్య ఉన్న రంధ్రం, వాటి నడకలు వేర్వేరుగా ఉండటం వల్ల ఏర్పడుతుంది.
ఖనత్యాసంస్కృతౌవ్వేషూదక్సామ్యేన్యేన్తరం యుతిః
తవ్వకం సరిగా సిద్ధం కాకపోతే, దక్షిణ దిక్కు మరియు ఇతర దిశలు కలిసే చోట కలయిక జరుగుతుంది.
యదా భేదోలంబనాద్యం స్ఫుటార్థం సూర్యపర్వవత్
విభజన స్పష్టంగా ఆధారపడినప్పుడు, అర్థం సూర్యుని సంధులు లాగ స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
తయుతే మణ్డలే క్రాన్త్యౌ తుల్యత్వే వై ధృతాభిధః
రెండు పరిభ్రమణాలు వలయంలో సమానంగా ఉన్నప్పుడు, దానిని 'సమత్వంలో నిలిచినది' అంటారు.
సమాస్తదా వ్యతీపాతో భగణార్ద్ధే తపోయుతౌ
అప్పుడు రెండూ సమంగా ఉన్నపుడు, సంధి అర్ధవృత్తంలో, సూర్యునితో కలిసిన చోట జరుగుతుంది.
దృక్కల్పసాధితాంశాదియుక్తయోః స్వావపక్రమౌ
కాలాన్ని లెక్కించి, ఆ ఇద్దరి ముందుకు సాగడమూ వెనక్కు తగ్గడమూ నిర్ణయించబడతాయి.