శకునిర్నాగాశ్చ చతుష్పద కింస్తుఘ్నమేవ చ
శకుని, నాగ, చతుష్పద, కింస్తుఘ్న కూడా అలాగే.
తత్ర శకాఙ్గులైరిష్టైః సమమణ్డలమాలిఖేత్
అక్కడ కావలసిన వేలు ప్రమాణాలతో వృత్తాన్ని సమానంగా గుర్తించాలి.
తచ్ఛాయాగ్రం స్పృశేద్యత్ర దత్తం పూర్వాపరాహ్నయోః
ఎక్కడ నీడ అగ్రభాగం తాకుతుందో, అది పూర్వాహ్నం, అపరాహ్నానికి ఇవ్వబడుతుంది.
తన్మధ్యే తిమినా రేఖా కర్తవ్యా దక్షిణోత్తత
ఆ మధ్యలో దారంతో దక్షిణం నుండి ఉత్తరానికి గీత వేయాలి.
దిగ్మధ్యమత్స్యైః సంసాధ్యా విదిశస్తద్వదేవ హి
దిక్కుల మధ్యలో ఉన్న మత్స్యంతో మధ్య దిక్కులు నిర్ణయించాలి; ఉపదిక్కులకు కూడా అలాగే.
భుజసూత్రాఙ్గులైస్తత్ర దత్తైరిష్టప్రభా మతా
అక్కడ భుజసూత్ర వేలు ప్రమాణాలతో ఇచ్చినదానితో కావలసిన ప్రకాశం భావించాలి.
భమణ్డలం చ విషువన్మణ్డలం పరికీర్తితమ్
నీడ వృత్తం, సమవత్సర వృత్తం ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.
ఇష్టచ్ఛాయావిషువతోర్మధ్యేహ్యగ్రాభిధీయతే
కావలసిన నీడ, సమవత్సర మధ్యలో అగ్రభాగం అని పిలవబడుతుంది.
ప్రోహ్య శఙ్కుకృతే మూలం ఛాయా శేకువిపర్యయాత్
ఒక దండాన్ని నేలలో నాటినప్పుడు, దాని నీడను వెనుక నుండి కొలుస్తారు.
తద్గుణాద్భదినైర్భక్త్యా ద్యుగణాద్యదవాప్యతే
దాని లక్షణాలను, సరైన విధానంతో, భక్తితో పాటుగా పాటిస్తే, రోజుల సంఖ్య ప్రకారం ఫలితం లభిస్తుంది.
తత్సంస్వకృతాద్ధహాత్కాన్తిచ్ఛాయావరదలాదికమ్
దానితో సన్నిహితంగా ఉన్నప్పుడు, ప్రకాశం, నీడ, పువ్వు తలుపులు తెరుచుకోవడం మొదలైనవి కలుగుతాయి.
లంబాక్షజ్యే తయోశ్ఛాయే లంబాక్షౌ దక్షిమౌ సదా
నీడలకు సంబంధించిన నిలువు, అడ్డ జ్యాలు ఎప్పుడూ దక్షిణ దిశలోని నిలువు, అడ్డ జ్యాలే అవుతాయి.
శేషహ్యానాంశాః సూర్యస్య తద్వాహుజ్యాథ కోటిజాః
సూర్యుని మిగిలిన భాగాలు, అతని కిరణాల జ్యాలు లేదా చివర భాగాలుగా ఉంటాయి.
కోటీజ్యయావిభజ్యాప్తే ఛాయాకర్మాబహిర్ద్దలే
చివర జ్యాతో భాగించటం ద్వారా, నీడ లెక్కను బయట భాగంలో చేయాలి.
దిగ్భేదోపక్రమః శేషస్తస్య జ్యా త్రిజ్యయా హతా
మిగిలిన భాగమే దిశల విభజన ప్రారంభం; దాని జ్యాను మూడు రెట్లు చేసి గుణించాలి.
కర్కాదౌ ప్రోహ్యచక్రార్ద్ధాత్తులాదౌ భార్ద్ధసంయుతాత్త
కర్కాటక ప్రారంభంలో అర్ధవృత్తాన్ని తీసివేయాలి; తులా ప్రారంభంలో అర్ధవృత్తానికి కలపాలి.
తన్మన్దమసకృద్ధామంఫలం మధ్యో దివాకరః
సూర్యుని మధ్యస్థితి ఫలితాన్ని, మందగతి, వేగగతిని పునఃపునః వర్తింపజేసి పొందాలి.
చక్రాసవో లబ్ధయుతీ స్వ్రహోరాత్రాసవః స్మృతాః
వృత్తగమన ఫలితానికి లభించిన విలువలను కలిపితే, అవి పగలు, రాత్రి గమనాలుగా పిలుస్తారు.
క్రమాదేకద్విత్రిభఘాజ్యా తచ్చాపాని పృథక్ పృథక్
క్రమంగా, జ్యాలను ఒక్కటి, రెండు, మూడు భాగాలుగా విడగొడతారు; అవే వేర్వేరు ధనుస్సులు.
స్వాగాష్టయోర్థగోగైకాః శరత్ర్యేకం హిమాంశవః
తమ తమ ఎనిమిది విభాగాలకు, శరదృతువుకు ఒకటి, హేమంతానికి మూడు చొప్పున సూర్యుడు, చంద్రుడు మొదలైనవారు ఉంటారు.
వ్యస్తావ్యస్తైర్యుతాస్తైస్తైః కర్కటాద్యాస్తతస్తు యః
వాటిని విడిగా, కలిపి, కర్కాటక మొదలైన రాశులతో కలిపి లెక్కించాలి.
గతభోగ్యాసవః కార్యాః సాయనాఃస్వేష్టభాస్కరాః
భోగించవలసిన భాగాలను లెక్కించాలి; సాయంత్రం వాటిని కావలసిన సూర్యుని స్థితిలో కలిపి చూడాలి.
అభిష్టధటికాసుభ్యో భోగ్యాసూన్ప్రవిశోధయేత్
కావలసిన దండికా, సుభా నుండి, భోగించిన భాగాలను తీసివేయాలి.
శేషం త్రింశత్క్రమాద్ధ్యస్తమశుద్ధేన విభాజితమ్
మిగిలిన భాగాన్ని ముప్పైతో పెంచి, తప్పు విలువతో భాగించాలి.
ప్రాక్పశ్చాన్నతనాడీభ్యస్తద్వల్లఙ్కోదయాసుభిః
తూర్పు, పడమర నాడీల నుండి, అలాగే ఉదయం, సాయంత్రం భాగాలతో కూడి లెక్కించాలి.
భోగ్యాసూనూనకస్యాథ భుక్తాసూనధికస్య చ
భోగించవలసిన భాగం తక్కువైతే, లేదా భోగించిన భాగం ఎక్కువైతే, వాటిని పరిగణించాలి.
విరాహ్వర్కభుజాంశాశ్చేదిన్ద్రాల్పాః స్యాద్ గ్రహో విధోః
సూర్యుని కిరణాల భాగం ఇంద్రుని కంటే తక్కువగా ఉంటే, ఆ గ్రహణం చంద్రునిదే అని భావించాలి.
అర్కం విధుర్విధుం భూభా ఛాదయత్యథా ఛన్నకమ్
ఎలా ఒక వస్తువు సూర్యుడు, చంద్రుడు లేదా భూమిని కప్పేస్తుందో, అలాగే గ్రహణం కూడా వాటిని దాచేస్తుంది.
తత్స్వచ్ఛన్నం చ మానైక్యార్ద్ధాంశషష్టం దశాహతమ్
ఏది కప్పబడిందో, దాని కప్పుదల, వాటిని అర భాగం, ఆరు వంతులు, పది రెట్లు ఇలా కొలుస్తారు.
స్థిత్యర్ద్ధం ఘటికాదిస్యాద్వ్యఙ్గబాహ్వంశసంమితైః
స్థిరంగా ఉండే కాలంలో అర భాగాన్ని, అవయవాల కొలతలతో నిర్ణయిస్తారు.