తథా పిత్రా విహీనస్తు బహుదుఃఖాన్వితః సుతః
అలాగే తండ్రి లేని కుమారుడు ఎన్నో బాధలతో బాధపడతాడు.
సంపృష్టం తద్యథావృత్తం సర్వం తస్మై న్యవేదయత్
అతడిని అడిగినప్పుడు, జరిగినదాన్ని అన్నీ యథావిధిగా అతనికి వివరించాడు.
హనిష్యామీత్యరాతీన్స ప్రతిజ్ఞామకరోత్తదా
ఆ సమయంలో తన శత్రువులను సంహరిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
ప్రస్థాపితః ప్రతస్థే చ తేనైవ మునినా వదా
ఆ ముని పంపిన వెంటనే అతడు అతనితో కలిసి ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడు.
వశిష్టం స్వకులాచార్యం ప్రాత్పః ప్రీతిసమన్వితః
తన కుటుంబ గురువు వశిష్ఠుని దగ్గరకు ప్రేమతో చేరాడు.
సర్వం విజ్ఞాపత్రామాస జ్ఞానదృష్ట్యా విజానతే
అతడు తెలిసినదంతా వశిష్ఠునికి వివరంగా చెప్పాడు; వశిష్ఠుడు జ్ఞానదృష్టితో అన్నీ గ్రహించాడు.
తేనైవ మునినావాప ఖడ్గం వజ్రోపమం ధనుః
ఆ ముని ద్వారా అతడు వజ్రంలా దృఢమైన ఖడ్గాన్ని, విల్లు కూడా పొందాడు.
ఆశీర్భిరర్చితః సద్యః ప్రతస్థే ప్రణిపత్య తమ్
ఆశీర్వాదాలతో గౌరవించబడిన వెంటనే, అతడు వశిష్ఠునికి నమస్కరించి ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.
సపుత్రపౌత్రాన్సగణానకరోత్స్వర్గాసినః
తన శత్రువులను వారి కుమారులు, మనవలు, అనుచరులతో కలిసి స్వర్గానికి పంపించాడు.
కేచిద్వినష్టా సంత్రస్తాస్తథా చాన్యే ప్రదుద్రువుః
కొంతమంది భయంతో నాశనం అయ్యారు; మరికొంతమంది పారిపోయారు.
తృణాన్యభక్షయన్కేచిన్నగ్రాశ్చ వివిశుర్జనలమ్
కొంతమంది గడ్డి తిన్నారు, మరికొంతమంది జనాల పట్టణంలోకి ప్రవేశించారు.
సత్వరం శరణం జగ్ముర్వశిష్టం ప్రాణలోలుపాః
ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి వారు త్వరగా వశిష్ఠుని ఆశ్రయం కోరారు.
చారైర్విజ్ఞాతవాన్సద్యః ప్రాత్ప శ్చాచార్యసన్నిధిమ్
సూచకుల ద్వారా ఇదంతా వెంటనే తెలుసుకున్న అతడు, గురువు వద్దకు వెళ్లాడు.
త్రాతుం చ శిష్యాభిహితం చ కర్తుం వివారయామాస తదా క్షణేన
ఆ సమయంలో, శిష్యులు చెప్పినదానికీ, రక్షణ చేయడానికీ అనుమతి ఇవ్వకుండా వెంటనే ఆపేశాడు.
అన్ధాంశ్చ శ్మశ్రులాన్సర్వాన్ముణ్డాన్వేదవహిష్కృతాన్
అంధులు, గడ్డం ఉన్నవారు, ముండలు, వేదాల నుండి తొలగించబడినవారు — వీరందరినీ
ప్రహసన్ప్రాహ సగరః స్వగురుం తపసో నిధిమ్
సగరుడు నవ్వుతూ తన గురువైన తపస్సులో నిపుణుడైనవారిని ఇలా అడిగాడు.
సర్వథాహం హనిష్యామి మత్పితుర్దేశహారకాన్
నా తండ్రి రాజ్యాన్ని దోచుకున్న వారిని ఏ విధంగా అయినా నేను సంహరిస్తాను.
స ఏవ సర్వనాశాయ హేతుభూతో న సంశయః
అతడే సమస్త నాశానికి కారణమవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
త ఏవ బలహీనాశ్చేద్భజన్తే ఽత్యన్తసాధుతామ్
వీరే బలహీనులై, అత్యంత మంచితనాన్ని చూపించినా,
తావత్కుర్వన్తి కార్యాణి యావత్స్యాత్ప్రబలం బలమ్
వారి బలం మించిపోని వరకు మాత్రమే వారు పనులు చేస్తారు.
సాధుభావం చ సర్పాణాం శ్రేయస్కామో న విశ్వసేత్
ఎవరైనా శ్రేయస్సు కోరేవారు పాముల మంచితనాన్ని నమ్మకూడదు.
తానేవ దర్శయన్త్యాశు స్వసామర్థ్య విపర్యయే
వారి స్వంత శక్తి తగ్గిపోతే వారు తాము నిజంగా ఎవరో వెంటనే చూపిస్తారు.
అతీవ కరుణం వాక్యం వదన్త్యేవ తథాబలాః
బలహీనులు ఎప్పుడూ చాలా దయనీయమైన మాటలు మాట్లాడుతారు.
సాధుత్వం సమభావం చ ఖలానాం నైవ విశ్వసేత్
దుర్మార్గుల మంచితనాన్ని గానీ, సమభావాన్ని గానీ ఎప్పుడూ నమ్మకూడదు.
దుష్టాం భార్యాం చ విశ్వస్తో మృత ఏవ న సంశయః
దుష్ట భార్యను నమ్మినవాడు చచ్చినవాడే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
హత్వైతానఖిలాన్ దుష్టాంస్త్వత్ప్రసాదాన్మహీం భజే
ఈ దుష్టులను అంతమొందించి, నీ కృపతో నేనూ భూమిని అనుభవిస్తాను.
కరాభ్యాం సగస్యయాఙ్గం స్పృశన్నిదమువాచ హ
రెండు చేతులతో సగరుని శరీరాన్ని తాకుతూ, ఆయన ఇలా అన్నాడు:
తథాపి మద్వచఋ శ్రుత్వా పరాం శాన్తిం లభిష్యసి
అయినా నా మాటలు వినితే, నీవు పరమశాంతిని పొందుతావు.
హాతానాం హనవే కీర్తిః కా సముత్పద్యతే వద
ఓ చెప్పు, ఇప్పటికే ఓడిపోయినవారిని సంహరించడంలో ఏమి కీర్తి కలుగుతుంది?
తథాపి పాపైర్నిహతాః కిమర్థం హంసి తాన్పునః
అయినా, పాపాల వల్ల నాశనమైన వారిని మళ్లీ ఎందుకు సంహరిస్తావు?