శఙ్కౌనృదీపాధశ్ఛిద్రఘ్నైర్దీపౌచ్చ్యం నరాన్వితే
శంకును దీపంతో, దిగువ రంధ్రంతో గుణిస్తే, దీపం యొక్క ఎత్తు తెలుస్తుంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా.
దీపశఙ్క్వన్తరం చాథ చ్ఛాయాగ్రవివరఘ్నభా
తర్వాత, దీపం, శంకు మధ్య దూరాన్ని, నీడ చివర తేడాతో గుణిస్తే,
ప్రభాప్తా జాయతే దీపశిఖౌచ్చ్యం స్యాత్త్రిరాశికాత్
దీపపు కాంతి పరిమాణం వస్తుంది; దీపశిఖ యొక్క ఎత్తు మూడు రాశులకు సమానం.
గ్రహమధ్యాదికం వక్ష్యే గణితే నాతివిస్తరాన్
ఇప్పుడు గ్రహమధ్య స్థానం గణనలో, ఎక్కువ వివరాలు లేకుండా వివరించబోతున్నాను.
తద్దశాంశాస్తు చత్వారః కృతాఖ్యం పాదముచ్యతే
వాటిలో నాలుగు దశాంశాలు 'చతురస్రం' లేదా 'పాదం' అని అంటారు.
మనుకృతాబ్దసహితా యుగానామేకసప్తతిః
మనువు, కృతయుగ సంవత్సరాలతో కలిపి, డబ్బై ఒకటి యుగాలు అవుతాయి.
తావత్యేవ నిశా తస్య విప్రేన్ద్ర పరికీర్తితా
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ రాత్రి గురించి ఇంతవరకు వివరించబడింది.
ఖచరానయనం కార్యమథవేష్టయుగాదితః
యుగం ప్రారంభం నుంచి గ్రహాల గమనాన్ని నిర్ణయించాలి.
పూజార్కిగురుశుక్రాణాం భగణాపూర్వపాపినామ్
సూర్యుడు, బృహస్పతి, శుక్రుడు, రాహు-కేతువులు, పూర్వంలో పాపం చేసినవారు — వీరి పూజ చేయాలి.
దస్రత్ర్యాష్టరసాంకాశ్విలోచనాని కుజస్య తు
అంగారకుని కన్నులు పదిహేను, మూడు, ఎనిమిది, ఆరు రూపాలతో పోల్చబడ్డాయి.
బృహస్పతేః ఖదస్రాక్షివేదస్రఙ్హూయస్తథా
బృహస్పతికి పదిహేను, రెండు, ఒకటి రూపాలు ఉంటాయి; ఆహ్వానం కూడా అలాగే ఉంటుంది.
శనేర్భుజగషట్పచరసవేదనిశాకరాః
శనిగ్రహానికి ఆరు, ఐదు, చంద్రుని రూపాలు, అలాగే సర్పరూపాలు ఉంటాయి.
వామం పాతస్య చ స్వగ్నియమాశ్విశిఖిదస్రకాః
రాహు-కేతువుల ఎడమవైపున వారికి స్వంతమైన అగ్ని, నియమం, గుర్రం, పదిహేను రూపాలు నిర్ణయించబడ్డాయి.
వసువ్ద్యష్టాద్రిరూపాఙ్కసప్తాద్రితిథయో యుగే
వసువులు, రెండు, ఎనిమిది, పర్వతరూపాలు, ఏడుపర్వత తిథులు యుగంలో ఉంటాయి.
తిథిక్షయాయమార్థాక్షిద్వ్యష్టవ్యోమశరాశ్వినః
తిథులు తగ్గినప్పుడు, రెండు, ఎనిమిది, ఆకాశం, బాణాలు, అశ్వినులు రూపాలు ఉంటాయి.
షట్త్ర్యగ్నివేదగ్నిపఞ్చశుభ్రాంశుమాసకాః
ఆరు, మూడు, అగ్ని, వేదం, అగ్ని, ఐదు, ప్రకాశించే కిరణాలు — ఇవే నెలలు.
కౌజస్య వేదస్వయమా బౌధస్యాష్టర్తువహ్నయః
అంగారకునికి వేదం స్వంతంగా ఉంటుంది; బుధునికి ఎనిమిది ఋతువులు, అగ్నులు నిర్ణయించబడ్డాయి.
గోగ్నయః శనిమన్దస్య పాతానామథవా మతః
శనిగ్రహానికి గోవులు, అగ్నులు రాహు-కేతువుల రూపాలుగా భావించబడతాయి.
కృతాద్రిచన్ద్రాజైవస్య రవైకస్యాగ్నిరవనన్దకాః
కృతయుగానికి పర్వతం, చంద్రుడు, విజయము, ఒక శబ్దం, అగ్ని, ఆనందం నిర్ణయించబడ్డాయి.
వర్తమానయుగే పానావత్సరాభగణాభిధాః
ప్రస్తుత యుగంలో సంవత్సరాల పేర్లు గ్రహాల ప్రకారం పెట్టబడ్డాయి.
పృథక్త్థాసిధిమాసగ్రాసూర్యమాసవిభాజితాః
ప్రత్యేకంగా, చంద్రమాసాలు సూర్యమాసాల ప్రకారం విభజించబడ్డాయి.
ద్విస్థాస్తితిక్షయాభ్యస్తాశ్చాన్ద్రవాసరభాజితాః
రెండుసార్లు తిథులు తగ్గడం ఆచరించబడుతుంది, చంద్రవాసరాలు విభజించబడ్డాయి.
సావనోద్యూగసారర్కాదిర్దినమాసాబ్దయాస్తతః
సావన, సౌర, చాంద్రమాస, ఇతర దినాలు, నెలలు, సంవత్సరాలు ఇలా వివరించబడ్డాయి.
మాసాబ్దదినసంఖ్యాసంద్విత్రిఘ్నం రూపసంయుతమ్
నెలలు, సంవత్సరాలు, దినాల సంఖ్యలు వాటి రూపాలతో కలిపి రెండు లేదా మూడు రెట్లు చేయాలి.
స్నేహస్య భగణాభ్యస్తో దినరాశిః కువాసరైః
రోజుల మొత్తం, పక్షాల సంఖ్యతో భాగించాలి. ఆ ఫలితాన్ని చెడు రోజుల సంఖ్యతో గుణించాలి.
ఏవం హ్యశీఘ్రమన్దాఞ్చయే ప్రోక్తాః పూర్వపాపినః
ఇలా, పూర్వ పాపాలు కూడబెట్టినవారు త్వరగా లేదా ఆలస్యంగా ఫలితాలు అనుభవిస్తారని చెబుతారు.
యోజనాని శతాన్యష్టౌ భూకర్ణౌం ద్విగుణాః స్మృతః
భూమి చుట్టుకొలత ఎనిమిది వందల యోజనాలు అని, చెవి ఆకారంలో ఉన్న పొడవు రెండింతలు అని భావిస్తారు.
లంబజ్యాఘ్నస్వజీవాప్తః స్ఫుటో భూపరిధిః స్వకః
లంబజ్యాను దాని స్వంత జ్యాతో గుణించి, మళ్లీ వ్యాసార్థంతో గుణిస్తే భూమి నిజమైన చుట్టుకొలత లభిస్తుంది.
కలాదితత్ఫలం ప్రార్చ్యాః గ్రహేభ్యః పరిశోధయేత్
కాలమానం ద్వారా వచ్చిన ఫలితాన్ని గ్రహాల ప్రకారం సరిచేయాలి.
రాక్షసాతపదేవౌకః శైలయోర్మధ్యసూత్రగాః
రాక్షసులు, తపస్వులు నివసించే చోటు రెండు కొండల మధ్య మధ్యరేఖపై ఉంటుందని అంటారు.