వ్యాసః శరః శరోనాఞ్చ వ్యాసాచ్ఛరగుణాత్పదమ్
వ్యాసమే బాణం; బాణం యొక్క పొడవు, వ్యాసాన్ని బాణ నియమం ప్రకారం తీసుకుంటారు.
వ్యాసోష్టతేభవేదేవం ప్రోక్తం గణితకోవిదైః
అలాగే, వ్యాసాన్ని ఎనిమిదితో భాగిస్తే అని గణిత నిపుణులు చెప్పారు.
తుర్యాంశేన శరధ్నేనాఘేనినాధం చతుర్గణమ్
నాలుగవ భాగంతో, బాణంతో గుణించి, తక్కువ చేస్తే నాలుగు రెట్లు కొలత వస్తుంది.
జ్యాఙ్ఘ్రీషుధ్నోవృత్తవర్గోబగ్ధిఘ్నవ్యాసాఢ్యమౌర్విహృత్
జ్యా, అంగుళి, ధనుస్సు, వృత్తపు వర్గాన్ని కలిపి, వాటిని గుణించి వ్యాసంతో భాగిస్తే మధ్యమానాన్ని పొందుతారు.
స్థూలమధ్యాపృవన్నవేధో వృత్తాఙ్కాశేషభాగికః
పొడవైనది, మధ్యమది, చిన్నదైన మందాన్ని వృత్తపు గుర్తులను వాటి వాటి భాగాలతో భాగిస్తే తెలుసుకోవచ్చు.
వారివ్యాసహతం దైర్ధ్యంవేధాఙ్గులహతం పునః
నీటిని వ్యాసంతో గుణించి, మళ్లీ అంగుళాల మందంతో గుణిస్తే వచ్చే పొడవు,
విస్తారాయామవేధానాంమఙ్గుల్యోన్యనాడిఘ్నాః
విస్తీర్ణం, పొడవు, మందం — ఇవన్నీ పరస్పరం గుణిస్తే అంగుళాలలో కొలత వస్తుంది.
ఉత్సేధవ్యాసదైర్ధ్యాణామఙ్గుల్యాన్యస్య నో ద్విజ
ఎత్తు, వ్యాసం, పొడవు ఇవన్నీ అంగుళాలలోనే కొలవాలి, ఇతరంగా కాదు, ఓ ద్విజా.
విస్తారాద్యం గులాన్యేవం మిథోఘ్నాన్యపసాంభవేత్
అలాగే, విస్తీర్ణం, పొడవు రెండింటిని గుణిస్తే మానవములలో కొలత వస్తుంది.
దీపశఙ్కుతలచ్ఛిద్రఘ్నః శఙ్కుర్భైవంభవేన్మునే
దీపం, శంకు, రంధ్రం — ఇవన్నీ గుణిస్తే, ఓ మునీశ్వరా, శంకు యొక్క కొలత తెలుస్తుంది.
శఙ్కౌనృదీపాధశ్ఛిద్రఘ్నైర్దీపౌచ్చ్యం నరాన్వితే
శంకును దీపంతో, దిగువ రంధ్రంతో గుణిస్తే, దీపం యొక్క ఎత్తు తెలుస్తుంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా.
దీపశఙ్క్వన్తరం చాథ చ్ఛాయాగ్రవివరఘ్నభా
తర్వాత, దీపం, శంకు మధ్య దూరాన్ని, నీడ చివర తేడాతో గుణిస్తే,
ప్రభాప్తా జాయతే దీపశిఖౌచ్చ్యం స్యాత్త్రిరాశికాత్
దీపపు కాంతి పరిమాణం వస్తుంది; దీపశిఖ యొక్క ఎత్తు మూడు రాశులకు సమానం.
గ్రహమధ్యాదికం వక్ష్యే గణితే నాతివిస్తరాన్
ఇప్పుడు గ్రహమధ్య స్థానం గణనలో, ఎక్కువ వివరాలు లేకుండా వివరించబోతున్నాను.
తద్దశాంశాస్తు చత్వారః కృతాఖ్యం పాదముచ్యతే
వాటిలో నాలుగు దశాంశాలు 'చతురస్రం' లేదా 'పాదం' అని అంటారు.
మనుకృతాబ్దసహితా యుగానామేకసప్తతిః
మనువు, కృతయుగ సంవత్సరాలతో కలిపి, డబ్బై ఒకటి యుగాలు అవుతాయి.
తావత్యేవ నిశా తస్య విప్రేన్ద్ర పరికీర్తితా
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ రాత్రి గురించి ఇంతవరకు వివరించబడింది.
ఖచరానయనం కార్యమథవేష్టయుగాదితః
యుగం ప్రారంభం నుంచి గ్రహాల గమనాన్ని నిర్ణయించాలి.
పూజార్కిగురుశుక్రాణాం భగణాపూర్వపాపినామ్
సూర్యుడు, బృహస్పతి, శుక్రుడు, రాహు-కేతువులు, పూర్వంలో పాపం చేసినవారు — వీరి పూజ చేయాలి.
దస్రత్ర్యాష్టరసాంకాశ్విలోచనాని కుజస్య తు
అంగారకుని కన్నులు పదిహేను, మూడు, ఎనిమిది, ఆరు రూపాలతో పోల్చబడ్డాయి.
బృహస్పతేః ఖదస్రాక్షివేదస్రఙ్హూయస్తథా
బృహస్పతికి పదిహేను, రెండు, ఒకటి రూపాలు ఉంటాయి; ఆహ్వానం కూడా అలాగే ఉంటుంది.
శనేర్భుజగషట్పచరసవేదనిశాకరాః
శనిగ్రహానికి ఆరు, ఐదు, చంద్రుని రూపాలు, అలాగే సర్పరూపాలు ఉంటాయి.
వామం పాతస్య చ స్వగ్నియమాశ్విశిఖిదస్రకాః
రాహు-కేతువుల ఎడమవైపున వారికి స్వంతమైన అగ్ని, నియమం, గుర్రం, పదిహేను రూపాలు నిర్ణయించబడ్డాయి.
వసువ్ద్యష్టాద్రిరూపాఙ్కసప్తాద్రితిథయో యుగే
వసువులు, రెండు, ఎనిమిది, పర్వతరూపాలు, ఏడుపర్వత తిథులు యుగంలో ఉంటాయి.
తిథిక్షయాయమార్థాక్షిద్వ్యష్టవ్యోమశరాశ్వినః
తిథులు తగ్గినప్పుడు, రెండు, ఎనిమిది, ఆకాశం, బాణాలు, అశ్వినులు రూపాలు ఉంటాయి.
షట్త్ర్యగ్నివేదగ్నిపఞ్చశుభ్రాంశుమాసకాః
ఆరు, మూడు, అగ్ని, వేదం, అగ్ని, ఐదు, ప్రకాశించే కిరణాలు — ఇవే నెలలు.
కౌజస్య వేదస్వయమా బౌధస్యాష్టర్తువహ్నయః
అంగారకునికి వేదం స్వంతంగా ఉంటుంది; బుధునికి ఎనిమిది ఋతువులు, అగ్నులు నిర్ణయించబడ్డాయి.
గోగ్నయః శనిమన్దస్య పాతానామథవా మతః
శనిగ్రహానికి గోవులు, అగ్నులు రాహు-కేతువుల రూపాలుగా భావించబడతాయి.
కృతాద్రిచన్ద్రాజైవస్య రవైకస్యాగ్నిరవనన్దకాః
కృతయుగానికి పర్వతం, చంద్రుడు, విజయము, ఒక శబ్దం, అగ్ని, ఆనందం నిర్ణయించబడ్డాయి.
వర్తమానయుగే పానావత్సరాభగణాభిధాః
ప్రస్తుత యుగంలో సంవత్సరాల పేర్లు గ్రహాల ప్రకారం పెట్టబడ్డాయి.